Tranh cãi lớn về tình hình đập Tam Hiệp

(Khoa học) - Tranh cãi trong giới khoa học về tác dụng ngăn lũ của đập lớn nhất thế giới - Tam Hiệp.

Fan Xiao, một nhà địa chất Trung Quốc có quan điểm chỉ trích các dự án đập lớn đã nhận định rằng, khả năng dự trữ tại đập Tam Hiệp ít hơn 9% so với lượng nước lũ trung bình.

Tranh cai lon ve tinh hinh dap Tam Hiep
Đập Tam Hiệp chỉ ngăn được 9% nước lũ?

"Nó chỉ có thể ngăn chặn một phần và tạm thời lũ lụt ở thượng nguồn, nhưng hoàn toàn không có khả năng ngăn chặn lũ lụt do mưa lớn ở trung và hạ lưu sông Dương Tử" - ông Fan nhấn mạnh.

Theo ông Fan, Tam Hiệp và các dự án siêu đập khác thậm chí có thể làm cho lũ tồi tệ hơn bằng cách thay đổi dòng chảy trầm tích xuống sông Dương Tử.

"Khi mọi người chỉ xem xét sử dụng các hồ chứa để giải quyết vấn đề kiểm soát lũ lụt, họ thường bỏ qua hoặc thậm chí đánh giá thấp khả năng tự nhiên của các con sông, hồ để điều tiết lũ" - ông Fan chia sẻ.

Đây là một trong những ý kiến đánh giá hiệu quả của con đập lớn nhất thế giới. Không chỉ riêng nhà khoa học Trung Quốc này, ông David Shankman, nhà địa lý học của Đại học Alabama, chuyên nghiên cứu về lũ lụt Trung Quốc cũng có chia sẻ tương tự.

Ông đánh giá: "Một trong những lý do chính xây dựng đập Tam Hiệp là để kiểm soát lũ, nhưng chưa đầy 20 năm sau khi hoàn thành, chúng ta ghi nhận được mực nước lũ cao nhất trong lịch sử Trung Quốc. Thực tế đã chứng minh nó không thể ngăn chặn những thảm họa nghiêm trọng như vậy."

Chuyên gia Shankman cho rằng, đập Tam Hiệp có chức năng kiểm soát lũ tốt trong những điều kiện bình thường, nhưng khả năng chịu đựng sẽ kém hơn trong thời tiết tiết khắc nghiệt hơn. Hồ chứa đập Tam Hiệp không có khả năng ảnh hưởng đáng kể đến trận lũ lụt nghiêm trọng nhất.

"Hồ điều hòa đập Tam Hiệp không có khả năng tác động đáng kể tới những cơn lũ nghiêm trọng nhất, trong khi khả năng tích nước lũ dọc vùng trung lưu sông Trường Giang giảm đi vì những con đê kiên cố được xây dựng sẽ ít bị vỡ hơn. Cả hai yếu tố góp phần gây ra hiện tượng lũ lụt này" - vị chuyên gia giải thích.

Tranh cai lon ve tinh hinh dap Tam Hiep
Sửa lại đoạn đê vỡ ở huyện Bà Dương, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc, ngày 12/7/2020. Ảnh: Tân Hoa Xã

Mực nước trên 433 sông ở Trung Quốc đã vượt mức nguy hiểm kể từ đầu tháng 6, trong đó 33 sông lên cao kỷ lục. Hơn 200 con sông đã bị vỡ đê gây ngập lụt nghiêm trọng xung quanh.

Đáng chú ý là trong những ngày gần đây, các bức ảnh vệ tinh từ nhiều nguồn, bao gồm cả từ Đại tá Ấn Độ cho thấy, chính Tam Hiệp lại là một phần nguyên nhân dẫn tới tình hình lũ lụt thảm bại hiện nay ở dọc sông Dương Tử.

Đại tá quân đội Ấn Độ đã nghỉ hưu, ông Vinayak Bhat, hôm 10/7 đã công bố trên tờ India Today những hình ảnh vệ tinh dường như cho thấy đập Tam Hiệp xả lũ sớm hơn nhiều và với tốc độ lớn hơn nhiều so với công bố.

Ảnh vệ tinh cho thấy, nước được xả ra từ ít nhất 5 cửa xả lũ lớn và 5 cửa xả lũ nhỏ của đập Tam Hiệp vào ngày 24/6, tức là 5 ngày trước khi Chính phủ Trung Quốc tuyên bố xả lũ đập thủy điện lớn nhất thế giới.

Đáng chú ý là Đại tá Ấn Độ nhận định, việc xả lũ tại Đập Tam Hiệp ở thời điểm đó là thực sự không cần thiết và tác động mạnh đến tình hình lũ lụt ở hạ lưu Dương Tử.

Quan chức Trung Quốc đánh giá cao năng lực của Tam Hiệp

Diệp Kiến Xuân, Thứ trưởng Bộ Thủy lợi của Trung Quốc trong một cuộc họp báo ngày 13/7 rằng, kế hoạch chi tiết về việc xả nước từ các hồ chứa, đặc biệt là Tam Hiệp, đã có hiệu quả trong việc kiểm soát lũ lụt trong năm nay.

Tranh cai lon ve tinh hinh dap Tam Hiep
Sông Trường Giang đoạn ở Nam Kinh, phía Đông tỉnh Giang Tô của Trung Quốc.

Ông cho biết, 64,7 tỉ mét khối nước lũ đã được dự trữ trong 2.297 hồ chứa, bao gồm 2,9 tỉ mét khối tại Tam Hiệp.

Công ty điều hành Dự án Tam Hiệp cũng cho biết hôm 11/7 rằng, việc xả nước xuống hạ lưu đã giảm một nửa kể từ ngày 6/7, giúp "giảm tốc độ và mực nước sông dâng cao ở trung và hạ lưu sông Dương Tử một cách hiệu quả". Tổng lượng nước lũ được dự trữ hiện đã đạt 88% tổng dung tích của hồ chứa.

Tuy nhiên, một phần của sông Dương Tử và các nhánh sông của nó, cũng như hồ Động Đình và hồ Bá Dương, đã đạt mức kỷ lục.

Ngày 12/7, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi nỗ lực toàn diện trong các hoạt động cứu hộ và cứu trợ tại những khu vực bị ngập lụt trên khắp đất nước, nhấn mạnh rằng đảm bảo cuộc sống và an toàn của người dân là ưu tiên hàng đầu.

Lưu ý rằng tình hình kiểm soát lũ đang gay go và đã bước vào giai đoạn nguy cấp, ông Tập Cận Bình chỉ thị cho chính quyền địa phương ở vùng lũ lụt thực hiện trách nhiệm của mình, lên tuyến đầu để kiểm tra tình hình để bảo vệ tốt hơn tính mạng và tài sản của người dân.

Trung Quốc hôm 12/ đã nâng ứng phó khẩn cấp lũ lụt từ cấp 3 lên cấp 2 trong thang 4 cấp. Nhiều tỉnh thành thậm chí nâng cảnh báo lên cấp cao nhất, như thành phố Hồng Hồ, tỉnh Hồ Bắc.

Mưa lũ ở Trung Quốc đã ảnh hưởng khoảng 37,89 triệu người ở 27 tỉnh, bao gồm các tỉnh Giang Tây, An Huy, Hồ Bắc và Hồ Nam. Tổng cộng 141 người đã thiệt mạng hoặc mất tích vì lũ lụt.

Quế Chi

Thứ Tư, 15/07/2020 07:51

Sự Kiện