Bauxite Tây Nguyên: Lý lẽ nhận ưu đãi của Bộ Công thương

(Doanh nghiệp) - Hoàn toàn không tăng ưu đãi để giảm lỗ cho Tân Rai và Nhân Cơ, đại diện Bộ Công thương khẳng định, sau 5-7 năm 2 dự án này sẽ hết lỗ.

Bộ Công thương trả lời câu hỏi của PV Đất Việt liên quan đến tính khả thi của dự án bauxite Tân Rai - Nhân Cơ khi Bộ Công thương liên tiếp xin ưu đãi thuế, phí cho các dự án bauxite.

Không tăng ưu đãi để giảm lỗ

Ông Bùi Quang Chuyện - Phó Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng, Bộ Công thương cho biết, Chính phủ chỉ đạo thí điểm hai dự án Tân Rai và Nhân cơ và trên cơ sở đó, giao cho Bộ Công thương rà soát lại các cơ chế chính sách pháp luật để có phương án bổ sung, điều chỉnh hợp lý. Bộ Công thương thời gian qua cũng đã tiến hành đề xuất về chính sách thuế, phí đối với hai dự án này.

Lý giải về việc Bộ đề xuất mức thuế VAT áp cho xuất khẩu alumin 0%, ông Chuyện cho biết, để sản xuất ra 1 tấn alumin phải sử dụng 5,5 đến 6 tấn bauxite, việc sản xuất bauxite sang alumin là một quá trình chế biến. Theo quy định của Luật thuế Giá trị gia tăng đã được Quốc hội khóa XII thông qua năm 2008 thì sản phẩm xuất khẩu nếu là tài nguyên khoáng sản đã được chế biến sang sản phẩm khác thì được áp dụng thuế suất VAT là 0%.

Hai dự án bauxite Tân Rai và Nhân Cơ đều là các dự án gây ra nhiều tranh cãi trong suốt thời gian qua về việc nên tiếp tục hay là nên dừng lại.
Hai dự án bauxite Tân Rai và Nhân Cơ đều là các dự án gây ra nhiều tranh cãi trong suốt thời gian qua về việc nên tiếp tục hay là nên dừng lại.

Về phí môi trường với khai thác quặng bauxite, Bộ kiến nghị áp dụng phí môi trường khoảng 10% chi phí khai thác với lý do mức phí đang được áp dụng theo mức hiện hành là 30.000-50.000 đồng/m3, tương đương với chi phí khai thác 1 tấn bauxite nguyên khai và gấp 20-30 lần so với khai thác đất đá là chưa hợp lý.

"Thông thường với những sản phẩm khác, phí môi trường thường chiếm từ 5- 10% chi phí khai thác", ông Chuyện nói.

Về đề xuất không chi trả tiền đền bù giải phóng mặt bằng theo quy định hiện này mà chọn giải pháp để nhà đầu tư thỏa thuận với người dân chỉ đền bù tài sản hoa màu có trên đất và đồng thời thuê lại đất, ông Chuyện lý giải rằng, hai dự án này có thời gian khai thác và thời gian hoàn thổ rất nhanh, từ 3-5 năm. Mặc dù tính toán đời dự án là 50 năm nhưng thời gian để sử dụng đất đó chỉ sau 3-5 năm thì người dân có thể tái khai thác được.

"Với phương án này, người dân sau 5 năm có thể sử dụng ngay lại được đất này và đồng thời cũng giảm được thuế đất đang áp dụng hiện hành", ông Chuyện khẳng định.

Hiện, diện tích khai thác của dự án Nhân Cơ khoảng 50-60 ha, và ở những nơi đang còn mở là khoảng 70-100 ha. Như vậy, đối với dự án Nhân Cơ, diện tích khai thác khoảng 150-160 ha.

"Với trách nhiệm của Bộ Công thương được Chính phủ giao xem xét đánh giá, rà soát 2 dự án thí điểm nếu thấy điều gì chưa phù hợp báo cáo với Thủ tướng Chính phủ và các bộ ngành xem xét rà soát. Ở đây, Bộ Công thương với trách nhiệm của mình, không tăng ưu đãi để giảm lỗ cho các dự án.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Bộ Công thương đang phối hợp với các Bộ để nghiên cứu mô hình tài chính và chính sách hợp lý để sớm hoàn vốn, cổ phần hóa 2 dự án bauxite nêu trên", ông Chuyện nói.

Phát biểu tại cuộc họp báo, Thứ trưởng Bộ Công Thương, ông Đỗ Thắng Hải cũng lạc quan khẳng định hai dự án bauxite này có tính khả thi.

Theo đó, Dự án Tân Rai xác định 5 năm lỗ, 12 năm hoàn vốn, còn Nhân Cơ có lỗ kế hoạch là 7 năm, hoàn lỗ là 13 năm trong một quá trình là 30 năm.

