Máy xét nghiệm Covid-19 giá 7,23 tỷ: Lỗ hổng ở đâu?

(Tin tức thời sự) - Chỉ định thầu mua máy xét nghiệm Covid-19 không sai, nhưng bên trong lại có thể có tiêu cực khi giá gói thầu được lập cao hơn nhiều lần giá thị trường.

Phương pháp sử dụng 3 bảng báo giá chưa chính xác

Liên quan tới kết luận thanh tra tỉnh Quảng Nam về những sai sót trong mua sắm hệ thống máy xét nghiệm Covid-19 tại địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đã chỉ đạo kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo các Sở liên quan. Tuy nhiên, ngay sau đó, Giám đốc Sở Tài chính đã lên tiếng và có đơn khiếu nại lại kết luận thanh tra. Trong đó, có đề cập tới việc có 3 bảng báo giá, thì có 2 bản là photocopy, 1 bản có dấu đỏ, Sở đã đánh giá dựa trên các bản photocopy để thẩm định lựa chọn nhà thầu. Điểm này, lãnh đạo sở Tài chính Quảng Nam cho rằng, sở không có chức năng thẩm định hồ sơ và đã làm đúng quy định.

May xet nghiem Covid-19 gia 7,23 ty: Lo hong o dau?
Sở Tài chính tỉnh Quảng Nam đã có đơn khiếu nại kết luận thanh tra. Ảnh: Dân Trí

Về điểm này, LS Đặng Văn Cường - Đoàn luật sư TP.Hà Nội cho biết, theo quy định tại Điều 222 Bộ luật hình sự năm 2015, những hành vi can thiệp trái pháp luật vào hoạt động đấu thầu; thông thầu; gian lận trong đấu thầu; cản trở hoạt động đấu thầu; vi phạm quy định của pháp luật về bảo đảm công bằng, minh bạch trong hoạt động đấu thầu... đều vi phạm pháp luật và phải bị xử lý nghiêm minh theo pháp luật.

Bên cạnh đó, các hành vi vì vụ lợi, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để làm sai sẽ bị phạt từ đến 12 năm; bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc thôi việc từ 1-5 năm đồng thời bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Dựa vào căn cứ trên, ở Quảng Nam, Thanh tra tỉnh Quảng Nam cũng chỉ ra rằng, trong 3 bảng báo giá của 3 công ty để sở Y tế đề xuất và sở Tài chính thẩm định làm căn cứ xác định dự toán giá gói thầu, có 2 bảng báo giá không đúng quy định, vi phạm quy định tại khoản 4 Điều 89 và khoản 4 Điều 17 Luật Đấu thầu năm 2013.

Vì thế, về việc xử lý sẽ được căn cứ vào khoản 4 Điều 73; khoản 6 Điều  84 Luật Đấu thầu năm 2013; khoản 1 Điều 123 Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu.

Tuy nhiên, qua diễn biến vụ việc vị LS cho rằng cần làm sáng tỏ thêm nhiều vấn đề.

Thứ nhất, nhiều địa phương chỉ tham khảo báo giá của một số đơn vị cung ứng loại máy này trên thị trường mà không tham khảo giá mua máy từ các hãng sản xuất trước khi trình lãnh đạo tỉnh ký phê duyệt giá chỉ định thầu mua máy. Máy xét nghiệm Covid-19 là mặt hàng đặc chủng, lãnh đạo tỉnh duyệt giá không biết giá máy xét nghiệm bao nhiêu, Sở Y tế tham khảo giá thì cũng chỉ biết hỏi mấy nhà thầu. Trong khi đó, Bộ Y tế không có một hướng dẫn, định hướng nào về giá để các địa phương thực hiện. Bởi cơ quan quản lý ngành y tế không thực hiện đầy đủ vai trò quản lý thị trường trang thiết bị y tế dẫn đến việc doanh nghiệp muốn bán bao nhiêu thì bán, các cơ quan thẩm định khi thẩm định giá cũng vống lên.

Cho nên, trong việc này, LS Đặng Văn Cường cho rằng phải làm rõ cơ quan thẩm định có bắt tay với nhà thầu để vống giá máy xét nghiệm Covid-19 hay không. Nếu có phải xử lý nghiêm khắc bởi địa phương đã không biết, bỏ tiền ra thuê thẩm định thì cơ quan thẩm định phải chịu trách nhiệm hoàn toàn, phải kiểm tra mặt bằng giá bán thiết bị trên thế giới và trong nước.

Thứ hai, theo quy định của Luật đấu thầu thì sở y tế địa phương sẽ chọn phương pháp lấy báo giá của 3 doanh nghiệp cung cấp máy xét nghiệm Covid-19, sau đó sẽ chọn doanh nghiệp có báo giá thiết bị thấp nhất để lập dự toán mua máy (thực tế cao gấp nhiều lần giá thị trường), sau đó sẽ chỉ định thầu thấp hơn dự toán được lập để mua máy xét nghiệm.

Thực tế dự toán giá mua máy xét nghiệm Covid-19 được các địa phương phê duyệt trong thời gian qua, cần làm rõ xem có phải không có nhiều ý nghĩa khi các bên liên quan cố tình lách luật để trục lợi?.

Các doanh nghiệp cung cấp thiết bị y tế có thể đã bắt tay với nhau để nâng giá bán sản phẩm ngay từ khâu báo giá cho các sở y tế. Vì thế phương pháp sử dụng 3 bảng báo giá của 3 nhà thầu khác nhau để xác định giá mua máy xét nghiệm sẽ không chính xác.

Thứ ba, vì không có ai quản lý, giám sát quá trình chỉ định thầu mua máy xét nghiệm Covid-19 nên việc các địa phương xác định giá mua máy xét nghiệm sai không bị phát hiện. Chỉ đến khi có đơn tố cáo CDC Hà Nội có gian lận trong đấu thầu, Cơ quan điều tra Bộ Công an khởi tố vụ án, các địa phương mới điều chỉnh giảm giá mua máy xét nghiệm Covid-19.

Về hình thức thì các địa phương chỉ định thầu mua máy xét nghiệm Covid-19 thời gian qua không sai, họ đã chỉ định giá mua máy xét nghiệm không cao hơn giá gói thầu, nhưng bên trong lại có thể có tiêu cực khi giá gói thầu được lập cao hơn nhiều lần giá trên thị trường và gây thiệt hại cho Nhà nước.

Cần công bố giá tham khảo

Từ góc nhìn của một ĐBQH, ông Lê Công Nhường (Bình Định) cho rằng, pháp luật được xây dựng nhằm bảo thực hiện công bằng, dân chủ, ngăn ngừa các hành vi tham nhũng, tiêu cực.

Do đó, trong quá trình mua sắm máy xét nghiệm nếu có hành vi trục lợi từ kẽ hở của pháp luật đều phải lên án và xử lý nghiêm khắc. Theo ông Nhường, trong việc mua sắm máy xét nghiệm ngoài việc xử lý căn cứ theo quy định pháp luật còn cần căn cứ trên đánh giá về đạo đức ngoài xã hội.

Về việc xác định mức giá máy xét nghiệm, vị ĐBQH đoàn Bình Định cho biết, để rút ngắn thời gian mua sắm, cung ứng nhanh chóng các máy xét nghiệm thời điểm dịch bùng phát, theo Luật đấu thầu, các địa phương được quyền chỉ định thầu mua sắm thiết bị, hóa chất, vật tư y tế. Nhưng có việc nơi mua máy cao, nơi mua thấp, mỗi nơi một giá là do Bộ Y tế không xây dựng rõ tiêu chuẩn, định hướng cũng như giá tham khảo.

"Lẽ ra Bộ Y tế cần ban hành giá tham khảo, đồng thời đưa ra tiêu chuẩn cụ thể cho từng địa phương. Dựa vào đó, địa phương sẽ làm căn cứ lựa chọn loại máy xét nghiệm có giá phù hợp với chất lượng, điều kiện tài chính của mình.

Thiết bị, máy móc y tế là đặt thù nhưng không phải không thể giám sát, quản lý. Khi công bố tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể cũng như có mặt bằng giá tham chiếu chắc chắn sẽ không có chuyện loạn giá như vừa qua.

Giá máy xét nghiệm hỗn loạn là vì ai cũng muốn có lợi, nhà kinh doanh noo cũng muốn tranh thủ dịch bệnh mà bán giá máy cao, trong khi lại thực hiện cơ chế chỉ định thầu nên nguy cơ nảy sinh tiêu cực, trục lợi, tham nhũng là rất khó tránh", ông Nhường nói.

Máy xét nghiệm Covid-19 giá 7,23 tỷ: Hai bảng báo giá photocopy!

Ông Nhường cũng cho rằng, việc minh bạch giá tham khảo còn có tác dụng ngăn chặn các nguy cơ công ty sân sau đứng ra nhập thiết bị y tế rồi thao túng, bắt tay đẩy giá lên, gây thất thoát, lãng phí.

Tóm lại, trong vụ việc này, ông Nhường vẫn cho rằng Bộ Y tế hoàn toàn có thể ra một thông báo giá mua máy xét nghiệm với tiêu chuẩn không vượt quá bao nhiêu tỉ/bộ, các sở y tế địa phương sẽ căn cứ vào đó để quyết định, không thể duyệt dự án mua máy với giá trên trời, thích giá nào chọn giá đó được nữa.

"Thực tế, quá trình mua máy xét nghiệm Covid-19 thời gian qua các địa phương không có cơ sở để đối chiếu giá nên nguy cơ tham nhũng, tiêu cực trong chỉ định thầu rất lớn. Việc này phải được khắc phục", ông Nhường nói.

Lam Nguyễn

Thứ Hai, 13/07/2020 14:50

Sự Kiện