Ma trận dược phẩm và cách thổi giá thuốc

(Tin tức thời sự) - Hệ thống đầu tư, phân phối dược phẩm thực sự là con đường ngoằn ngoèo, chằng chịt, chính vì thế, giá thuốc được thổi phồng lên cao ngất ngưởng.

Quyền sinh sát trong tay các công ty được phép nhập khẩu ủy thác

Theo Business Monitor International, Việt Nam đứng thứ 13/175 nước và lãnh thổ về tốc độ tăng trưởng mức chi tiêu cho dược phẩm.

Còn về phía Trung tâm Thông tin công nghiệp và thương mại - Bộ Công Thương (VITIC), tính từ đầu năm cho đến hết tháng 6/2014, Việt Nam đã nhập khẩu 963,3triệu đô la Mỹ hàng dược phẩm, tăng 8,27% so với cùng kỳ 2013.

Thế nhưng, để thuốc vào được thị trường Việt Nam là một quá trình phức tạp. Hiện nay, quy trình đi theo thứ tự từ nhà sản xuất (nước ngoài) - nhà nhập khẩu ủy thác (tại Việt Nam) - nhà phân phối sỉ (tại Việt Nam) - nhà phân phối lẻ (tại Việt Nam).

Hiện tại, quy trình đã được rút ngắn, lược bỏ khâu “nhà nhập khẩu ủy thác”, luật Việt Nam cho phép thành lập công ty 100% vốn nước ngoài, nhằm giảm chi phí, giúp công ty mẹ kiểm soát nhiều hơn trong kinh doanh.

Ma trận chằng chịt nên giá thuốc bị thổi phồng

Ma trận chằng chịt nên giá thuốc bị thổi phồng

Tuy nhiên, việc thành lập một công ty con có thể là một quá trình lâu dài và nhiêu khê. Theo nhiều hãng dược lớn của thế giới tại Việt Nam, việc mở cơ sở sản xuất còn nhiều vấn đề như các điều khoản hạn chế, không thể hoạt động như một công ty đúng nghĩa.

Các quy định quản lý nhà nước thường là không rõ ràng và được áp dụng theo từng trường hợp cụ thể. Sự không chắc chắn này là một rào cản cho các công ty dược phẩm nước ngoài thâm nhập thị trường.

Nhiều tập đoàn đa quốc gia có công ty nhưng hoạt động không mạnh, và “quyền sinh sát” vẫn còn nằm trong tay các công ty được phép nhập khẩu ủy thác.

Các công ty dược nước ngoài mở văn phòng đại diện tại Việt Nam chỉ được phép xúc tiến hoạt động tiếp thị, giới thiệu, xây dựng hình ảnh sản phẩm và công ty. Muốn phân phối sản phẩm, các nhà sản xuất phải ký hợp đồng với các công ty phân phối đa quốc gia chứ không làm việc với các công ty phân phối địa phương vì các công ty này không mang chuẩn quốc tế.

Thổi phồng giá thuốc

Đối với thị trường thuốc generic (thuốc phiên bản, nhượng quyền), việc xin cấp số đăng ký dễ dàng hơn so với thuốc gốc. Tuy nhiên, trong đó ẩn chứa nhiều phức tạp, khó kiểm soát.

Cụ thể, như VN Pharma trúng thầu lớn cung cấp thuốc cho các bệnh viện, một chuyên gia kinh doanh và phân phối dược phẩm tại Việt Nam lâu năm cho biết những công ty dược phẩm trúng thầu với giá mềm thường tiếp xúc, làm ăn với các công ty nhỏ của châu Á, đặc biệt là những công ty không đăng ký giao dịch trên sàn quốc tế.

Ví dụ, một viên thuốc sản xuất ở Hàn Quốc có giá thành 2.000 đồng, khi công ty này bán lại cho một công ty phân phối tại Hàn Quốc giá lên 4.000 đồng/viên, nhưng đến tay công ty dược phân phối tại Việt Nam, công ty này thỏa thuận với công ty phân phối Hàn Quốc, làm sao để nâng giá viên thuốc lên giá 8.000 đồng.

Khi viên thuốc đó về Việt Nam, từ giá 8.000 đồng/viên bán vào bệnh viện nhà nước với giá 9.000 đồng/viên (nếu bán với giá cao hơn, điểm chấm thầu sẽ thấp và sẽ bị loại ra khỏi vòng đấu thầu). 1.000 đồng tiền lời còn lại tại thị trường Việt Nam các công ty thực hiện chi phí trung chuyển.

Chính vì thế, ngành phân phối dược vì thế mà khép kín với các nhóm lợi ích chằng chịt, khó kiểm soát. Lợi nhuận hàng trăm phần trăm khiến ngành này trở nên hấp dẫn.

Một chuyên gia có tiếng trong ngành dược cho biết, những người bán sỉ ở VN có thể lời đến hơn 100% trên mỗi viên thuốc lấy từ nhà sản xuất, nhà phân phối sỉ hoặc hàng xách tay để bán lại cho nhà bán lẻ.

Tiếp đến, các nhóm bán lẻ như nhà thuốc (nhà thuốc tư nhân, nhà thuốc bệnh viện), bác sĩ có phòng mạch riêng sẽ tăng thêm khoảng 10-20% giá thuốc khi bán cho bệnh nhân.

Bệnh nhân khó có thể biết được giá thuốc là bao nhiêu khi văn hóa chữa bệnh của Việt Nam vẫn là khám và bán thuốc theo liều.

Hiện nay, theo IMS, công ty chuyên thống kê và theo dõi các thông tin chiến lược cho ngành dược, 3 công ty phân phối sỉ nước ngoài tại Việt Nam là Zuellig Pharma, Mega Products, Diethelm Vietnam đã chiếm đến hơn 50% thị trường và phần còn lại được chia cho khoảng 1.200 công ty phân phối nước ngoài và trong nước khác.

Ông Robert Trần, Tổng Giám đốc khu vực châu Á của Tập đoàn Tư vấn Chiến lược Robenny (Canada), cho biết chợ sỉ nắm trong tay quyền lực ngầm, có thể chi phối cả các công ty phân phối sỉ.

Chợ sỉ vì kinh doanh rất khấm khá nên có đủ nguồn tài chính gom hết hàng của công ty phân phối sỉ trong những đợt khuyến mại và bán lại cho nhà bán lẻ theo kiểu “nhìn mặt nói giá”. Bên cạnh đó, vì năng lực tài chính lớn, lại sở hữu lượng hàng xách tay không hóa đơn, nên các nhà kinh doanh ở chợ sỉ sẵn sàng bán chịu rất nhiều cho các nhà bán lẻ.

Trong khi đó, các công ty phân phối sỉ do kinh doanh chính thống với thuốc chính hãng nên khi bán lẻ luôn muốn thu tiền ngay. Vì thế, các công ty phân phối sỉ khó mà cạnh tranh được với các nhà kinh doanh ở chợ sỉ.

Thái Linh (Tổng hợp TBKTSG)

Thứ Hai, 06/10/2014 10:22

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện