DN FDI có xu hướng nhỏ đi, doanh nghiệp Việt càng khó!

(Doanh nghiệp) - Những doanh nghiệp FDI như vậy có thể lấn át nhà cung cấp trong nước, cản trở khu vực tư nhân nội địa hòa nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2018 do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa công bố cho biết, các doanh nghiệp FDI có xu hướng nhỏ đi, cả về vốn chủ sở hữu và quy mô lao động.

Theo VCCI, nhiều doanh nghiệp FDI nhỏ vào Việt Nam chỉ để làm vệ tinh - nhà cung cấp cho các dự án FDI lớn hơn. Những doanh nghiệp FDI như vậy có thể sẽ lấn át các nhà cung cấp trong nước, cản trở khu vực tư nhân nội địa hòa nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chia sẻ với những thông tin và nhận định của VCCI, chuyên gia Vũ Vinh Phú - nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội cho biết, đây là một trong những khó khăn mà doanh nghiệp trong nước đang gặp phải bởi như vậy doanh nghiệp Việt có nguy cơ mất công ăn việc làm, công nghiệp phụ trợ không phát triển được.

"Doanh nghiệp Việt Nam lại phải chịu thêm một sức ép nữa từ FDI, bên cạnh những gánh nặng về thủ tục hành chính, chi phí không chính thức", ông Phú nói.

Nhận xét của ông Vũ Vinh Phú được minh chứng bởi chính những con số được đưa ra trong Điều tra PCI 2018. Theo khảo sát của VCCI, dù những chi phí bôi trơn quy mô nhỏ mà doanh nghiệp phải chi  trả để xin cấp các loại giấy phép trong năm 2018 đã giảm so với thời kỳ trước, thế nhưng nhìn chung chi phí không chính thức mà doanh nghiệp phải chi trả vẫn tương đối cao.

54,8% doanh nghiệp phải chi trả chi phí không thức thức, 7,1% doanh nghiệp cho biết phải chi trả trên 10% doanh thu cho các loại chi phí không chính thức; 58,2% doanh nghiệp cho biết tồn tại hiện tượng nhũng nhiễu khi cán bộ cơ quan nhà nước địa phương giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.

DN FDI co xu huong nho di, doanh nghiep Viet cang kho!
Doanh nghiệp FDI có xu hướng nhỏ đi có thể sẽ cản trở khu vực tư nhân nội địa hòa nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu. Ảnh minh họa

Kết quả điều tra PCI 2018 cũng cho thấy, gánh nặng "hậu đăng ký doanh nghiệp" đang là vấn đề lớn với nhiều doanh nghiệp khi có 15,8% doanh nghiệp cho biết phải chờ hơn 1 tháng mới có đủ tất cả các giấy tờ cần thiết khác (ngoài giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

34% doanh nghiệp cho biết gặp khó khăn khi xin các giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh ngành nghề kinh doanh có điều kiện; 30% doanh nghiệp phải mất thời gian chờ đợi để nhận được giấy chứng nhận về phòng cháy chữa cháy.

Trong quá trình hoạt động, 29% doanh nghiệp gặp khó khăn khi xin cấp giấy chứng nhận phù hợp quy chuẩn kỹ thuật hoặc các loại giấy chứng nhận khác.

Nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại khẳng định, chính những sức ép trên sẽ giết doanh nghiệp Việt Nam khi hội nhập, khiến doanh nghiệp không muốn lớn và thiếu đi động lực để lớn lên.

Từ sức ép mà doanh nghiệp Việt phải gánh khi doanh nghiệp FDI ngày càng có xu hướng nhỏ đi, ông Vũ nhìn lại 30 năm thu hút FDI của Việt Nam và cho rằng, bên cạnh mặt tích cực, Việt Nam cũng mất đi nhiều bởi dù dành rất nhiều ưu đãi cho FDI nhưng đổi lại, Việt Nam không thu được gì nhiều về thuế, lao động, công nghệ, thậm chí luồng tiền chảy ra nước ngoài ngày càng nhiều.

"Có sự lệch pha trong đối xử giữa FDI và doanh nghiệp trong nước. Chuyện FDI làm ô nhiễm môi trường, trốn thuế, chuyển giá, có những tác động tiêu cực đến trật tự an ninh, xã hội... đã được các chuyên gia nhiều lần chỉ rõ. Ngay trong lĩnh vực bán lẻ, doanh nghiệp FDI đã và đang bóp nghẹt doanh nghiệp Việt, tiêu biểu là việc siêu thị ngoại ép chiết khấu nhà cung ứng Việt tới 20-30%", ông Phú cho biết.

Để minh chứng cho điều này, vị chuyên gia bán lẻ làm một phép so sánh chi phí nhập mặt hàng miến dong vào siêu thị ngoại L. và siêu thị H. của Việt Nam.

Cụ thể, để vào được L., doanh nghiệp phải trả chi phí gian hàng 20 triệu đồng; chi phí nhập một mã hàng 8 triệu đồng; chưa kể chiết khấu gửi khoảng 15-20% trên giá bán, chi phí sinh nhật, chi phí dành cho kế toán, khai trương...

Trong khi đó, đối với siêu thị H., chi phí gian hàng là 8 triệu; chi phí nhập một mã hàng là 500.000 đồng, chỉ bằng 1/6 so với siêu thị ngoại L., chiết khấu 12-15%.

"Như vậy, chi phí khi nhập miến dong vào siêu thị FDI gấp 3-4 lần so với doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam. Ngoài ra, thời gian chờ thủ tục giữa siêu thị nội và siêu thị ngoại cũng khác nhau. Siêu thị H. là 10 ngày, còn siêu thị L. 30 ngày chưa xong.

Cho đến nay chúng ta chưa có luật để ngăn chặn những hiện tượng này, và như vậy siêu thị ngoại sẽ tạo điều kiện cho hàng hóa của nước họ vào Việt Nam một cách nhanh chóng. Không những vậy, siêu thị ngoại vẫn kêu lỗ hàng ngàn tỷ để tránh phải đóng thuế thu nhập cho Việt Nam trong khi họ vẫn có kế hoạch mở rộng. Riêng siêu thị L. đang có kế hoạch mở rộng ra 60 điểm ở Việt Nam (hiện nay hệ thống siêu thị này có 13 điểm)", ông Vũ Vinh Phú nhận xét.

Trên những phân tích trên, nguyên Phó Giám đốc Sở thương mại Hà Nội cho rằng, mặt trái của FDI bán lẻ cần phải xem xét kỹ và xử lý sớm, nếu không doanh nghiệp Việt không muốn mở siêu thị nữa bởi không thể cạnh tranh nổi.

Thứ Sáu, 29/03/2019 07:40

Van Kien Dai Hoi
Sự Kiện