Theo ông Hải, hiện nay giá bán sản phẩm alumin của Việt Nam vẫn đang thấp hơn so với thị trường, và chắc chắn trong tương lai, mức giá bán sẽ được đưa lên cao hơn, thị trường tiêu thụ cũng được đẩy mạnh. Tuổi thọ dự án tuy được tính toán là 30 năm nhưng trữ lượng quặng có thể khai thác lên tới 50 năm. Như vậy qua mấy yếu tố đó khẳng định tính khả thi của dự án.

"Hơn nữa, quặng bauxite cũng không phải độc hại như nhiều người vẫn nghĩ", ông Hải nói thêm.

Mới đây, Bộ Công Thương đã trình Ủy ban thường vụ Quốc hội báo cáo đánh giá hiệu quả của dự án bauxite do Tập đoàn Than- Khoáng sản làm chủ đầu tư. Trong đó, bên cạnh việc lỗ dài, hoàn vốn lâu, Bộ đã đưa ra nhiều đề nghị ưu đãi miễn, giảm thuế phí cho Vinacomin, khiến dư luận hoài nghi, do dự án không hiệu quả nên phải xin ưu đãi.

Bộ Công thương "xin hộ", Bộ Tài chính khước từ

Hồi đầu năm 2014, Tập đoàn Vinacomin cho biết, Bộ Công Thương - cơ quan quản lý chuyên ngành đã đồng tình, ủng hộ đề xuất giảm 10 lần phí môi trường cho khai thác bauxite. Hôm 27/11/2013, Bộ Công Thương đã gửi công văn sang Bộ Tài chính để “xin hộ” cho Vinacomin.

Cụ thể, Bộ Công Thương đã đề nghị Bộ Tài chính cần trình Chính phủ giảm mức phí môi trường đối với khai thác bauxite từ mức 30.000- 50.000 đồng/tấn xuống mức 4.000 đồng/tấn. Mức này bằng 10% giá thành 1 tấn bauxite nguyên khai.

Giảm chi phí để hạ tiêu chuẩn an toàn hồ chứa bùn đỏ là một trong những kiến nghị được Bộ Công thương đề xuất với dự án bauxite Nhân Cơ
Giảm chi phí để hạ tiêu chuẩn an toàn hồ chứa bùn đỏ là một trong những kiến nghị được Bộ Công thương đề xuất với dự án bauxite Nhân Cơ

Theo so sánh của Bộ này, mức phí hiện hành gấp 25-30 lần mức phí môi trường trong khai thác đất để xây dựng, gần bằng giá thành khai thác một tấn bauxite nguyên khai. Trong khi đó, phí môi trường đối với khai thác than cũng chỉ bằng 1% giá thành than.

Bộ Công Thương khẳng định, tác động nhạy cảm tới môi trường mà dư luận quan tâm là bùn đỏ thuộc khâu chế biến bauxite. Khi xây dựng nhà máy, dự án đã phải đầu tư rất lớn cho việc xử lý bùn đỏ, cùng đó, còn có sự giám sát của các cơ quan chức năng.

Mặc dù có bảo lãnh của Bộ chuyên ngành, song Bộ Tài chính vẫn giữ nguyên quan điểm, có công văn ngay sau đó, hôm 10/12/2013, yêu cầu Vinacomin chấp hành đúng quy định hiện hành.

Đây cũng là lần thứ hai liên tiếp, Bộ Tài chính khước từ đề nghị xin giảm phí môi trường của Tập đoàn Vinacomin.

Tuần cuối cùng của năm 2013, Vinacomin đã tiếp tục gửi công văn “kêu lên” Thủ tướng, giãi bày lại hành trình xin giảm thuế phí và đề nghị Thủ tướng có chỉ đạo các bộ giải quyết.

Vinacomin còn nhấn mạnh, hai dự án alumin Lâm Đồng và Nhân Cơ đều rất khó khăn về dòng tiền trong những năm đầu, do phải trả lãi vay đầu tư. Dự kiến, năm thứ 3, các nhà máy mới vận hành đạt công suất thiết kế do đó, doanh thu sẽ rất thấp.

Vì vậy, Vinacomin đã kiến nghị Thủ tướng xem xét, giảm phí môi trường khai thác bauxite xuống mức trần 4.000 đồng/tấn như Bộ Công Thương đề xuất, trong thời hạn 5-7 năm kể từ ngày dự án đi vào sản xuất.

Cũng trong văn bản trên, Vinacomin đề nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính cho phép ưu đãi miễn thuế nhập khẩu linh kiện, vật tư lắp đặt đồng bộ cho thiết bị ở dự án alumin Lâm Đồng mà không cần các bộ liên quan xác nhận.

Tâm An

Thứ Ba, 08/04/2014 17:06

Sự Kiện