Định giá Vicem sót ngàn tỷ: Lỗ hổng thất thoát

(Doanh nghiệp) - Khi định giá doanh nghiệp trước cổ phần hóa, những vấn đề liên quan đến lợi thế, quyền khai thác đã bị bỏ quên, gây thất thoát tài sản nhà nước. 

Báo cáo về kết quả tư vấn định giá và xử lý các vấn đề tài chính trước khi công bố giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa của công ty mẹ - Tổng công ty Công nghiệp Xi măng Việt Nam (Vicem), Kiểm toán Nhà nước, Kiểm toán Nhà nước chỉ ra trong phương pháp xác định giá trị vốn Nhà nước tại Vicem tính toán thiếu giá trị quyền khai thác khoáng sản của một số công ty con trực thuộc tổng công ty này.

Tính đến tháng 10/2018, các công ty con thuộc Vicem được cấp tổng cộng 9 giấy phép khai thác khoáng sản là đá vôi và đá sét để khai thác sản xuất xi măng.

Qua tính toán, Kiểm toán Nhà nước tạm xác định giá trị quyền khai thác các mỏ khoảng sản nói trên của các doanh nghiệp trực thuộc Vicem vào khoảng 1.193 tỷ đồng.

Theo lãnh đạo Vicem, giá trị được xác định là do đơn vị tư vấn thực hiện, không phải do tổng công ty. Còn Bộ Xây dựng lý giải, việc đơn vị tư vấn chưa tính đến lợi thế giá trị quyền khai thác mỏ nói trên là do chưa có hướng dẫn.

Về việc đơn vị tư vấn bỏ quên gần 1.200 tỷ đồng khi định giá Vicem, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) cho rằng đây không phải là điều bất ngờ, mà nó thường xảy ra khi định giá các doanh nghiệp nhà nước trước khi cổ phần hóa.

Theo đó, khi định giá doanh nghiệp, một số vấn đề liên quan đến đất đai, lợi thế kinh doanh... của doanh nghiệp nhiều khi không được tính toán đầy đủ. Nhiều trường hợp doanh nghiệp thương mại có cửa hàng, chi nhánh đặt trên đất vàng, nhưng khi định giá, giá trị của chúng hầu như được tính bằng 0 vì khấu hao nhiều năm đã hết. Cũng có khi đất đai đi thuê ngắn hạn nên không được tính vào giá trị tài sản của doanh nghiệp khi cổ phần hóa.

Trong trường hợp của Vicem, ông  Thịnh cho biết, doanh nghiệp này có liên quan đến hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản, đó là các mỏ đá vôi, đá sét được Nhà nước giao cho Vicem để khai thác sản xuất xi măng.

Những mỏ đá này, trong quá trình tính toán giá trị doanh nghiệp, hầu như bị bỏ sót  giá trị, chất lượng và quyền khai thác chúng mà thường chỉ tính đến các chi phí khai thác.

Dinh gia Vicem sot ngan ty: Lo hong that thoat
Một nhà máy của Tổng công ty Công nghiệp Xi măng Việt Nam. Ảnh: Báo Đấu thầu

Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, giá trị quyền khai thác khoáng sản của các công ty con trực thuộc Vicem, theo tính toán của kiểm toán là gần 1.200 tỷ đồng, cũng mới chỉ con số tạm tính, còn nếu tính theo giá thị trường thì giá trị của chúng có thể còn lớn hơn.

"Ở đây chỉ có các doanh nghiệp độc quyền mới được quyền khai thác tự do, thoải mái các mỏ, còn nếu là doanh nghiệp tư nhân, họ sẽ phải bỏ ra rất nhiều thứ để có được các mỏ đó. 

Vì liên quan đến nguyên vật liệu sản xuất, nên chất lượng mỏ, vị trí địa lý của mỏ cũng là yếu tố cần tính đến khi định giá. Nếu định giá quyền khai thác các mỏ này theo giá thị trường, đấu giá quyền khai thác các mỏ đó cho các doanh nghiệp khác trên thị trường chưa chắc giá của chúng đã dừng ở con số gần 1.200 tỷ đồng.

Trên đây mới chỉ là con số ước tính, khi tính toán lại giá trị doanh nghiệp cần có sự vào cuộc của các nhà chuyên môn, những người làm trong ngành vật liệu xây dựng thì mới chuẩn xác được.

Đơn vị tư vấn đôi khi chỉ tính những tài sản mang tính ổn định, bất động, trong khi những cái biến động theo thị trường mới là vấn đề lớn, cần có thời gian, kỹ thuật để xác định", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nói.

Vị chuyên gia cũng cho biết, pháp luật hiện chưa quy định về lợi thế quyền khai thác mỏ và việc định giá doanh nghiệp do đơn vị tư vấn thực hiện, tuy nhiên chính Vicem phải là người cung cấp thông tin, số liệu để cơ quan định giá biết được doanh nghiệp có những tài sản gì, từ đó xác định phương pháp định giá nào cho phù hợp.

"Lãnh đạo doanh nghiệp không thể đổ hết cho đơn vị tư vấn, như vậy là vô trách nhiệm, thử hỏi trách nhiệm của người quản lý, của người đứng đầu ở đâu?

Việc cung cấp thông tin thiếu hoặc số liệu không chính xác dẫn đến nguy cơ tài sản nhà nước bị thất thoát.

Nếu pháp luật chưa quy định về quyền khai thác mỏ thì phải đề nghị cơ quan nhà nước bổ sung và phải tính theo giá thị trường bởi Vicem là người làm trực tiếp lĩnh vực này, hiểu biết về lĩnh vực này", ông Thịnh nhấn mạnh.

Từ sự việc bỏ sót ngàn tỷ đồng khi định giá Vicem, vị chuyên gia nhắc lại thực tế tài sản nhà nước bị thất thoát trong quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là khi định giá các doanh nghiệp này trước cổ phần hóa.

"Đó là khâu dễ gây thất thoát, tham nhũng, móc ngoặc nhất, đặc biệt là khi định giá các bất động sản", ông nói.

Thành Luân

Thứ Sáu, 06/09/2019 07:18

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện