Chủ nhân của bãi cọc Cao Quỳ bày trận chống giặc

(Khoa học) - Đây là khu vực bãi cọc có quy mô khá lớn với các cọc gỗ lớn/nhỏ xen kẽ được bố trí theo ý đồ chiến thuật rõ ràng với nhiều tầng, lớp.

Kết quả nghiên cứu bước đầu về khai quật bãi cọc Cao Quỳ và Đầm Thượng, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng đã được công bố tại hội nghị T hông báo Khảo cổ học toàn quốc lần thứ 55 - năm 2020 diễn ra tại Trung tâm Hội nghị TP Hải Phòng vào ngày 29/9.

Thông tin về bãi cọc Cao Quỳ: có 2 đợt khảo cổ do Viện Khảo cổ học phối hợp với các đơn vị liên quan và chính quyền địa phương thực hiện, phát hiện 40 cọc gỗ.

Từ những kết quả đó, nhóm nghiên cứu nhận xét sơ bộ bãi cọc Cao Quỳ không phải là cọc đáy, cọc kè đê hay phục vụ cho các mục đích dân sinh khác.

Cọc chủ yếu nằm ở tầng sét bùn và thực vật hóa than thuộc đới ngập mặn ven sông. Đây là khu vực bãi cọc có quy mô khá lớn với các cọc gỗ lớn/nhỏ xen kẽ được bố trí theo ý đồ chiến thuật rõ ràng với nhiều tầng, lớp.

Bãi cọc được đóng từ bao giờ? Ai là chủ nhân bãi cọc? Đó là 2 câu hỏi đang được tiếp tục làm rõ.

Bước đầu, đơn vị nghiên cứu nhận xét sơ bộ di tích Cao Quỳ có thể là một trận địa có niên đại liên quan đến trận chiến chống quân Nguyên Mông năm 1288 của quân dân triều Trần. Trận địa này có thể được dùng để chặn giặc, ngăn địch tiến vào sông Giá để ra sông Bạch Đằng.

Chu nhan cua bai coc Cao Quy bay tran chong giac 
Khu bảo tồn bãi cọc Cao Quỳ. Ảnh: Zing

Trước hội nghị một ngày, các nhà khảo cổ học cả nước đã có chuyến đi thực địa tại bãi cọc Cao Quỳ chiều 28/9.

Theo GS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử, việc bãi cọc Cao Quỳ có thuộc trận địa năm 1288 hay không đang có nhiều luồng ý kiến. Có người đồng ý, có người bày tỏ nghi ngờ. Ông nói đó là cách nhìn nhận của mỗi cá nhân.

Là người có mặt tại bãi cọc những ngày đầu tiên, ông Ngọc cho rằng kết luận bãi cọc Cao Quỳ có liên quan đến trận địa 1288 là có cơ sở. Bởi nơi phát hiện ra bãi cọc là vùng có vị trí vô cùng trọng yếu. Thời kỳ nào cũng phòng thủ ở đây, trước Công nguyên đến thời kỳ Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo và sau này.

Vì thế, theo ông, các cọc gỗ được ông cha có thể sử dụng đi sử dụng lại ở nhiều giai đoạn lịch sử. Điều đó dẫn đến xác định niên đại cọc gỗ bằng phương pháp đồng vị carbon C14 cho ra các kết quả khác nhau.

TS Bùi Văn Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu khảo cổ học dưới nước (Viện Khảo cổ học Việt Nam) - người trực tiếp phụ trách việc khai quật 2 khu vực bãi cọc tại Cao Quỳ và Đầm Thượng, cho rằng "chủ nhân bãi cọc, cách thức đóng cọc... vẫn là câu hỏi đang được các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu".

Theo TS Hiếu, 2 bãi cọc vừa được phát lộ không phải là cọc kiến trúc, cọc đáy, cọc kè đê hay phục vụ cho mục đích dân sinh khác. Cọc chủ yếu nằm ở tầng sét bùn và thực vật hóa than thuộc đới ngập ven sông. Đây là khu vực bãi cọc có quy mô khá lớn với các cọc gỗ lớn, nhỏ xen kẽ, được bố trí theo ý đồ chiến thuật rõ ràng với nhiều tầng, nhiều lớp.

Từ đó, các nhà khoa học nhận định tại di tích bãi cọc Cao Quỳ có thể là một trận địa có niên đại khoảng cuối thế kỷ XIII, nhiều khả năng liên quan đến trận chiến chống quân Nguyên - Mông năm 1288 của quân dân triều Trần. Trận địa này có thể được dùng để chặn giặc, không cho giặc vào sông Giá để ra sông Bạch Đằng.

Về bãi cọc Đầm Thượng, các nhà khoa học đặt giả thuyết đây là một trong các điểm đánh chặn và tiêu diệt đoàn chiến thuyền quân Nguyên trên đường rút lui năm 1288.

"Hiện tại chỉ mới khai quật trên diện tích rất nhỏ so với phạm vi phân bố chiến trường rộng lớn nên kết luận, nhận thức sơ bộ của chúng tôi đưa ra cũng chỉ là những giả thuyết, nhận định bước đầu dựa trên nhiều nguồn tư liệu khác nhau. Cụ thể là dựa trên cơ sở tư liệu sử học, các di tích còn sót lại, tài liệu môi trường, tài liệu khảo cổ học... kết hợp lại thì chúng tôi đưa ra một nhận định như vậy", ông Hiếu nói.

Trong khi đó, theo TS Nguyễn Gia Đối, quyền Viện trưởng Viện Khảo cổ học Việt Nam, từ khi phát hiện, khai quật nghiên cứu đến nay tuy trong thời gian ngắn nhưng đã hoàn thành nhiều công đoạn khai quật, nghiên cứu và bước đầu có thể khẳng định giá trị của bãi cọc Bạch Đằng có nhiều cứ liệu lịch sử có thể tin tưởng nó liên quan đến trận chiến Bạch Đằng năm 1288 của quân và dân nhà Trần chống Nguyên - Mông.

Minh Thái (Tổng hợp)

Thứ Tư, 30/09/2020 13:31

Sự Kiện