Thu hồi quyết định cho thuê đất xây thủy điện: Đúng đắn

(Khoa học) - Thủy điện nhỏ không thể vô can trong thảm họa sạt lở ở miền Trung, do đó việc rà soát, hạn chế thủy điện nhỏ và vừa là hoàn toàn đúng đắn.

UBND tỉnh Quảng Nam vừa thu hồi quyết định cho Công ty Cổ phần Tư vấn và Phát triển điện Cửu Long thuê hơn 31.500m2 đất để xây dựng Thủy điện Đắk Di 2 tại xã Trà Don và Trà Nam, huyện Nam Trà My sau 6 ngày cấp phép.

Lý do là để thực hiện rà soát, kiểm tra, đánh giá các dự án thủy điện vừa và nhỏ trên toàn tỉnh.

Trước khi thu hồi quyết định nêu trên, ngày 25/11, giải thích trên báo chí về việc cho phép thủy điện Đắk Di 2 triển khai xây dựng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Hồ Quang Bửu cho biết, đó là vì dự án không ảnh hưởng đến rừng phòng hộ, rừng tự nhiên. Thủy điện Đắk Di 2 chỉ có công suất 20 MW, chiếm tổng cộng 10,53ha và quá trình xây dựng không phải di dời dân.

Trao đổi với Đất Việt về động thái của tỉnh Quảng Nam, chuyên gia thủy lợi - GS.TS Vũ Trọng Hồng, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT khẳng định, việc thu hồi quyết định cho thuê đất để xây dựng thủy điện Đắk Di 2 là hoàn toàn đúng đắn.

Ông cho biết, vấn đề dư luận đặc biệt quan tâm thời gian qua là tình trạng thủy điện phá rừng, phá thảm thực vật. Riêng ở miền Trung, đặc biệt là ở huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam, mối quan hệ giữa thủy điện với tình trạng sạt lở đất mới lại quan trọng hơn. 

"Thủy điện Đắk Di 2 có thể không ảnh hưởng đến rừng phòng hộ, rừng tự nhiên nhưng làm thủy điện là phải mở đường, bạt núi, mà như vậy nguy cơ sạt lở đất cực kỳ lớn.

Thảm họa Trà Leng ở Nam Trà My vừa qua cũng là do sạt lở đất gây ra. Cho nên, người dân phản ứng trước việc cho thủy điện thuê đất để xây dựng là đúng và việc UBND tỉnh Quảng Nam quyết định thu hồi quyết định cho doanh nghiệp thuê đất xây dựng thủy điện Đắk Di 2 cũng xuất phát từ nỗi lo này", GS.TS Vũ Trọng Hồng nói.

Lý giải thêm về câu chuyện thủy điện gây sạt lở đất, vị chuyên gia thủy lợi cho biết, khi làm thủy điện thì phải đào bới mặt đất, làm đường, bạt taluy... tất cả những việc đó đều gây ra hậu quả. Nguy cơ sạt lở không phải chỉ nơi xây dựng Nhà máy thủy điện Đắk Di 2 mà ở cả con đường dẫn tới nhà máy thủy điện.

Thu hoi quyet dinh cho thue dat xay thuy dien: Dung dan
Sạt lở núi nghiêm tọng ở Quảng Nam. Ảnh: Lao động

"Vùng này gần với Bắc Trà My, có hiện tượng đứt gẫy kiến tạo hoạt động. Đó là lý do vì sao tôi nói không phải chỉ riêng nơi đặt dự án (khu vực hơn 10ha) mà toàn bộ vùng này sẽ bị ảnh hưởng.

Muốn xây dựng thủy điện người ta phải đưa xe, máy móc từ ngoài vào, muốn vậy thì phải gia cố hoặc làm đường mới.

Thời gian qua, nếu theo dõi các vụ sạt lở ở miền Trung đều thấy nơi xảy ra sạt lở đều làm đường, taluy, bạt dốc, chứ không phải núi rừng tự nhiên sạt lở.

UBND tỉnh Quảng Nam đã cho thấy sự nhạy cảm của mình, và một phần cũng là vì phản ứng của người dân, một phần vì đất ở đây tơi bở. Cần lưu ý rằng, khi xe máy, ô tô chạy vào sẽ gây rung động, tất cả taluy, mái dốc sẽ bị bở ra, gây sạt lở vì xe cứ chạy mãi.

Trong khoa học kỹ thuật có thuật ngữ cộng hưởng, khi các xe chạy gần nhau, tốc độ xe này gây ra dao động chưa tắt thì dao động khác lại vào. Những người làm công trình bao giờ cũng muốn tranh thủ thời gian nên chạy bất chấp, nếu trên đường giao thông, nhất là qua cầu, xe phải cách nhau mấy mét, không phải để tránh đâm nhau mà là để tránh cộng hưởng làm gẫy cầu.

Chính vì thế, đánh giá tác động môi trường của thủy điện không phải chỉ ở việc gây mất rừng, mất đất của dân, mà nó còn gây ra sạt lở cho cả khu vực. Khi đất đá sạt lở rồi thì nó sẽ sạt lở tiếp, không biết bao giờ dừng lại. Cho nên, phải dừng thủy điện Đắk Di 2 chính là ở những lý do này", GS.TS Vũ Trọng Hồng giải thích.

Nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT cũng lưu ý, hiện nay, tâm lý người dân cả nước là không muốn làm thủy điện nhỏ bởi trong thảm họa sạt lở ở miền Trung vừa qua không thể nói thủy điện nhỏ vô can.

Nói thêm về tác động của  thủy điện, đặc biệt là thủy điện nhỏ, GS.TS Vũ Trọng Hồng đưa  ra một số dẫn chứng:

Thứ nhất, năm 1999, TP Huế ngập lụt mênh mông, năm đó chưa có nhiều thủy điện, cả nước mới có một số thủy điện lớn. Phải từ năm 2012 trở đi, thủy điện nhỏ mới phát triển mạnh.

Tình trạng ngập lụt ở Huế vào năm 1999 hoàn toàn là do mưa bởi mưa đến 2.400mm/ngày, bằng lượng mưa cả năm.

Đến tháng 10/2020, Huế cũng ngập trên diện rộng dù lượng mưa chỉ là 1.400mm. Nguyên nhân chính là do thủy điện ở trên thượng nguồn xả lũ xuống.

Thứ hai, thời gian vừa qua, ở Phú Yên, tôm hùm nuôi ở các đầm, phá ven biển bị chết hàng loạt, dù người dân đã tính trước khi bị lũ thì dìm tôm xuống như mọi năm để tránh cho tôm bị sốc nước ngọt.

Nhưng lần này tôm vẫn chết, đó là vì nước lũ (nước ngọt) xả xuống nhiều quá khiến tôm hùm bị sốc nước ngọt.

Thứ ba, vừa rồi, ghế đá của nhà dân ở Quy Nhơn, Bình Định bị thổi bay. Mưa làm sao có thể thổi bay ghế đá nếu không có lũ trên núi xuống?

Từ những phân tích ở trên, GS.TS Vũ Trọng Hồng khẳng định, vừa qua Thủ tướng yêu cầu hạn chế phát triển thủy điện nhỏ là hoàn toàn đúng đắn và các địa phương phải chấp hành.

Đáng lưu ý, vị chuyên gia cho biết, hiện có những dự án thủy điện nhỏ và vừa không có dung tích hữu ích, tức lũ về bao nhiêu thì trôi hết xuống hạ du. Loại hồ thủy điện này không gây sạt lở, lũ quét nhưng không cắt được lũ, gây hiểm họa cho người dân ở hạ du.

"Chúng ta còn nhiều nguồn năng lượng khác, đặc biệt là năng lượng tái tạo đang mở rộng, không thể cứ làm thủy điện nhỏ mãi", GS Hồng trăn trở.

Quảng Nam là một trong những địa phương có nhiều thủy điện bậc thang, trong đó 10 thủy điện lớn trên thượng nguồn sông Thu Bồn và Vu Gia đã xây dựng, đưa vào hoạt động, với công suất gần 1.200MW.

Ngoài ra, tỉnh còn có 36 thủy điện vừa và nhỏ, cơ bản có một nửa đi vào hoạt động, nửa còn lại đang trong quá trình triển khai cũng sẽ đưa vào vận hành trong thời gian tới với công suất phát điện 560MW.

Vào ngày 20/11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Hồ Quang Bửu đã ký quyết định (số 3272/QĐ-UBND), cho phép Công ty Cổ phần Tư vấn và Phát triển điện Cửu Long thuê 31.524,2 m2 đất (đợt 2) tại 2 xã Trà Don và Trà Nam, huyện miền núi Nam Trà My để đầu tư xây dựng Nhà máy thủy điện Đắk Di 2.

Trong đó, diện tích hạng mục xây dựng nhà máy 2.770,2m2, diện tích hạng mục xây dựng đập và lòng hồ 20.914,4m2, diện tích hạng mục thi công đường công vụ và tháp điều áp 7.839,4m2.

Về hình thức thuê đất được xác định là nhà nước cho thuê trả tiền hằng năm đến ngày 28/8/2059. Đơn vị thuê đất nộp tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa vào ngân sách nhà nước theo quy định với số tiền trên 21,6 tỷ đồng.

Thành Luân

Thứ Sáu, 27/11/2020 07:20

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện