Biểu giá điện 5 bậc: Đề xuất mốc hợp lý

(Bảo vệ người tiêu dùng) - Xác định được định mức bao nhiêu thì được hưởng theo đúng giá điện bình quân là rất quan trọng để xây dựng các bậc lũy tiến hợp lý.

Sau bài phân tích chỉ ra những điểm mờ cần làm rõ trong phương án biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt 5 bậc thay vì 6 bậc như hiện nay của Bộ Công thương, TS Ngô Đức Lâm (Liên minh Năng lượng bền vững Việt Nam) tiếp tục chia sẻ với Đất Việt đề xuất của ông về phương án biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt 5 bậc mới.

Trước hết, vị chuyên gia nhắc lại công thức tính giá điện và khẳng định, giá điện bình quân (đ/kWh) đã đảm bảo cho tất cả các đơn vị điện lực và toàn ngành điện duy trì được các chỉ tiêu tài chính để hoạt động bình thường, đồng thời có lãi định mức cho ngành nhằm tái phát triển và có lợi cho ngành.

Bieu gia dien 5 bac: De xuat moc hop ly

"Bởi vậy, giá điện bình quân ở đây không được thay đổi, ngành điện không thể bán với giá bình quân cao hơn hoặc thấp hơn. Nếu thấp hơn thì thiệt cho ngành điện, còn cao hơn thì số tiền ngành điện thu về sẽ dôi ra, dẫn đến lạm thu.

Cho nên, thời gian qua có một số ý kiến cho rằng vì thiếu điện, giá điện không hợp lý nên ngành điện phải thu cao hơn để tái đầu tư cho ngành điện là không đúng, vì trong giá điện bình quân đã đảm bảo cho ngành điện có thể tái đầu tư.

Còn việc tính giá điện sinh hoạt cao hơn hay thấp hơn giá điện bình quân là để bù chéo người dùng nhiều cho người dùng ít, đảm bảo công bằng giữa người giàu với người nghèo, đồng thời đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí", TS Ngô Đức Lâm chỉ rõ.

Điểm lưu ý thứ hai được vị chuyên gia năng lượng nhắc lại trước khi đưa ra đề xuất về biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt 5 bậc là nguyên tắc tính lũy tiến các bậc thang trong điện sinh hoạt.

Theo đó, tổng doanh thu từ các bậc thang điện sinh hoạt phải cân bằng với tổng doanh thu điện sinh hoạt của ngành điện tính theo giá điện bình quân.

"Đây là điểm quan trọng nhất, song nguyên tắc này lại không được chú ý trong thời gian qua dẫn đến nhiều nhập nhằng, sai sót", TS Lâm nói.

Trên cơ sở những nguyên tắc trên, TS Ngô Đức Lâm đưa ra 3 phương án tính biểu giá điện sinh hoạt (xem hình dưới đây):

Bieu gia dien 5 bac: De xuat moc hop ly
Các phương án tính biểu giá điện sinh hoạt mà TS Ngô Đức Lâm đề xuất

Phương án thứ nhất là tăng theo đường thẳng, không có bậc thang nào: giá điện tăng cao dần, càng dùng nhiều càng phải trả nhiều, tuy nhiên người dùng cao nhất và người dùng thấp nhất phải bù trừ cho nhau.

"Phương án này đúng nguyên tắc nhất, càng chia nhiều bậc thang ra càng đúng, nhưng lại khó thực hiện được vì nếu người dùng tới 1.000 kWh thì phải chia đều cả 1.000 kWh ĐÓ ra, rất phức tạp", ông Lâm nhận xét.

Phương án thứ hai là tăng đều. Theo đó, nhóm ở giữa sử dụng theo định mức, đủ điều kiện thì được hưởng theo đúng giá điện bình quân.

Ở phương án này, TS Ngô Đức Lâm dự kiến là nhóm sử dụng 300-500 kWh (mức tiêu thụ phổ biến hiện nay) được hưởng theo đúng giá điện bình quân. Còn mức tiêu thụ từ 0-300 kWh thì hưởng mức giá giống nhau, dưới giá điện bình quân.

Tương tự, mức tiêu thụ từ 500 kWh trở lên phải chi trả mức giá như nhau và cao hơn giá điện bình quân.

Phương án này có điểm bất hợp lý ở chỗ: mức tiêu thụ từ 0-300 kWh có người hưởng lợi nhiều quá và đồng thời cũng có người được hưởng ít quá.

Phương án 5 bậc thang (phương án 3), theo TS Ngô Đức Lâm, khắc phục điểm bất hợp lý của phương án 2 bằng cách chia thêm 2 bậc nữa, nâng lên thành 5 bậc thang.

Theo phương án này, các mức tiêu thụ từ 0-150 kWh, 150-300 kWh được hưởng dưới giá điện bình quân, trong đó người tiêu thụ từ 0-150 kWh được hưởng nhiều hơn so với người tiêu thụ từ 150-300 kWh.

Mức tiêu thụ từ 300-500 kWh được hưởng theo đúng giá điện bình quân và từ 500 kWh trở lên, người dùng phải trả giá cao hơn giá điện bình quân. Mức giá người dùng 500kWh trở lên cao bao nhiêu, theo ông Lâm, phải có số liệu mới  tính toán cụ thể được, song qua tính toán sơ bộ của ông, mức giá cao nhất người dùng phải trả cũng chỉ là 2.500 đ/kWh.

Về các mức tiêu thụ nói trên, TS Lâm nhấn mạnh, đây mới chỉ là con số tạm tính của ông dựa trên điều kiện sống hiện nay, còn để biết chính xác mức tiêu thụ nào được hưởng đúng giá điện bình quân thì ngành điện, Bộ Tài chính phải làm rõ.

"Chỉ cần biết tổng số điện năng tiêu thụ trong toàn hệ thống thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trong 1 tháng tiêu biểu, tổng số điện đã tiêu thụ trong tháng đó, tổng số tiền điện tính theo giá bình quân đã công bố... thì sẽ tính được", ông nhấn mạnh.

Vị chuyên gia năng lượng bày tỏ, vấn đề quan trọng nhất và cũng là khó nhất là phải xác định được rõ mốc dùng điện hợp lý hiện nay là bao nhiêu và mốc đó sẽ được hưởng theo đúng giá điện bình quân.

Từ mốc này cũng sẽ xác định được những đối tượng khách hàng nào phải trả tiền cao hơn giá điện bình quân và những đối tượng được bù.

“Xác định được định mức bao nhiêu là tương đương giá điện bình quân là rất quan trọng để xây dựng các bậc lũy tiến hợp lý. Nếu giải quyết được vấn đề đó thì xã hội và dư luận sẽ đồng thuận”, ông nói.

Thành Luân

Thứ Năm, 05/03/2020 08:00

Sự Kiện