Chuyên gia trả lời báo Nga khi nào có vaccine chống corona

(Khoa học) - Xin giới thiệu phần cuối bài phỏng vấn chuyên gia, nguyên Cao ủy Liên minh Châu Âu Vytenis Andriukaitis với chủ đề trên

“Lenta.ru”: - Với độ mở của các đường biên giới EU và tốc độ lây lan của dịch bệnh này, có vẻ như giờ thì đã không còn thế khoanh vùng được các ổ dịch ban đầu được nữa ...

Vityanis Andryukaitis: - Chúng ta gặp khó khi đối phó với SARS CoV-2 cũng còn bởi vì chúng ta chỉ có một bức tranh nhờ nhờ không rõ ràng về nó. Đợt lây lan của virus này lại trùng thời gian với một đợt cúm mùa, cảm lạnh- các triệu chứng của những bệnh này lại rất giống nhau.

'Vắc-xin xấu còn tệ hơn cả Virus'

Trong khi để đưa ra một câu trả lời chính xác, cần phải biết một cách rõ ràng về những gì bạn đang đối phó, cần phải làm các chẩn đoán và có thuốc thử.

Kết quả là tình hình thêm phức tạp. Ngoài tất cả những thứ khác ra, xin hãy nhớ thêm rằng, chúng ta chưa có các hướng dẫn chống chủng virus mới- mọi việc xảy ra quá nhanh.

Đầu tháng 2 vừa qua, bác sĩ Li Wenliang (Lý Văn Lượng) đã qua đời tại Trung Quốc – chính ông là người đầu tiên lên tiếng cảnh báo toàn thế giới về mức độ nguy hiểm của mầm bệnh mới.

Ông Vytenis Andriukaitis là chuyên gia, đặc phái viên WHO phụ trách Châu Âu và các nước cộng hòa Liên Xô cũ, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế Litva, Bác sỹ phẫu thuật tim mạch, nguyên Cao ủy Liên minh Châu Âu.

Đó chính là một "tiếng chuông báo động" cho tất cả mọi người, nhưng trong thời gian đầu, Trung Quốc đã không coi mối đe dọa này là nghiêm trọng. Về sau họ mới áp dụng các biện pháp cực kỳ cứng rắn để ngăn chặn virus và đã thành công.

Và tôi muốn nhấn mạnh rằng thế giới không đứng yên một chỗ: bộ gen của virus đã được giải mã trong thời gian ngắn kỷ lục, các nhà khoa học không ngừng hoàn thiện phương pháp xét nghiệm, nghiên cứu đưa ra các phác đồ điều trị mới, bào chế các loại thuốc và vắc-xin.

Chuyen gia tra loi bao Nga khi nao co vaccine chong corona
Ảnh: Daniel Bockwoldt / Globallookpress.com

“Lenta.ru”: -  Tiện xin hỏi thêm. Trên các phương tiện truyền thông thỉnh thoảng lại xuất hiện thông tin về việc sử dụng thành công một số loại thuốc này hay một số loại thuốc khác. WHO có thể khẳng định hiệu quả của chúng không?

Vityanis Andryukaitis: - Đấy là những loại thuốc đã được phê duyệt, nhưng cần hiểu rằng chúng chỉ hỗ trợ một cách gián tiếp, có thể giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn, nhưng nếu tự điều trị sẽ rất nguy hiểm. Phải hết sức cẩn thận khi dùng thuốc.

Sử dụng kết hợp một số loại thuốc đã được thử nghiệm và đã qua các nghiên cứu lâm sàng có thể có ích, nhưng cũng có những loại thuốc mà hiệu quả của nó chưa hề được chứng minh.

Chúng ta đã có tấm gương về một số trường hợp không may ở Mỹ, khi các bệnh nhân sử dụng quá liều những loại thuốc đáng ngờ. Chúng tôi kêu gọi không đùa với tính mạng của mọi người. Mỗi một mạng sống của con người-đó là một giá trị. Mỗi một mất mát- đó là một bi kịch.

“Lenta.ru”: - Thế còn vắc-xin? Khi nào thì có vắc-xin?

Vityanis Andryukaitis: - Đã có vắc-xin ở cấp độ phòng thí nghiệm, nhưng nó vẫn chưa qua giai đoạn thử nghiệm lâm sàng bắt buộc.

Đã bắt đầu tiến hành các thử nghiệm lâm sàng, nhưng chỉ mới ở giai đoạn đầu. Tệ hơn virus chỉ có thể là vắc-xin xấu.

Chúng ta không có quyền tạo ra bất kỳ cái cớ nào để nghi ngờ tính hiệu quả và sự an toàn của nó. Bào chế vắc-xin luôn được kiểm soát hết sức nghiêm ngặt.

Theo đánh giá của chúng tôi, một loại vắc-xin hiệu quả sẽ có vào cuối năm nay.

Bí mật của thành công

“Lenta.ru”: - Như vậy thì, cách ly- đó là biện pháp duy nhất mà hiện nay thế giới có thể áp dụng.

Vityanis Andryukaitis: - Nếu chỉ với một mình biện pháp cách ly thôi thì không để tiến xa được. Đấy là một biện pháp hiệu quả, nhưng, ngoài ra, chúng ta còn cần một hệ thống thông tin chất lượng cao phủ sóng tới mọi công dân.

Cần phải thuyết phục và giải thích cho mọi người hiểu tại sao lại cần phải tuân thủ tuyệt đối các các biện pháp phòng ngừa- vệ sinh.

Rửa tay, khử trùng, giữ khoảng cách an toàn là những biện pháp thông thường giúp ngăn chặn sự lây lan của virus, bởi vì virus được truyền qua con đường không khí- giọt bắn (hắt hơi) và qua các bề mặt.

Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều có ý thức thực hiện các biện pháp trên một cách nghiêm túc. Xã hội có các cách phản ứng khác nhau, điều này phụ thuộc vào phông văn hóa của xã hội đó.

Lấy ví dụ, ở Đức, người dân có ý thức kỷ luật cao, trong khi ở Ý và Tây Ban Nha thì tình hình lại khác. Yếu tố con người, truyền thống và nền tảng văn hóa đóng một vai trò rất lớn.

Nếu các bạn muốn chống lại coronavirus một cách có chất lượng ở cấp độ quốc gia, bạn phải có trong tay các phòng thí nghiệm hợp chuẩn, đủ số lượng nhân viên y tế cần thiết, các đội vệ sinh có thể khử trùng nhanh chóng và hiệu quả một khu vực này hoặc là một khu vực khác.

Bạn phải có các công nghệ và phương pháp hiện đại để theo dõi và lần theo các lần tiếp xúc của những người đã bị nhiễm bệnh, bạn cần phải có các cơ chế pháp lý để áp dụng chế độ kiểm soát vệ sinh dịch tễ nghiêm ngặt, cũng như phải có chiến lược giao tiếp hiệu quả với người dân của mình.

Nếu có tất cả các công cụ đó, biện pháp cách ly sẽ giúp bình thường hóa tình hình.

“Lenta.ru”: - Cỏ vẻ như cho đến nay, Thụy Điển đáp ứng tất cả các tiêu chí đó. Tại Thụy Điển, trẻ em vẫn tiếp tục đến trường. Trong khi đó hệ thống vẫn kiểm soát tốt tình hình.

Vityanis Andryukaitis: - Cần phải thấy rằng, trước hết, Thụy Điển có ngành vệ sinh - dịch tễ học rất mạnh, họ có các nhà dịch tễ học xuất sắc. Thứ hai, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm Châu Âu có trụ sở tại Stockholm.

Tôi đã từng làm việc với các chuyên gia Thụy Điển ở Châu Phi trong đợt bùng phát dịch Zika và tôi có thể khẳng định với bạn rằng những chuyên gia đó có trình độ chuyên môn cực kỳ cao.

Thứ ba, người dân Thụy Điển có văn hóa xã hội rất cao: họ gần như sùng bái trách nhiệm công dân ở cấp quốc gia.

Và cuối cùng, các cơ quan y tế của họ chỉ phải tập trung vào việc khoanh vùng và dập các ổ dịch ở một số địa điểm khác nhau, có nghĩa là, không phải trên toàn quốc, mà chỉ ở các khu vực riêng biệt.

Làm như vậy đòi hỏi một nguồn lực rất lớn, và rất tiếc là không phải nước nào cũng có những khả năng dồi dào như vậy.

Nếu như không có những khả năng đó, thì việc áp dụng những biện pháp hạn chế nghiêm ngặt kịp thời trên toàn quốc và cách ly sẽ giúp ngăn ngừa sự lây lan nhanh chóng của dịch bệnh, tiết kiệm được thời gian, bảo vệ hệ thống y tế tránh không rơi vào tình trạng quá tải và có thể bình tĩnh giúp đỡ bệnh nhân.

Chuyen gia tra loi bao Nga khi nao co vaccine chong corona
Nước Ý. Ảnh: Claudio Furla / Globallookpress.com

Lenta.ru”: - Tuy nhiên, phần còn lại của Châu Âu rơi vào tình trạng đình trệ nghiêm trọng. Trong bối cảnh như vậy, chúng ta chứng kiến các nước Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore đối phó có hiệu quả với virus. Vậy bí mật của họ là gì?

Vityanis Andryukaitis: - Các nước nói trên hành động theo nhiều cách khác nhau, nhưng giữa họ có một điểm chung. Nhiều người trong chúng ta thường thấy trong những đợt dịch thông thường và dịch cúm mùa, có rất nhiều khách du lịch đến từ các nước Châu Á đeo khẩu trang, liên tục rửa tay, họ chào hỏi nhau bằng một cái gật đầu.

Những nước này có văn hóa vệ sinh cao. Ở Nhật Bản, bạn sẽ không tìm thấy bất cứ một cọng rác nào trên đường phố. Ở Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc), Hàn Quốc cũng vậy.

Ở những nơi này, mọi người có một tư duy khác, có một mức độ tin cậy khác đối với các cơ quan chức năng và chính quyền: người dân hành xử rất có trách nhiệm với các chỉ dẫn và khuyến nghị, và vì thế nên tạo điều kiện rất thuận lợi cho công việc của các bác sĩ và các chuyên gia dịch tễ.

Còn ở Trung Quốc, nếu chúng ta nói về chủ đề vệ sinh, tình hình có hơi khác một chút, nó khác nhau theo từng khu vực. Lấy ví dụ, Bắc Kinh và Thượng Hải là những thành phố rất sạch sẽ và phát triển.

Còn ở các trung tâm khác, người dân ở đó có thái độ quá sùng bái văn hóa buôn bán và đi chợ, có thái độ “vô tư” đối với các quy tắc vệ sinh, bán mua cực kỳ nhiều các loại sản phẩm thịt rất kỳ lạ đối với chúng ta - dơi, chuột, tê tê, v.v nên cuối cùng mới dẫn đến sự xuất hiện của mầm bệnh mới và cuộc diễu hành chiến thắng bi thảm của chúng trên khắp thế giới.

Và tôi thực sự cảm thấy kinh sợ khi nghĩ về những gì sẽ xảy ra nếu có một làn sóng đại dịch tràn khắp Ấn Độ và lục địa Châu Phi. Ở những khu vực đó văn hóa vệ sinh phòng bệnh rất thấp, vì thế nên việc đối phó với một đại dịch sẽ vô cùng khó khăn.

“Lenta.ru”: - “28.000 người nhiễm bệnh Ebola trong lần bùng nổ dịch này gần đây nhất tại Tây Phi vào năm 2015. Hơn 11.300 người chết”

Vityanis Andryukaitis: - Tôi đã làm việc ở Tây Phi, đấu tranh khắc phục hậu quả dịch Ebola. Trước mắt tôi bây giờ là bức tranh về Guinea, Sierra Leone và Liberia. Tôi đã ở đó và tận mắt nhìn thấy mọi thứ.

Tôi chưa từng bao giờ có thể tin rằng lại có những khu vực lãnh thổ rộng lớn chất đầy rác như vậy. Không hề có hệ thống thoát nước, không hề có các đường ống dẫn nước - người dân sử dụng nước mưa.

Ngoài SARS-CoV-2, tại đó còn có hàng chục loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác nữa. Ở hàng loạt nước Châu Phi đã công bố không chỉ một bệnh dịch, chính vì thế mà tình hình ở đó khiến chúng ta đặc biệt quan ngại.

Chuyen gia tra loi bao Nga khi nao co vaccine chong corona
Trung Quốc. Ảnh: China Daily / Reuters

“Lenta.ru”: - Nhân nói về sự quan ngại. Ông có thể nói gì về các thuyết âm mưu và sự hoảng loạn xung quanh coronavirus ? Về (tin đồn) những nhà khoa học bị điên và vũ khí sinh học của Mỹ?

Vityanis Andryukaitis: - Nhân loại sẽ không bao giờ thoát khỏi được các thuyết âm mưu. Trong những năm thời Xô Viết, tôi cứ tưởng đấy chỉ là một nét rất riêng của con người Xô Viết- chỗ nào cũng thấy kẻ thù và lúc nào cũng xây dựng các thuyết âm mưu.

Thời còn trẻ, chúng ta luôn tâm niệm rằng Chủ nghĩa Xã hội có năm kẻ thù chính: mùa xuân tồi tệ, mùa hè thì nóng và khô, mùa thu mưa dầm quá nhiều, mùa đông quá lạnh và Chủ nghĩa Tư bản quốc tế. Tất nhiên, đây là một câu chuyện tiếu lâm, nhưng đó đã từng là một học thuyết chính trị ... Nó là như thế đấy!

Nhưng đến khi tôi trở thành Cao ủy của Liên minh Châu Âu, tôi đã thấy cả một tá các thuyết âm mưu như vậy ở Châu Âu, ở Mỹ, ở các quốc gia Nam Mỹ- những thuyết âm mưu này cũng không tốt hơn những thuyết âm mưu Liên Xô chút nào- chúng giống y hệt nhau.

Thuyết Âm mưu – đó là phương pháp dễ dàng nhất để giải thích mọi vấn đề, các thảm kịch và tất cả những gì mà bạn không thích.

Các chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, các trung tâm dịch tễ học và các bác sĩ đã công bố một số lượng lớn bài báo, khuyến nghị và thông báo khoa học, nhưng mọi người vẫn cứ khư khư bám lấy những phiên bản cực vô lý.

Đến đây thì tôi rất muốn trích dẫn lời một bài hát cũ của Vysotsky như sau: “Các tin đồn cứ như một đàn ruồi bay hết từ nhà náy qua nhà khác, còn các bà già rụng răng reo rắc những tin đồn đó vào đầu mọi người”.

Thực tế là như vậy đấy. Rất tiếc, chuyện đùa là chuyện đùa, nhưng một làn sóng thông tin sai lệch sẽ gây ra những hậu quả cực kỳ nguy hiểm. Đặc biệt là trong bối cảnh khi mà các chính phủ và các tổ chức quốc tế đang nỗ lực hết sức mình để đối phó với khủng hoảng.

Câu trả lời cho những người cho rằng virus này là nhân tạo và không tin rằng nó nguy hiểm là gì? Biết nói thế nào nhỉ, cách đây rất không lâu đã có một số lượng lớn người phủ nhận sự tồn tại của HIV, ngày nay người ta cũng đang phủ nhận sự tồn tại của coronavirus.

Liệu có cái gì đó sẽ thay đổi sau đại dịch chăng? Khó lắm.

Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)

Thứ Tư, 01/04/2020 11:39

Van Kien Dai Hoi
Sự Kiện