Soi ĐTM thủy điện nhỏ tìm nguyên nhân miền Trung lũ lớn

(Tin tức thời sự) - 213 điểm tiềm năng có thể xây dựng thủy điện cần xem xét hết sức chặt chẽ, kỹ lưỡng để đảm bảo phát triển các khu vực bền vững.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2020, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành đã trả lời câu hỏi của truyền thông về việc quản lý các đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của thủy điện nhỏ tại miền Trung.

Soi DTM thuy dien nho tim nguyen nhan mien Trung lu lon
Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường Lê Công Thành. Ảnh: SOHA

Về đánh giá tác động môi trường của các thủy điện nhỏ, ông Thành cho biết, chuyên gia từ Bộ Tài nguyên và Môi trường đã luôn đánh giá tác động đặc thù như đến rừng, thảm phủ thực vật, đa dạng sinh học, dòng chảy tối thiểu mà thủy điện phải trả lại cho hạ du.

Luật Lâm nghiệp cũng quy định rất chặt chẽ, về việc chuyển đổi đát rừng cho tất cả các loại dự án, chứ không riêng về thủy điện.

"Ngoài việc đảm bảo trồng lại, phát triển rừng, một số nhà máy đã nâng cao nhận thức để vừa đảm bảo cho khu vực nhà máy, vừa đảm bảo tránh sạt lở đất"- ông Thành nhấn mạnh.

Ông Thành cho hay, 213 điểm tiềm năng có thể xây dựng thủy điện cần xem xét hết sức chặt chẽ, kỹ lưỡng để đảm bảo phát triển các khu vực bền vững, nhất là khu vực miền núi, tránh được thiên tai như thời gian vừa qua.

Trong lúc dư luận đang xuất hiện các thông tin tranh cãi về tác động của các thủy điện nhỏ gây sạt lở đất quy mô lớn tại miền Trung, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường cho rằng, chuyện mất rừng có phải là nguyên nhân hay không cần đánh giá từng trường hợp cụ thể.

Năm 2018, xảy ra vụ sạt lở kinh hoàng ở Lào Cai nhưng khu vực này là rừng nguyên sinh. Sạt lở như vết bổ cào trên sườn núi, vì vậy có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Trong các sự cố sạt lở đất vừa rồi tại thủy điện Rào Trăng 3, đang xây dựng, cắt xẻ vào sườn núi đã xảy ra sự cố đáng tiếc", ông Thành nói.

Lãnh đạo Bộ TN&MT nói thêm, thực tế tình hình mưa lũ vừa qua đều lớn hơn năm 1999 nhưng các tỉnh miền Trung đã vận hành quy trình liên hồ chứa tốt, đã cắt được nhiều lượng nước.

"Nếu lượng nước này về hạ du thì diện ngập và mức độ ngập sẽ hơn năm 1999, nhưng vừa qua chỉ có một số điểm đạt mức lũ lịch sử. Ở hạ du đã được cắt lũ và diện ngập, độ sâu ngập thấp hơn đáng kể so với năm 1999", ông Thành cho hay.

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường cũng nhấn mạnh, sự sụt lở tại miền Trung hiện nay không chỉ do các hoạt động của con người mà các chuyên gia về địa chất đã đánh giá, phân tích kỹ lưỡng và thấy rằng, một phần nguyên nhân cũng đến từ địa hình tự nhiên ở đây.

Miền Trung là khu vực đồi núi cao, phân cắt mạnh về địa chất, có nhiều loại đất đá cổ bị đập vỡ nứt nẻ, tạo ra lớp vỏ phong hóa dài, nhiều lớp đất sét. Đây là điều kiện bất lợi để nếu mưa lâu ngày, nước chứa trong lớp phong hóa này nhão, kéo lực trượt xuống phía dưới.

Không có công trình nào đối phó được lũ quét, sạt lở đất

Trả lời báo chí tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Quang Hùng cho biết, Việt Nam có 3 hình thái thiên tai: Gió bão, lũ lụt;  lũ ống, lũ quét và sạt lở đất.

Trước hết về gió bão, vấn đề này thường xảy ra ở khu vực biển với khoảng cách cự ly là 30-50 km từ bờ biển vào. Về giải pháp công trình, chúng ta thực hiện được. Qua khảo sát, nếu nhà có 3 cứng (sàn cứng, tường cứng, mái cứng) cơ bản là chịu được gió bão; nhà bị đổ chủ yếu nhà cấp 4, mái tôn, cổng chào, mái kính... Đối với hình thái thiên tai này, chúng ta đã có giải pháp công trình để có thiết kế cho phù hợp.

Thứ hai, về lũ lụt, cách đây 7 năm, chúng ta đã có Quyết định số 48 về chương trình nhà ở vượt lũ cho đồng bào miền Trung.

"Thực tế, đã xây dựng được trên 3.200 ngôi nhà có cốt sàn trên mức đỉnh lũ, vừa rồi phát huy tốt, khoảng 5-10 m trên đỉnh lũ thì người dân và gia đình có thể rút lên đấy để cầm cự 10-15 ngày. Chúng tôi sẽ phối hợp với Bộ NN&PTNT, Bộ Tài nguyên & Môi trường nghiên cứu để nhân rộng, phát triển thêm mô hình này, chủ yếu cần nguồn lực. Đây cũng là một giải pháp khả thi thực hiện được" - ông Hùng nhận xét.

Soi DTM thuy dien nho tim nguyen nhan mien Trung lu lon
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Quang Hùng trả lời câu hỏi của báo chí. Ảnh: VGP

"Còn với lũ ống, lũ quét sạt lở đất, tôi xin nhấn mạnh không có giải pháp công trình  nhà ở nào có thể chịu được lũ ống, lũ quét, sạt lở đất. Đối với việc xây mới, quan trọng là lựa chọn địa điểm để tránh được lũ ống, lũ quét, sạt lở đất" - ông Hùng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, hiện Việt Nam đã có bản đồ về lũ ống, lũ quét, sạt lở đất nhưng tỉ lệ không cao, khoảng 1/20.000 hoặc 1/50.000 nên trong bản đồ này xã chỉ là một chấm nhỏ, vấn đề làm sao là phải đưa ra tỉ lệ 1/500.

"Chúng tôi sẽ phối hợp  cùng các chuyên gia để chuyển tỉ lệ này về 1/500 thì khi đó chúng ta mới quản lý được" - lãnh đạo ngành Xây dựng cho hay.

Với những công trình đã xây dựng rồi, như nhà đang tồn tại thì có 2 cách xử lý: Một là rà soát để di dời, lựa chọn địa điểm khác. Hai là cần có hướng dẫn, Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài nguyên & Môi trường, các bộ có hướng dẫn rất cụ thể để người dân và hộ dân có thể nhận được cảnh báo.

Đối với lũ quét, sạt lở đất, người dân nên nhận được những chỉ dẫn rất đơn giản về vấn đề địa chất, thủy văn… trong bán kính khoảng 500 m.

"Hiện nay Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ NN&PTNT và các bộ khác tiến hành những việc như thế" - ông Hùng thông tin.

Cúc Phương

Thứ Bảy, 31/10/2020 07:34

Van Kien Dai Hoi
Sự Kiện