SGK lớp 1 800.000đồng/bộ: Rất cần minh bạch...

(Diễn đàn trí thức) - Điều mà dư luận băn khoăn là trong số hơn 23 đầu sách này có bao nhiêu quyển là SGK bắt buộc, đúng chuẩn người học phải mua để học?

LTS:-TS Lê Hồng Sơn - nguyên Cục trưởng Cục KTVB, Bộ Tư pháp cho rằng, sách giáo khoa (SGK) lớp 1 giá cao, nhiều đầu sách chỉ là một bất cập, là một căn bệnh trong nhiều căn bệnh mãn tính của ngành giáo dục đang cần Quốc hội, Chính phủ, trực tiếp là Bộ Giáo dục và đào tạo (GD-ĐT) vào cuộc làm rõ. Để rộng đường dư luận, báo Đất Việt xin đăng tải bài phân tích chi tiết của ông về vấn đề này.

SGK lop 1 800.000dong/bo: Rat can minh bach...
Học sinh lớp 1 phải cõng tới 23 đầu sách là quá sức. Ảnh minh họa: VTC

Về thực trạng hiện nay trong ngành giáo dục, hình như cứ đến hẹn lại lên, cứ đến mùa tới lớp, tựu trường, thì trong ngành giáo dục lại rộ lên những dư luận và những ý kiến về một số bất cập, một số căn bệnh của ngành?

Trong hàng chục năm qua, xã hội đã tốn nhiều giấy mực, tốn nhiều thời gian, công sức, để phản ánh, phản biện và đóng góp cho ngành giáo dục nước nhà.  Chắc mọi người không quên về việc đưa các học sinh phổ thông trở thành đối tượng thí điểm về phương pháp giảng dạy, về nội dung giảng dạy, chương trình giảng dạy mới. Thí điểm về chữ viết, thí điểm về phương thức đánh giá, chấm điểm, tạo lý do buộc học sinh sử dụng sách một lần cho từng năm, năm sau không kế thừa được…

Tôi cho rằng, làm thử, tìm tòi phương thức cách thức mới trong giáo dục đào tạo là cần nhưng cách làm và hậu quả cả xã hội nhận được trong mấy chục năm qua đã phần nào đó tạo nên sự không đồng tình, rất cần phải xem xét lại, không để tái diễn.

Những vấn đề này ngành giáo dục đào tạo đã biết và đã có nhiều giải pháp. Tuy nhiên, tôi thấy hình như các giải pháp đều chưa cho những kết quả tốt, thật yên tâm cho cả xã hội, cho người dân trong điều kiện hiện nay.

Điểm nhấn của năm nay là câu chuyện về giá SGK, định chuẩn SGK. Bây giờ đang là điểm đầu năm học, chúng ta đã phải chứng kiến nhiều vấn đề về SGK như: SGK lớp 1 với hơn 23 đầu sách có giá hơn 800.000 đồng/bộ (tăng đến 267% so với bộ sách cũ năm ngoái).

Điều mà người dân, dư luận băn khoăn là trong số hơn 23 đầu sách này có bao nhiêu quyển là SGK bắt buộc, đúng chuẩn người học phải mua để học? bao nhiêu quyển là sách tham khảo, sách bài tập mang tính chất chỉ là lựa chọn, mua hay không là tùy điều kiện và khả năng của học sinh, gia đình học sinh?

Người ta cũng quan tâm tới hiện tượng ở một số nơi bán SGK đã gộp chung cả SGK chính thức và sách tham khảo thành một bộ, không cho phép tách rời và buộc người học và gia đình người học phải mua cả bộ!

Hay SGK lớp 6 còn bị khan hiếm, khiến một bộ sách 12 cuốn có giá gốc 179.800 đồng nay đã bị cò hét giá lên tới 900.000 đồng/bộ.

Trở lại điểm nóng năm nay là bộ SGK lớp 1, việc nhồi nhét tất cả các loại sách vào một bộ thống nhất hơn 23 quyển, phụ huynh phải mua, khiến các cháu học sinh lớp 1 không khỏi bị sốc về tâm lý trước một khối lượng sách quá lớn, buộc phải tiếp cận ngay từ khi khởi đầu cuộc đời học sinh của mình.  Gia đình cũng thấy băn khoăn, lo lắng về khối lượng sách vở mà con cháu mình buộc phải mua về để học. Họ thấy sốc không chỉ do số lượng kinh phí phải bỏ ra để mua cả bộ sách cho con cháu trong năm học lớp 1, mà còn sốc và lo lắng vì cả một khối lượng đồ sộ về sách và thông tin trong sách mà người ta đang có “thiện ý” để các cháu hấp thu trong một năm lớp 1.

