Điều tra mua máy xét nghiệm Covid-19: Tìm lỗ hổng

(Tin tức thời sự) - Theo ông Nguyễn Việt Hùng, cần làm rõ có tiêu cực trong việc phê duyệt mua sắm máy xét nghiệm Covid-19 hay không.

Tại cuộc họp báo của Bộ Công an vào cuối tháng 6/2020, lãnh đạo Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế và buôn lậu (C03, Bộ Công an) cho biết đã tham mưu cho Bộ Công an chỉ đạo công an các tỉnh, TP và lực lượng cảnh sát tế vào cuộc và đang điều tra việc mua máy xét nghiệm Covid-19.

Trao đổi với báo Đất Việt về vấn đề này, ông Nguyễn Việt Hùng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý đấu thầu (nay là Cục Quản lý đấu thầu), Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) cho rằng, cần làm rõ lỗ hổng trong việc mua máy xét nghiệm Covid-10 khiến mỗi địa phương một giá trong thời gian qua.

Một điểm dễ thấy nhiều địa phương chỉ tham khảo báo giá của một số đơn vị cung ứng loại máy này trên thị trường mà không tham khảo giá mua máy từ các hãng sản xuất trước khi trình lãnh đạo tỉnh ký phê duyệt giá chỉ định thầu mua máy.

Theo ông Nguyễn Việt Hùng, máy xét nghiệm Covid-19 là mặt hàng đặc chủng, lãnh đạo tỉnh duyệt giá quan liêu không biết giá máy xét nghiệm bao nhiêu, Sở Y tế tham khảo giá thì cũng chỉ biết hỏi mấy nhà thầu. Trong khi đó, Bộ Y tế không có một hướng dẫn, định hướng nào về giá để các địa phương thực hiện.

"Bởi cơ quan quản lý ngành y tế không thực hiện đầy đủ vai trò quản lý thị trường trang thiết bị y tế dẫn đến việc doanh nghiệp muốn bán bao nhiêu thì bán, các cơ quan thẩm định khi thẩm định giá cũng vống lên.

Cho nên, phải làm rõ cơ quan thẩm định có bắt tay với nhà thầu để vống giá máy xét nghiệm Covid-19 hay không, nếu có phải xử lý nghiêm khắc bởi địa phương đã không biết, bỏ tiền ra thuê thẩm định thì cơ quan thẩm định phải chịu trách nhiệm hoàn toàn, phải kiểm tra mặt bằng giá bán thiết bị trên thế giới và trong nước chứ không phải vống lên như vậy", nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý đấu thầu nói.

Dieu tra mua may xet nghiem Covid-19: Tim lo hong
Hệ thống Realtime PCR tự động xét nghiệm Covid-19 tỉnh Quảng Nam mua với giá 7,2 tỷ đồng. Ảnh: SGGP

Điều nguy hiểm được ông Nguyễn Việt Hùng chỉ ra, đó là: những người liên quan đến việc phê duyệt mua máy xét nghiệm Covid-19 có thể không biết về giá mà phê duyệt. Nhưng nếu đã không biết lại còn nảy sinh tiêu cực, nhận tiền của nhà thầu khiến giá máy xét nghiệm Covid-19 cao hơn nhiều lần giá trên thị trường và gây thiệt hại cho Nhà nước thì rõ ràng đạo đức có vấn đề, cần phải điều tra làm rõ và xử lý nghiêm.

Đối với nhà thầu, chào bán giá máy xét nghiệm cao, nâng giá lên một cách vô tội vạ là quyền của nhà thầu và họ không sai, nhưng xét về mặt đạo đức thì không ổn, nhất là trong lúc thế giới còn viện trợ không hoàn lại trang thiết bị y tế cho người bệnh.

"Rõ ràng, quá trình mua máy xét nghiệm Covid-19 các địa phương không có cơ sở để đối chiếu giá nên nguy cơ tham nhũng, tiêu cực trong chỉ định thầu rất lớn. Vì không có ai quản lý, giám sát quá trình chỉ định thầu mua máy xét nghiệm Covid-19 nên việc các địa phương xác định giá mua máy xét nghiệm sai không bị phát hiện.

Trước đây không ai nói gì về những lỗ hổng trong chuyện này và không ai nghĩ lại nâng giá lên như vậy. Chỉ đến khi có đơn tố cáo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội (CDC Hà Nội) có gian lận trong đấu thầu, cơ quan điều tra Bộ Công an khởi tố vụ án, các địa phương mới giật mình điều chỉnh giảm giá mua máy xét nghiệm Covid-19 để trốn tránh trách nhiệm.

Máy xét nghiệm Covid-19 mới chỉ là một mảng rất nhỏ trong lĩnh vực thiết bị y tế mà đã mỗi nơi một giá, giá cao hơn giá nhập khẩu. Nhiều năm qua, chuyện giá thiết bị y tế "tù mù" đã được bàn đến nhiều. Do không được xếp vào nhóm mặt hàng Nhà nước quản lý giá, nên giá thị trường của thiết bị y tế rất khó xác định. Chỉ thay đổi một chút là thiết bị đó có thể xếp vào nhóm giá khác do thay đổi về cấu hình. Chuyện mua thiết bị y tế giá cao về rồi có khi không dùng đến, để lãng phí đã được Bộ Y tế thừa nhận qua một cuộc khảo sát thiết bị y tế tại 8 tỉnh thành.

Theo đó, Bộ Y tế cho biết có 99 thiết bị đang bị hỏng ở thời điểm kiểm tra, sử dụng kém hiệu quả hoặc đang sửa chữa. Đáng chú ý có những thiết bị mua về đã 1 năm nhưng chưa đủ nhân lực để sử dụng, bệnh viện đang cải tạo, chưa có phòng để thiết bị, thậm chí không sử dụng trong suốt 3 năm do chưa có nhu cầu.

Hoặc có những thiết bị như máy X-quang cao tần, máy X-quang răng kỹ thuật số, bộ nội soi khớp kèm dụng cụ, monitor theo dõi bệnh nhân 5 thông số, máy in ảnh dùng kết nối với bộ nội soi... đều nhập khẩu từ Anh, Mỹ, Nhật Bản ít sử dụng hoặc chưa sử dụng do ít có nhu cầu. Vấn đề là nhu cầu ít hoặc không có nhưng thiết bị thì vẫn mua và để "đắp chiếu".

Tổng số thiết bị y tế theo bảng khảo sát này cho thấy có 99 thiết bị, tổng chi phí mua sắm (từ ngân sách, vốn ODA hoặc các dự án) là trên 140 tỷ đồng.

Một lãnh đạo của Vụ Trang thiết bị và công trình y tế (Bộ Y tế) từng chia sẻ trên báo chí, thiết bị y tế không phải là mặt hàng quản lý giá, không phải kê khai giá như đã áp dụng với mặt hàng thuốc, nên vừa qua có hiện tượng thiết bị mua bán lòng vòng qua các công ty, giá bị đẩy lên cao và vẫn được thẩm định.

Đáng lưu ý, dù đã có quy định các đơn vị phải báo cáo kết quả trúng thầu mua sắm thiết bị y tế về Bộ Y tế, nhưng thời gian qua, chỉ có các đơn vị thuộc Bộ Y tế thực hiện; hầu như chưa thấy các địa phương có báo cáo. Bộ Y tế đang xây dựng phần mềm để các đơn vị thuộc Bộ và các tỉnh, TP cập nhật về các gói thầu, giá kế hoạch, kết quả trúng thầu mua sắm thiết bị y tế...

Thành Luân

Thứ Ba, 30/06/2020 13:34

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện