'Đề nghị công khai danh tính người nhiễm Covid-19'

(Tin tức thời sự) - Theo luật sư, việc công khai danh tính người nhiễm Covid-19 là cần thiết, không phải là hành vi xâm phạm quyền tự do cá nhân và không ai kỳ thị...

Cơn bão đại dịch cúm khởi phát và bùng nổ từ Vũ Hán, Trung Quốc, mà Tổ chức Y tế thế giới (WHO) gọi là Covid-19 đã và đang càn quét hầu như toàn thế giới, với sức tàn phá nhanh và tàn khốc chưa có tiền lệ với nhiều quốc gia, gây nên cuộc khủng khoảng y tế và dẫn tới khủng khoảng kinh tế xã hội trên diện rộng, thách thức tất cả các quy chuẩn đạo đức và pháp luật, chưa biết bao giờ kết thúc.

Nhiều nước đã ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia hoặc thảm họa trên từng vùng lãnh thổ; nhiều đạo luật khẩn cấp được ban hành nhằm điều chỉnh hành vi của con người ứng xử trong đại dịch của nhân loại, như các quy định về cách ly xã hội, các mức xử phạt rất nặng đã được nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ đưa ra.

Ở Việt Nam, dù giai đoạn đầu phòng chống dịch đã đạt được những thắng lợi bước đầu quan trọng (chữa khỏi cả 16/16 ca bệnh, ngăn chặn thành công lây nhiễm cộng đồng, được nhân dân và bạn bè thế giới khâm phục), nhưng nay đang bước vào giai đoạn căng thẳng, cho đến tối 29/3/2020, đã tăng lên nhanh chóng, có 188 ca mắc bệnh.

Những ngày qua trên các phương tiện truyền thông đã phản ánh việc một số người, kể cả người Việt Nam và người nước ngoài, có những hành vi thiếu ý thức tự giác, thậm chí vi phạm pháp luật, như: Khai báo y tế không trung thực, né cách ly, trốn khỏi nơi đang cách ly, thu gom khẩu trang, nước diệt khuẩn mang bán trong nước hoặc xuất khẩu nhằm trục lợi trong cơn bĩ cực của nhiều người.

'De nghi cong khai danh tinh nguoi nhiem Covid-19'
Xử phạt kịp thời, nghiêm minh bất cứ ai vi phạm về việc khai báo y tế gian dối, trốn, tránh cách ly, cũng có tác dụng giáo dục và răn đe kịp thời.

Các hành vi  khai báo y tế không trung thực, né cách ly, trốn cách ly, chống đối lực lượng chức năng về phòng chống dịch bệnh là các hành vi nguy hiểm cho xã hội, gây thiết hại rất lớn về sức khỏe cho cộng đồng, gây thiệt hại hàng trăm, hàng ngàn tỷ đồng cho nhà nước và xã hội, đáng bị lên án về đạo đức và xử lý nghiêm khắc theo pháp luật. Nhưng đến nay chưa thấy thống kê ở đâu đã xử phạt hành chính những ai? Bao nhiêu vụ? Vì sao chưa khởi tố hình sự vụ nào?

Về cơ sở pháp luật, chúng ta đã có đủ luật lệ để xử lý các hành vi vi phạm nêu trên, bởi vì từ cuối tháng 1 vừa qua, WHO đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu đối với chủng mới của virus corona.

Còn tại Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ký quyết định 173/QĐ-TTg để công bố dịch. Bộ Y tế đã bổ sung bệnh Covid-19 vào danh mục các bệnh truyền nhiễm nhóm A. Đây là loại dịch bệnh đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây lan rất nhanh, phát tán rộng và tỉ lệ tử vong cao.

Từ năm 2007, Quốc hội đã ban hành Luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Chính phủ đã ban hành Nghị định 89/Nghị định-CP ngày 25/06/2018 “Quy định chi tiết và  hướng dẫn thi hành Luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm”, theo đó các hành vi như khai báo y tế không trung thực, né cách ly, trốn cách ly, chống đối lực lượng chức năng về phòng chống dịch bệnh đều là các hành vi bị nghiêm cấm.

Về xử phạt hành chính, chúng ta có thể áp dụng Nghị định 176/2013/NĐ-CP của Chính phủ, với  mức phạt tiền từ 5 triệu đến 10 triệu đồng đối với một trong các hành vi: không tổ chức thực hiện việc cách ly y tế đối với người mắc bệnh truyền nhiễm…; từ chối hoặc trốn tránh việc áp dụng quyết định cách ly y tế…

Mức phạt trên nhiều người cho rằng quá thấp, so với mức phạt 10.000 Đô la Singapore, hay mức phạt 5.000 EURO của Italia, và mức 10.000 EURO của Đức mới ban hành mấy ngày gần đây.