Các hiện tượng trên buộc chúng ta phải nhìn nhận về nguyên nhân của nó. Phải thấy rõ nguyên nhân mới tìm ra giải pháp khắc phục hiệu quả.

Nguyên nhân thì có nhiều và công luận đã khẳng định. Tôi chỉ xin điểm qua vài nguyên nhân có tính chất điển hình như hiện tượng có nhiều nhà trường gộp cả bộ buộc phụ huynh học sinh phải mua không được quyền, không được phép lựa chọn, loại trừ các loại sách tham khảo được các nhà bán sách, phân phối sách xếp vào trong cả bộ SGK. Dư luận đã điểm rõ một loạt những loại sách tuy được xếp vào bộ gọi là “bộ SGK” nhưng thực chất lại không phải tất cả đều là SGK mà dư luận gọi là “bán lạc kèm bia”. Ngay cả các cháu học sinh cũng thấy rõ điều này nhưng đáng tiếc là họ không được quyền lựa chọn một cách thực chất.

Về bản chất, tôi cho rằng đó là sự liên kết giữa các lực lượng làm sách với nhà quản lý giáo dục các cấp và đặc biệt là các cơ sở giáo dục.

Hiện tượng này cũng không khác nhiều về bản chất một hiện tượng đã được dư luận nói rất nhiều trong năm qua, đó là việc các nhà trường đã lạm dụng các “Hội phụ huynh học sinh” được lập ra tại trường, tại lớp để làm bình phong giúp cho nhà trường đạt được việc thu thêm các khoản phí, các khoản đóng góp ngoài học phí một cách tràn lan.

Cá nhân tôi cho rằng, đây là một thực tế cần phải được phân tích và bóc tách thật kỹ thì mới thấy được bản chất của vấn đề giúp cho việc tìm ra các giải pháp thực sự có hiệu quả để chống lại hiện tượng tiêu cực này, giúp giải tỏa những bức xúc, những khó khăn mà học sinh và gia đình học sinh đang gặp phải nhiều năm nay trong việc lựa chọn mua SGK khi mở đầu từng năm học.

Ngay cả hiện tượng tạo ra lý do để bộ SGK của năm trước không tiếp tục sử dụng được trọn bộ cho năm sau, buộc học sinh và gia đình học sinh hàng năm đều phải mua mới một phần hoặc toàn bộ bộ SGK cho con em mình sử dụng trong năm học là một sự tốn kém xã hội rất lớn đã được dư luận phản ánh nhiều năm qua, liệu bây giờ đã được khắc phục triệt để hay chưa?  
 
Trong hệ thống các giải pháp quản lý, đối với điểm nóng SGK hiện nay, rất cần chú ý đến giải pháp thanh tra, kiểm tra, xử lý một cách nghiêm túc, chính xác với các hiện tượng tiêu cực đang xảy ra. Các nhà quản lý giáo dục cũng đã nêu ra giải pháp này. Tuy nhiên, tôi thấy việc thanh, kiểm tra hiện nay đối với điểm nóng SGK không thể chung chung, hời hợt, mà phải có trọng tâm, có những trọng điểm..

Điểm nóng SGK thì mọi người đều thấy rõ rồi, các giải pháp nêu trên, nhiều người đã thấy rõ rồi. Nhưng xin nói thêm, chúng ta không thể không nói tới chất lượng đội ngũ quản lý giáo dục hiện nay. Chúng ta trông chờ vào các biện pháp thanh, kiểm tra và xử lý các hiện tượng tiêu cực đang tồn tại một cách thực chất, thấu đáo.

Sao bé lớp 1 phải cõng bộ SGK tới 23 đầu sách?

Cuối cùng, vấn đề tôi muốn đề cập đến và nhiều người cũng đã đề cập đến, đó là cần phải có các biện pháp nhằm nâng cao nhận thức và sức đề kháng của xã hội đặc biệt là  của phụ huynh. Việc này cực khó, không dễ chút nào vì người học và gia đình người học đang ở vào thế bị phụ thuộc, nhiều lúc phải nhắm mắt, xuôi tay đáp ứng lợi ích, mục đích xấu của những người làm sách, in sách, bán SGK. 

Chúng ta đang trông chờ vào các cơ quan chức năng, trực tiếp là Bộ GD-ĐT và lãnh đạo các địa phương phải có trách nhiệm trong việc đưa ra các giải pháp thực chất, hiệu quả để giải cứu điểm nóng SGK đang tồn tại hiện nay.

  • TS Lê Hồng Sơn - nguyên Cục trưởng Cục KTVB, Bộ Tư pháp

Thứ Sáu, 11/09/2020 13:29

Đọc nhiều nhất
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện