Dùng ngân sách thanh toán trạm BOT: Cần sòng phẳng...

(Doanh nghiệp) - Đề xuất dùng ngân sách thanh toán cho các trạm BOT bị cho là vô lý. ĐBQH đề xuất, Bộ GTVT cần giải thích rõ ràng

Nêu quan điểm về đề xuất dùng ngân sách thanh toán cho các trạm BOT đang bị người dân phản đối của Bộ GTVT, ĐBQH Bùi Văn Phương (Ninh Bình) nói thẳng quá vô lý.

Dung ngan sach thanh toan tram BOT: Can song phang...
Bộ GTVT đề xuất dùng ngân sách thanh toán cho trạm BOT bị phản đối. Ảnh: baophapluat

Cụ thể, Bộ GTVT cho biết còn 4 trạm do tính chất đặc thù nên việc triển khai các giải pháp xử lý vướng mắc về vị trí trạm BOT gặp nhiều khó khăn.

Theo đó với trạm Bỉm Sơn (thu phí hoàn vốn cho tuyến tránh phía Tây thành phố Thanh Hóa đoạn Km0 - Km6) ; trạm thu phí T2 (hoàn vốn cho dự án BOT cải tạo, nâng cấp quốc lộ 91 và quốc lộ 91B), được đề xuất di dời về tuyến tránh nhưng không khả thi. Do đó, Bộ GTVT dự kiến sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí vốn nhà nước để thanh toán cho nhà đầu tư hai dự án BOT nói trên.

Với trạm thu phí trên Quốc lộ 3 (thu phí hoàn vốn cho Dự án BOT xây dựng đường Thái Nguyên - Chợ Mới và cải tạo nâng cấp Quốc lộ 3 đoạn Km75 - Km100), Bộ GTVT đã làm việc để giảm giá phí nhưng nếu quá khó khăn thì sẽ dừng thu phí và báo cáo Thủ tướng Chính phủ bố trí nguồn vốn nhà nước thanh toán cho nhà đầu tư và xóa trạm trên quốc lộ 3.

Riêng trạm thu phí La Sơn - Túy Loan, Bộ GTVT cho rằng vẫn có thể xem xét tiếp tục cho thu phí nhưng có giải pháp tháo gỡ khó khăn, tránh thiệt hại cho nhà đầu tư.

Phân tích cụ thể ông Phương cho biết, nguyên nhân sâu xa dẫn tới những mâu thuẫn tại các trạm BOT là  quá trình đầu tư BOT chỉ do một bên doanh nghiệp ký kết với một bên quản lý dự án là Bộ GTVT và những văn bản này đều được đóng dấu mật. Việc này gây khó khăn, hạn chế trong việc xác định tính đúng đắn chính xác của việc áp dụng các quy định pháp luật trong triển khai, xây dựng các dự án BOT. Đồng thời, việc này gây cản trở cho việc tính đúng, tính đủ, tính chính xác chi phí tổng mức đầu tư cho dự án, dẫn tới tình trạng nhà đầu tư cứ thua lỗ là lại xin, đòi tăng, ép nhà nước phải mua lại...

Thực tế, vừa qua, điều khiến dư luận bức xúc, phản đối ở nhiều trạm BOT là khả năng đánh giá, phản ánh chưa đúng nhu cầu đi lại thực tế của người dân, dẫn tới tính hiệu quả cũng như khả năng thu hồi vốn cho dự án không cao.

Bên cạnh đó, việc điều hành, quản lý các dự án BOT thời gian qua có quá nhiều vấn đề thể hiện sự thiếu công khai, thiếu minh bạch, đặc biệt là về tổng mức đầu tư, dẫn tới những nhập nhèm trong xác định mức phí cũng như thời gian thu phí để hoàn vốn cho nhà đầu tư.

"Tôi vừa đọc báo cáo của Ngân hàng Nhà nước cho biết, gần 65 nghìn tỷ cho vay BOT nguy cơ thành nợ xấu, điều này càng chứng minh khâu đánh giá tính khả thi, hiệu quả kinh tế của dự án đã không tốt; có tình trạng cứ làm, cứ xây, thua lỗ tính sau mới dẫn tới tình trạng dự án đưa vào khai thác đã bị vỡ phương án tài chính, lưu lượng phương tiện lưu thông thấp, không đủ thu, chủ đầu tư lại kêu cứu", ông Phương nói.

Về phía nhà đầu tư, ông Phương nói ngay, quá trình đầu tư dự án BOT, kể cả trong tình huống dự án bị hụt thu, lưu lượng phương tiện giao thông qua lại giảm thì bản thân các nhà đầu tư cũng rất khó bị thua thiệt.

Để chứng minh, ông Phương cho biết quy định về đầu tư theo hình thức đối tác công tư chỉ yêu cầu tỷ lệ vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư tại dự án tối đa là 15%, nhưng nhiều chủ đầu tư thậm chí còn không đáp ứng đủ tỉ lệ trên mà vẫn đi vay từ ngân hàng lấy tiền làm dự án.

Với quy định này, chỉ cần triển khai dự án, xây dựng xong dự án là nhà đầu tư BOT đã có lợi ích rồi chứ chưa cần chờ dự án phải đi vào hoạt động.

Hơn nữa, quy chuẩn tiêu chuẩn định mức đơn giá xây dựng tại Việt Nam tương đối cao so với thực tế.

Vì thế, nếu các doanh nghiệp BOT thực hiện dự án theo quy chuẩn định mức đó thì đơn giá cũng như tổng mức đầu tư của dự án đã cao hơn nhiều lần so với mức giá thực tế.

"Chỉ cần làm phép tính so sánh một dự án do tư nhân bỏ vốn tự làm với một dự án do nhà nước đầu tư sẽ thấy, chi phí do tư nhân làm thấp hơn, nhanh hơn mà chất lượng còn bảo đảm hơn.

Khoản chênh lệch đó vốn đã đủ bù đắp cho khoản vốn chủ sở hữu khiêm tốn mà nhà đầu tư bỏ ra đầu tư ban đầu. Nhà đầu tư hoàn toàn không thiệt.

Toàn bộ tiền đầu tư vào dự án còn lại là tiền vay của ngân hàng. Dự án hiệu quả, lời lãi doanh nghiệp thu, thua lỗ, ngân hàng chịu. Đây chính là nguyên nhân dẫn tới tình trạng nợ xấu cho ngân hàng như báo cáo mới đây", vị đại biểu đoàn Ninh Bình phân tích.

Theo ông Phương, người chịu thiệt thòi trong tất cả những ồn ào từ các trạm BOT chính là người dân, những người tham gia giao thông chứ không phải nhà đầu tư.

Bằng chứng là nhiều trạm BOT thay vì đặt ở đường nhánh, đường đầu tư mới thì lại chọn những vị trí 2 trong 1, đặt trên các tuyến được độc đạo, buộc người dân phải đi qua BOT để thu tiền.

"Trạm Bỉm Sơn (thu phí hoàn vốn cho tuyến tránh phía tây TP.Thanh Hóa đoạn Km0 - Km6), khiến người dân phản đối. Nguyên nhân là do trạm BOT nằm ngoài phạm vi dự án, nhà đầu tư làm tuyến tránh lại đặt trạm BOT trên QL1, người dân mới bức xúc, phản đối" , ông Phương lấy ví dụ. 

Dùng ngân sách thanh toán cho trạm BOT bị phản đối?

Nhắc lại nguyên tắc trong đầu tư xây dựng dự án hạ tầng giao thông, ông Phương cho biết phải thu phí dựa trên nhu cầu và quyền lựa chọn của người tham gia giao thông. Theo đó, người dân có quyền chọn đi đường cũ, chất lượng không cao nhưng không mất phí do nhà nước đầu tư hoặc, chọn đi nhanh, đi đường tốt nhưng phải chấp nhận trả phí để đi đường cao tốc. Tuy nhiên, nhiều trạm BOT đặt sai chỗ, làm đường một nơi, đặt trạm một nẻo, buộc người dân phải đi qua BOT, phải trả tiền phí cao, gây bất bình trong dư luận.

"Thế nhưng trong bối cảnh đó, Bộ GTVT lại có đề xuất rất lạ lùng là dùng ngân sách trả cho chủ đầu tư 2 trạm BOT đang bị người dân phản đối quyết liệt, 1 trạm sẽ giảm giá để tiếp tục thu, nhưng “trường hợp quá khó khăn” thì cũng sẽ dùng ngân sách để bù.

Đề xuất vô lý trên có phải là do tư duy có dự án là làm, làm dự án bất chấp hiệu quả còn hậu quả đã có người khác gánh?", ông Phương đặt vấn đề.

Từ phân tích trên, ông Phương yêu cầu Bộ GTVT nói rõ căn cứ đưa ra đề xuất như vậy.

Lam Lam

Thứ Sáu, 22/05/2020 14:06

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện