Hồi sinh sông Tô Lịch: Đề xuất phi thực, mấu chốt là...

(Khoa học) - Để sông Tô Lịch trở lại là con sông đúng nghĩa, phải xử lý được nước thải, đồng thời giữ cho con sông ở mực nước nhất định.

Liên quan đến câu chuyện làm sạch sông Tô Lịch, mới đây, phát biểu trên báo chí, ông Lê Vĩnh Sơn, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sơn Hà cho rằng, để giải quyết ô nhiễm sông Tô Lịch thì phải xử lý nước thải tại nguồn.

Theo đó, chỗ nào gom được vào thì gom để xử lý nước thải tập trung, còn với những chỗ phân tán lắp mỗi nhà một thiết bị Johkasou (thiết bị xử lý nước thải của Nhật Bản - PV) thì tự nhiên sẽ không có một giọt nước thải nào chảy ra sông Tô Lịch.

"Tất nhiên việc làm này không đơn giản vì không dễ để có thể lắp đặt, nhưng đấy là giải pháp để cuối cùng nước ra đến sông Tô Lịch là trong veo", báo Infonet dẫn lời ông Lê Vĩnh Sơn nói.

Trao đổi với Đất Việt về giải pháp xử lý nước thải tại nguồn, một số ý kiến đều khẳng định việc này không dễ thực hiện.

Theo GS.TSKH Trần Hữu Uyển, nguyên Viện trưởng Viện Cấp thoát nước Việt Nam, để lắp đặt hệ thống xử lý nước thải tại nguồn thì ngay từ đầu, khi xây dựng các khu đô thị đã phải lắp đặt, còn  bây giờ khi nhà cửa của người dân đã xây dựng hết, không ai tự dưng đào nhà mình lên để lắp đặt hệ thống xử lý nước thải.

"Chưa kể nhà to còn đỡ, nhà nhỏ thì không biết lắp đặt ở chỗ nào", GS Uyển cho biết.

Nguyên Viện trưởng Viện Cấp thoát nước Việt Nam cũng lưu ý, hiện nay có quá nhiều doanh nghiệp, kể cả phía nước ngoài, giới thiệu công nghệ xử lý nước thải. Do đó, cần thiết phải có một hội đồng đánh giá xem ứng dụng đó có sử dụng được không, nếu được thì phải lắp đặt thử nghiệm trước khi đưa vào sử dụng đại trà.

Trong khi đó, PGS.TS Trần Hồng Côn, nguyên giảng viên khoa Hóa, trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, ở Việt Nam, xử lý nước thải tại nguồn chính là ước mơ.

Nếu như ở Nhật Bản có thể thực hiện điều đó rất dễ vì họ có nhiều năm phát triển công nghiệp, có quy hoạch tốt thì ở Việt Nam, xử lý tại nguồn đối với nước thải dân sinh là điều vô cùng khó.

Hoi sinh song To Lich: De xuat phi thuc, mau chot la...
Chuyên gia Nhật Bản và công nhân lắp đặt thiết bị Nano-Bioreactor ở sông Tô Lịch hồi tháng 5/2019. Ảnh: VnExpress

"Có thể xử lý tại nguồn nước thải công nghiệp nhưng đối với nước thải dân sinh/đô thị thì nảy sinh nhiều vấn đề bởi đó là những nơi tập trung nhiều người.

Ở các đô thị, xử lý nước thải tại nguồn không phải là xử lý tại mỗi nhà mà thông thường người ta thu gom nước thải của từng khu vực rồi lập các nhà máy xử lý, sau khi xử lý xong mới thải ra môi trường.

Như vậy, trong quy hoạch hệ thống xử lý nước thải, nếu hạ tầng cho việc thu gom nước thải chưa có thì phải làm thêm. Hiện hai bên sông Tô Lịch có những đoạn đã làm để thu gom nước thải, có đoạn thì chưa thu gom được. Mà như đã nói, dù thế nào đi nữa, muốn cho môi trường được trong sạch thì nước thải phải được thu gom, xử lý, sau đó mới thải ra môi trường.

Môi trường ô nhiễm ở mức độ nhất định thì có khả năng tự làm sạch được, còn vượt quá ngưỡng ấy thì không thể tự làm sạch được, như sông Tô Lịch chính là một con sông chết", PGS.TS Trần Hồng Côn chỉ rõ.

Khẳng định thu gom được nước thải, xử lý xong rồi mới thải ra sông sẽ bảo đảm một cách bền vững cho con sông có nước sạch, PGS.TS Trần Hồng Côn nhắc lại cuộc thử nghiệm làm sạch sông Tô Lịch của các chuyên gia Nhật Bản trước đó để minh chứng cho điều này.

Theo đó, khi thử nghiệm, các chuyên gia Nhật nói sẽ lắp đặt các thiết bị Nano-Bioreactor dọc theo sông  Tô Lịch, nhưng nước thải ở các nơi vẫn tiếp tục chảy vào sông Tô Lịch, mà cứ lắp máy sục như vậy thì con sông không khác gì một bể cá.

"Việc ấy rất phiền toái và cũng không ổn định do lưu lượng của sông thay đổi liên tục tùy theo mùa: mùa khô mực nước có thể xuống còn 20-30cm, nhưng mùa mưa thì nước tràn bờ.

Thiết bị Nano-Bioreactor cung cấp một lượng oxy hoạt hóa, qua một xúc tác có thể phân hủy được các chất hữu cơ và làm sạch dòng sông. Nhưng lưu lượng của dòng sông thay đổi, liệu thiết bị ấy có thay đổi liên tục được không?

Sau khi nhận được sự phản hồi đó, các chuyên gia Nhật có nói sẽ xin xử lý bằng cách lắp thiết bị Nano-Bioreactor ở các cửa cống vào sông Tô Lịch. Điều này khả thi về mặt lý thuyết nhưng thực tế lại khó khả thi ở chỗ: phải có hiện trường để đặt máy xử lý; phải tính toán dòng chảy để có thể đạt được mực nước nhất định từ đó mới xử lý được. Cống vào sông Tô Lịch có cống rộng 2m, có cống chỉ 30cm.

Tất cả những điều đó rất khó đáp ứng được yêu cầu làm sạch con sông cho nên việc lắp đặt thiết bị trên về mặt lý thuyết và thực tế vẫn còn nhiều dấu hỏi chưa giải thích được", PGS.TS Trần Hồng Côn phân tích.

TP Hà Nội đã xây dựng nhà máy xử lý nước thải tại Yên Sở và đang triển khai dự án nhà máy xử lý nước thải Yên Xá. Nếu hai nhà máy này hoạt động tốt thì ước tính 40% nước thải được xử lý, giảm ô nhiễm cho sông Tô Lịch.

Theo vị chuyên gia, vấn đề là phục hồi con sông Tô Lịch không phải chỉ phụ thuộc vào việc xử lý nước thải đưa vào sông.

"Đã gọi là sông thì phải có nước, có dòng chảy. Nước chỉ có 20-30 cm thì chưa gọi là sông.

Có nhiều phương án chúng tôi đã đề xuất trước đây và đến nay đã thống nhất rằng: muốn Tô Lịch đúng nghĩa là một con sông thì phải có nước sạch - vấn đề này phải xử lý nước thải, xử lý xong thải vào sông thì có nước sạch, nhưng song song với đó phải giữ mực nước sông nhất định, cỡ 1-2m để tạo ra một hệ sinh thái có khả năng tự làm sạch được.

Nhiều ý kiến đề xuất xây đập dâng hoặc đập tràn, cái đó hoàn toàn đúng để giữ nước cho sông và đập tràn hay đập dâng thì sẽ có dòng chảy.

Cũng có ý kiến nói, mùa khô ít nước thì có thể bổ sung nước từ Hồ Tây. Trước đây con sông Tô Lịch chảy từ Hồ Tây ra, nhưng sau này cống đó bị bít lại, mở ra mới chảy được. Do đó mới nghĩ ra cách bổ sung nước sông Hồng vào Hồ Tây, rồi từ Hồ Tây chảy vào sông Tô Lịch.

Đó là các bài toán của các nhà quy hoạch, đồng thời là đề xuất của công ty cấp thoát nước, về mặt kỹ thuật hoàn toàn có thể làm được, nhưng trước mắt phải xử lý nước thải đổ vào sông Tô Lịch", PGS.TS Trần Hồng Côn kết luận.

Sông Tô Lịch dài khoảng 14 km, bắt đầu từ phường Nghĩa Đô (Cầu Giấy) chảy về phía Nam thành phố và ra sông Nhuệ đoạn xã Hữu Hòa (Thanh Trì). Toàn tuyến sông có hơn 280 cửa xả nước thải. Theo ước tính của Sở Tài nguyên Môi trường Hà Nội, mỗi ngày 150.000 m3 nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý xả xuống sông Tô Lịch.       

Thành Luân                                                              

Thứ Ba, 14/01/2020 07:40

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện