Formosa đề xuất lập đặc khu kinh tế gang thép Vũng Áng

(Doanh nghiệp) - Formosa đề xuất lập đặc khu kinh tế gang thép Vũng Áng, chuyên gia đồng loạt phản ứng...

Lập đặc khu kinh tế: Yêu cầu vượt khuôn khổ

Trong công văn số 1406022/CV-FHS gởi Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (Formosa Hà Tĩnh) vừa có những yêu cầu vượt quá khuôn khổ luật pháp và chính sách ưu đãi hiện hành của Việt Nam.

Một góc công trường của Formosa.
Một góc công trường của Formosa.

Tổng giám đốc công ty Hưng Nghiệp Formosa Dương Hồng Chí lý giải việc thiết lập đặc khu kinh tế nhằm phục vụ cho quá trình xây dựng cảng nước sâu Sơn Dương và đầu tư các ngành công nghiệp liên quan như gang thép, điện...

Nhà đầu tư 100% vốn Đài Loan này đề xuất một loạt biện pháp ưu đãi như được Chính phủ thiết lập cơ chế bảo hộ ngành thép, được Chính phủ ưu đãi cân đối ngoại tệ trong phạm vi hạng mục kinh doanh, được vay vốn từ các tổ chức tài chính nước ngoài, được miễn thu thuế khấu trừ tại nguồn..., miễn thuế nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu...

Ngoài ra, Formosa đề xuất được xây ký túc xá hộ gia đình để cho thuê, bán lại cho nhân viên, trong đó nhân viên người Việt có thể nhận được quyền sử dụng đất lâu dài trong đặc khu. Thậm chí, mô hình khép kín có thể được hình thành với bệnh viện, trường học, nhà trẻ, lớp học song ngữ hoặc trường song ngữ.

Liên quan đến vấn đề bảo đảm đầu tư, doanh nghiệp đặt điều kiện nếu vì mục đích an toàn quốc phòng mà phải thu hồi đất đặc khu, Ban quản lý và phía đầu tư trước khi thu hồi phải thảo luận vấn đề bồi thường để đi đến thống nhất ý kiến. Đồng thời, nếu xảy ra các cuộc bạo động mà không phải do chủ quan từ phía nhà đầu tư, dẫn tới tổn thất kinh doanh và tài sản, toàn bộ sẽ do Chính phủ chịu trách nhiệm bồi thường.

Trả lời báo chí, ông Ngô Đình Vân - Phó trưởng ban quản lý khu kinh tế Vũng Áng cho hay giải quyết đề xuất lập đặc khu kinh tế gang thép của Formosa phải căn cứ vào quy định của pháp luật Việt Nam và sự bình đẳng giữa các nhà đầu tư, cũng như đảm bảo quản lý Nhà nước đối với hoạt động đầu tư nước ngoài.

"Những đề xuất của họ cần phải nghiên cứu thêm vì quá mới" - ông Vân nói. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng cần xem xét kỹ lưỡng, lấy ý kiến của các bộ ngành, cơ quan liên quan như Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Bộ Tài chính, Uỷ ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, nên không thể "ngày một ngày hai" giải quyết xong, vị lãnh đạo này nhận định.

Bất bình thường

Tỏ rõ lo ngại, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng đây là một đề xuất không bình thường của nhà đầu tư và nó không phù hợp với khung pháp luật của Việt Nam hiện nay. Điều đó đòi hỏi Chính phủ phải có cách xử lý rất đặc biệt. Nếu như xử lý cho trường hợp này thì những trường hợp khác sẽ như thế nào?

"Tôi thấy cần phân tích thận trọng sự thiệt hơn của các đề nghị này và phải có phản biện của các chuyên gia, nhà kinh tế", ông Doanh nói và nêu câu hỏi: "Lý do biện minh cho việc xử lý đặc biệt đó có xứng đáng không?"

Ông Doanh cũng thẳng thắn cho biết, không thể vì sự cố khó khăn nhất định mà dễ dàng chấp nhận đề nghị vô lý của nhà đầu tư. Bản thân ông cho rằng Formosa đưa ra đề xuất trên là những đặc lợi, đặc quyền không có căn cứ.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng lên tiếng khẳng định yêu cầu thành lập đặc khu kinh tế là do Chính phủ quyết định không phải theo yêu cầu của một nhà đầu tư như Formosa.

Theo nhận định của bà Lan, Chính phủ không nên đáp ứng yêu cầu này, bởi nếu như vậy sẽ tạo thành một tiền lệ cho những kiến nghị tương tự của những nhà đầu tư khác. Như vậy, vô hình chung Việt Nam sẽ có nhiều đặc khu.

Một nền kinh tế không thể có quá nhiều chuyên biệt trong từng lĩnh vực như vậy.

Về ưu đãi đầu tư, bà Lan cho biết: "Đòi ưu đãi tăng thêm là không hợp lý và đòi bảo hộ thì càng không đúng, bởi Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài là để hội nhập toàn cầu tốt hơn. Hội nhập đó không thể bằng dạng bảo hộ được".

Vị trí nhạy cảm

Ở góc độ từng là nhà quản lý và xúc tiến đầu tư nước ngoài, ông Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho rằng Hà Tĩnh có vị trí chiến lược quan trọng của khu vực Đông Dương cũng như giao thông kết nối hai miền Bắc-Nam.

Do đó, Chính phủ cần rất thận trọng với đề xuất của nhà đầu tư. Bởi việc hình thành đặc khu và trong đặc khu thành lập ban quản lý trực thuộc Văn phòng Chính phủ như đề xuất của Formosa theo ông Thắng là điều không thể. Vì như thế, ngay cả chính quyền địa phương nơi có đặc khu này cũng không thể có bất cứ can thiệp nào và công tác quản lý của nhà nước sẽ khó thực hiện.

Ông Thắng cho rằng những đề xuất của Formosa không có trong khung pháp lý về thu hút đầu tư của Việt Nam theo Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp. Do đó, Chính phủ cần thận trọng với những đề xuất của nhà đầu tư, nếu không sẽ phá vở khung pháp lý đã đặt ra.

Trong khi đó, ông Phạm Chí Cường, nguyên Chủ tịch Hiệp hội thép Việt Nam, cho rằng việc đề xuất thành lập đặc khu kinh tế gang thép của Formosa là rất không khả thi và bản thân ông nhìn nhận đây là điều Chính phủ cần cân nhắc rất kỹ bởi vị trí của khu kinh tế này rất quan trọng cả về phát trển kinh tế cũng như an ninh chính trị.

Theo ông Cường, thực tế trước đây Formosa cũng đã có những kiến nghị đề xuất được hưởng những ưu đãi tương tự cho dự án, nhưng Chính phủ đã bác bỏ hoàn toàn.

Với lần đề xuất này, ông Cường cho rằng có khả năng dựa vào tình hình hiện nay, nhà đầu tư cứ đề xuất những quyền lợi về mình để nếu được giải quyết thì tốt.

Formosa là chủ đầu tư dự án khu liên hợp gang thép và cảng nước sâu Sơn Dương với tổng vốn đầu tư gần 10 tỷ USD và đang có kế hoạch tăng vốn lên 27 tỉ USD. Ngày 14/5 vừa qua, một số cá nhân quá khích nhân vụ việc Trung Quốc đặt giàn khoan trong lãnh hải Việt Nam đã tiến hành đập phá nhà xưởng, thiết bị khiến doanh nghiệp phải tạm dừng hoạt động.

Ngay sau sự cố, Hà Tĩnh đã thành lập tổ công tác hỗ trợ các doanh nghiệp bị thiệt hại, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải cũng chủ động đến tận địa bàn và yêu cầu triển khai sớm các biện pháp để kịp thời ổn định tình hình, như hỗ trợ doanh nghiệp thông quan hàng hóa, hỗ trợ thuế, tiền bảo hiểm cho người lao động, thống kê thiệt hại và trao lại tài sản, tiền bồi thường... Đến nay, công nhân và chuyên gia nước ngoài tại Formosa nói riêng và Vũng Áng nói chung hầu hết đã trở lại làm việc bình thường.

(Theo VnExpress/TBKTSG)

Thứ Năm, 26/06/2014 06:35

Van Kien Dai Hoi
Sự Kiện