Trong khi Chính phủ chưa kịp sửa Nghị định xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm nêu trên thì cần xử phạt kịp thời, nghiêm minh bất cứ ai vi phạm về việc khai báo y tế gian dối, trốn, tránh cách ly, cũng có tác dụng giáo dục và răn đe kịp thời.

Về xử lý hình sự: Bộ luật Hình sự 2015 đã quy định tại Điều 240 về "tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người", theo đó đã quy định rất chi tiết:  Người nào thực hiện một trong các hành vi như: làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người thì bị phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm; Nếu gây hậu quả nghiêm trọng hơn, sẽ bị phạt tù từ 10 năm đến 12 năm.

Tại sao chưa khởi tố vụ vi phạm nào từ khi diễn ra dịch Covid-19? Có ý kiến cho rằng Điều 240 Bộ luật Hình sự chưa được hướng dẫn áp dụng. Tôi không đồng tình ý kiến này, vì Điều 240 Bộ luật Hình sự về "tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người" đã khá rõ ràng, không buộc phải có hướng dẫn áp dụng.

Nếu các cơ quan tố tụng còn lúng túng, chần chừ chưa dám mạnh tay xử lý, thì thiết nghĩ Bộ Công an, VKSNDTC, TANDTC cần có hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện ngay, đáp ứng nhu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm trong mùa dịch bệnh.

Xử phạt nghiêm khắc, kịp thời sẽ có tác dụng răn đe, giáo dục, chứ chỉ thuyết phục vận động trong đại dịch là không “xi nhê” gì.

Cần phải lưu ý: Theo Điều 49 của Luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm, việc cách ly y tế đối với người mắc bệnh dịch, người bị nghi ngờ mắc bệnh dịch, người mang mầm bệnh dịch, người tiếp xúc với tác nhân gây bệnh dịch thuộc nhóm A là bắt buộc, theo yêu cầu của chính quyền và hoặc cơ quan y tế, ai chống đối còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Chống người thi hành công vụ”, theo Điều 330 Bộ luật Hình sự 2015.

Cũng theo Luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm, thì việc khám chữa bệnh sẽ được miễn phí (Nhà nước lo), nhưng việc các chi phí cách ly không có quy định miễn phí, nên Nhà nước có quyền yêu cầu mọi người trả chi phí ăn, ở cách ly; nếu ai hoàn cảnh quá khó khăn có thể làm đơn xin miễn giảm từng đối tượng.

Mới thấy, một số người phàn nàn, chê bôi điều kiện nơi cách ly, hoặc đòi hỏi này nọ nơi cách ly là rất đáng lên án, trong khi chưa phải trả tiền.

Một vấn đề nữa cần nêu đích danh tên, địa chỉ người mắc bệnh dịch, những nơi mà người đó từng tới, tiếp xúc với người khác trong vòng 14 ngày trước đó, để người khác biết mà khai báo, áp dụng cách ly, hạn chế tối đa lây nhiễm cộng đồng.

Việc công khai danh tính người mắc bệnh dịch trong tình trạng cấp bách phòng chống dịch là cần thiết, không phải là hành vi xâm hại quyền tự do cá nhân, không ai kỳ thị, vì bệnh tật là điều không may, không ai muốn.

Có khi công khai danh tính người bị nhiễm bệnh còn được người thân cảm thông chia sẻ, động viên, thậm chí còn là một sự giúp đỡ kịp thời người mắc bệnh dịch được áp dụng sự kiện "bất khả kháng" trong trường hợp người nhiễm bệnh đang có nguy cơ bị phạt do vi phạm thời hạn các hợp đồng mà họ đã ký kết, nhưng do dịch bệnh mà không thể hoàn thành đúng, đủ thời hạn đã thỏa thuận với các đối tác, bạn hàng của họ.

Tới đây, nếu tình hình dịch bệnh tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, tôi cho rằng Chính phủ cần trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Chủ tịch nước ban bố tình trạng khẩn cấp, theo Điều 42 của Luật phòng, chống dịch bệnh.

Lúc đó mới có thể tận dụng tốt nhất mọi nguồn lực quốc gia, xã hội cho công tác phòng, chống dịch, như: Nhà nước có quyền trưng dụng, trưng mua bất cứ cơ sở nhà đất, xe cộ, trang thiết bị y tế nào nếu thấy cần thiết cho cuộc chiến chống dịch, và mức phạt hành chính đối với các hành vi trốn tránh cách ly, vi phạm quy định cấm tụ tập đông người sẽ cao hơn, từ 20 triệu đến 30 triệu đồng.

Xử lý nghiêm minh, kịp thời mọi hành vi vi phạm pháp luật trong cơn đại dịch này là biện pháp pháp lý rất quan trọng, góp phần giành thắng lợi, đẩy lùi và dập tắt được dịch bệnh như mong muốn của tất cả chúng ta.

LS Trương Xuân Tám (Uỷ viên Hội đồng Luật sư toàn quốc,  Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu)

Thứ Hai, 30/03/2020 07:54

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện