EVN là quán quân nợ: Đừng so giá điện với nước G7

(Doanh nghiệp) - Đồng ý đầu tư cho ngành điện rất tốn kém, nhưng tôi rất buồn vì chưa ai đứng ra nhận trách nhiệm trong việc giao quá nhiều tiền cho EVN.

PGS.TS Nguyễn Hồng Nga - Đại học Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM nêu quan điểm trước báo cáo về số nợ khủng hơn 9,7 tỉ USD của EVN.

PV:- Tổ công tác của Chính phủ vừa công bố EVN đang vay nợ đến 9,7 tỉ USD, chiếm 37% tổng nợ vay được Chính phủ bảo lãnh. Với số nợ này, EVN đang trở thành quán quân vay nợ. Ông bình luận thế nào về con số trên?

PGS.TS Nguyễn Hồng Nga:- 9.7 tỷ đô la là một con số khổng lồ, qui ra tiền Việt là khoảng 220 ngàn tỷ đồng, chiếm 5% GDP và chiếm hơn 1/3 tổng nợ vay của Chính phủ. Một DNNN mà nợ nhiều như vậy, thử hỏi nhiều DNNN thì số nợ sẽ thế nào?.

EVN la quan quan no: Dung so gia dien voi nuoc G7
EVN là quán quân vay nợ

Tôi cho rằng đây là hệ quả của việc EVN được nuông chiều quá mức, bao gồm cả sự tắc trách của các cơ quan, ban ngành trong việc “đáp ứng nhu cầu giải cứu binh nhì EVN” về vốn và sử dụng vốn vay bảo lãnh của chính phủ.

Việc ít tuân theo các  kỷ luật và qui tắc tài chính, cũng như việc dễ dàng tiếp cận và sử dụng một nguồn vốn khổng lồ là tác nhân dẫn đến quá trình sử dụng tiền vay kém hiệu quả của EVN.

Tôi đồng ý, đầu tư cho ngành điện là đầu tư phát triển với tốc độ tăng bình quân khoảng 12 đến 14% (gấp đôi so với tốc độ tăng trưởng kinh tế, theo nghiên cứu của WB), tuy nhiên, tôi rất buồn vì chưa ai đứng ra nhận trách nhiệm trong việc giao quá nhiều tiền cho EVN.

PV:- Lý giải về số nợ trên, tại báo cáo tài chính hợp nhất 6 tháng đầu năm của EVN cho biết, mức lỗ là do chi phí tài chính cao đột biến. Đặc biệt, trong năm 2017, EVN cho biết tổng chi phí sản xuất kinh doanh tăng thêm do biến động các yếu tố đầu vào (giá than, khí, dầu…) là hơn 7.200 tỷ đồng. Theo ông, lý giải này có thể chấp nhận được ở mức độ nào?

PGS.TS Nguyễn Hồng Nga:- Lý giải của EVN về biến động giá cả các yếu tố đầu vào hoàn toàn chưa thuyết phục. 

Bởi vì EVN chỉ tính khi giá tăng, vậy khi giá các yếu tố đầu vào giảm thì sao? Mặt khác, cùng với điều kiện như vậy, các ngành khác trong nền kinh tế cũng bị ảnh hưởng, không chỉ riêng EVN.

Hơn nữa trong các kịch bản của EVN đều có dự báo về sự biến động giá cả các yếu tố đầu vào để phòng trừ rủi ro. Thậm chí, còn có công cụ tài chính phát sinh hiện đại để giảm thiểu rủi ro trong quá trình sản xuất và đầu tư.

Vì vậy, cá nhân tôi cho rằng, nếu không có bài toán dự phòng thì biến động giá đầu vào chỉ chiếm khoảng 20% giá đầu vào (giá than đá tăng khoảng 10%, giá dầu thô cũng tăng không quá 20%). Do vậy đổ lỗi cho con số 7.200 tỷ đồng lỗ do biến động đầu vào là chưa hợp lý. Hơn nữa, doanh nghiệp phải tự thích nghi với bối cảnh chi phí đầu vào tăng để giảm chi phí ở các giai đoạn khác của sản xuất, có như vậy mới giảm được giá thành sản xuất.

PV:- Thông tin này được đưa ra cùng với thông tin EVN vẫn chưa thể trình kịch bản giá điện 2017 vì lý do chưa đủ số liệu đầu vào. Đại diện lãnh đạo Bộ Công thương lo ngại chi phí bị đội lên, cộng thêm nợ cao thì giá điện sẽ tăng là chắc.

Thưa ông, có thể hiểu những thông tin trên đều là động thái để EVN tăng giá điện hay không? Và theo ông, nếu tăng giá điện vì những lý do trên có hợp lý hay không và vì sao?

PGS.TS Nguyễn Hồng Nga:- Lý do thì rất nhiều và trong cuộc sống thường thì người ta sẽ phải tìm ra hoặc cố tình đưa ra một lý do nào đó để đổ tội cho một vấn đề phát sinh. Trong trường hợp của EVN cũng tương tự.

Nhưng ở đây, EVN đang cố tình đưa ra con số 7.200 tỷ tăng chi phí để biện luận cho sự quản lý chi phí yếu kém của mình. Cũng chính là một động thái nhằm tác động lên Chính phủ để EVN tăng giá điện trong tương lai gần.

Tôi cũng đề cập luôn tới việc so sánh giá điện của ta hiện đang thấp hơn khu vực và các nước G7 của đại diện Bộ Công thương.

Tôi đồng ý, giá điện ở Việt Nam hiện nay thấp hơn các nước trong khu vực và các nước G7. Tuy nhiên nếu só sánh với Trung Quốc thì giá điện ở Việt Nam cao hơn (Trung Quốc bình quân khoảng 5 cent/kWh). Không thể so sánh giá điện ở một nước có thu nhập bình quân hơn 2 ngàn đô la Mỹ với các nước G7 có thu nhập bình quân 35 ngàn đô la Mỹ, bởi thu nhập cao thường đi đôi với giá cao.

Đây là lý do để trả lời vì sao không thể giảm giá các mặt hàng trong nước đang có giá cao để hội nhập. Vì thế không thể và không nên vì giá Việt Nam thấp hơn các nước phát triển mà tăng giá vì “hòa nhập” giá thế giới được. Không thể vì một ngành mà ảnh hưởng đến cả nền kinh tế. Mọi so sánh đều khập khiễng nhất là so sánh về giá và kinh tế.

Tóm lại, theo tôi, nếu tăng giá điện vì chi phí đầu vào tăng lên và do đang thấp hơn các nước trong khu vực là chưa thuyết phục, ít nhất ở thời điểm hiện nay. Vì:

Thứ nhất là, nếu như vậy khi giá đầu vào giảm sao EVN không giảm giá, hoặc nếu không giảm giá thì phải có quĩ dự phòng trong việc giá đầu vào gia tăng. (Ai cũng biết điện là sản phẩm có độ co giãn theo giá rất nhỏ, chừng 0.15, có nghĩa là nếu giá giảm thì doanh thu của EVN giảm và giá tăng doanh thu tăng). Khi lãi lớn thì EVN thưởng rất đậm, còn khi chi phí tăng cao thì rục rịch đòi hỏi tăng giá, điều này là bất thường trong kinh doanh, nhất là kinh doanh khu vực nhà nước.

Thứ Sáu, 30/06/2017 07:28

Sự Kiện