Kết luận nguy hiểm về các con đập Mekong:Giải đáp mối lo

(Liên hiệp hội) - Do ở vị trí cuối nguồn sông Mekong, Việt Nam sẽ là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Xung quanh ý kiến của GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân, nguyên  phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và kỹ thuật nhà nước trên báo Tuổi Trẻ về kết luận "việc xây đập trên sông MeKong tác hại không đáng kể", chiều ngày 2/11, chia sẻ với báo Đất Việt, Thứ trưởng Bộ TN-MT Nguyễn Thái Lai nói: "Những thông tin ông Trân đưa ra không chính xác".

Ông Lai khẳng định việc xây dựng 11 công trình thủy điện trên dòng chính Mekong sẽ gây ra những quan ngại lớn về môi trường, lợi ích sinh kế... đối với các quốc gia vùng hạ lưu. Và do ở vị trí cuối nguồn sông Mekong, Việt Nam sẽ là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Cũng bàn về vấn đề này, TS.Nguyễn Nhân Quảng - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Quản lý Tổng hợp Tài nguyên Nước (CIWAREM), nguyên Phó tổng thư ký Ủy ban Sông MeKong Việt Nam khẳng định:  "11 đập thủy điện sông MeKong có tổng lượng dung tích hữu ích chỉ khoảng dưới 6 tỷ m3, số lượng nước chỉ có chừng mực nên chưa đủ kết luận nếu tính toán theo đúng quy trình. Tôi có cảm giác như kết luận tác hại không đáng kể như nói ở trên được tính theo phương án kiểu lạc quan chứ không tính theo phương án cực đoan.

Điểm thứ hai, dung tích trữ lượng ở đập phù sa, chu trình về sinh học đời sống của loài cá phải 12 năm mới có thể đánh giá được, còn dựa vào phương án lạc quan mà đánh gia thì đúng là nguy hiểm thật, và điều này có lẽ phía Campuchia sẽ phản đối nhiều nhất.

Đánh giá mà chưa đầy đủ mà đưa kết luận ra như vậy thì cực kỳ nguy hiểm."

Ket luan nguy hiem ve cac con dap Mekong:Giai dap moi lo
Trang bìa của báo cáo dự án do Bộ TN&MT cùng VNMC thực hiện đang gây bức xúc cho nhiều nhà khoa học

TS.Quảng phân tích thêm: "Về mặt kỹ thuật, việc xây đập đã không có lợi cho đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Mặt khác, nếu xây đập như vậy sẽ chặn hết đường di chuyển của các loài cá, điều này sẽ làm cá mai một dần đi. GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân đứng trên lợi ích quốc gia bảo vệ ĐBSCL là đúng. Giới khoa học không được tham gia tính toán đều nghĩ như vậy".

Cũng theo vị này, trước đây ngành thủy sản Việt Nam đã có nghiên cứu về tác động của 11 đập thủy điện trên dòng chính sông MeKong nhưng số liệu về thủy sản chưa đủ mà chỉ qua khảo sát cục bộ tức thời. Nếu muốn chính xác và đầy đủ thì phải thu thập số liệu từ Lào, Campuhia. Phải có số liệu đa dạng về mặt sinh học mới có thể đưa ra kiết luận.

TS.Tô Văn Trường, chuyên gia tài nguyên nước và môi trường, Ban Chủ nhiệm chương trình nghiên cứu khoa học (Bộ KH-CN) cũng thể hiện đồng quan điểm.

Ông Trường nói: "Tôi đã đọc bài viết của Gs Nguyễn Ngọc Trân đăng trên báo Tuổi trẻ ngày 31/10 tuy mới chỉ mang tính chất định tính nhưng rất cần thiết để những người có trách nhiệm và quan tâm tiếp tục xem xét, đánh giá một cách định lượng vì sự phát triển bền vững ở đồng bằng sông Cửu Long.

Cần phải làm rõ: DHI (Đan Mạch) họ đánh giá tác động dựa trên tính toán điều tiết ngày hay điều tiết mùa.? Nếu điều tiết ngày theo tôi nghĩ khó thấy được tác động: lượng nước gần như không đổi, xuống đến Đồng bằng sông Cửu Long của Việt nam chắc không còn thấy nước. Tuy nhiên, điều tiết mùa thì dù không tính,  người am hiểu chuyên môn cũng biết  chắc chắn là có tác động". 

Cũng theo TS.Tô Văn Trường, về sơ bộ có thể thấy, các yếu tố “đầu vào” từ phía thượng lưu Trung Quốc và các chi lưu còn rất hạn chế nên ảnh hưởng đến kết quả tính toán. 

Có lẽ để cụ thể hơn các tác động với hạ du mà ở đây là toàn bộ ĐBSCL và vùng ven biển cần bổ sung chi tiết hơn mạng sơ đồ tính toán. Tập trung dòng chính của sông Mekong sẽ khó phản ánh được sự phức tạp về thủy văn, thủy lực vùng này đặc biệt là "phù sa", bùn cát và hệ sinh thái.

Xem xét các năm lũ, kiệt điển hình làm nền sẽ rất quan trọng để lựa chọn các tổ hợp, kịch bản tính toán. Song song với đó là việc cập nhật những thay đổi về hạ tầng. Tuy nhiên, ở đây chắc chắn họ gặp phải vấn đề cơ sở dữ liệu , rất khó để có được bộ dữ liệu tin cậy và đồng bộ..

Cần xem xét kỹ hơn các tác động biến đổi khí hậu: sự suy giảm lượng nước mùa kiệt, mực nước biển dâng (thủy triều lên cao hơn) ....

Gia Hân

Thứ Ba, 03/11/2015 06:39

Sự Kiện