Hai dự án bauxite lỗ, đội giá: Thử nghiệm là...làm thật?

(Doanh nghiệp) - Nếu các nhà kinh tế hạch toán đúng và hạch toán đủ và không có tư tưởng “nhiệm kỳ” thì số lỗ trên còn cao hơn nữa.

Thứ năm, chi phí sản xuất hay chi phí vận hành phụ thuộc vào tiêu hao năng lượng, vật tư là nguyên liệu đầu vào.

Lẽ ra không nên xây nhà máy nhiệt điện than ở trên Tây Nguyên vì làm như vậy là ngược, than chở từ ngoài Quảng Ninh vào Sài Gòn, rồi chở từ Sài Gòn lên Tây Nguyên để thắp điện, vì sao không lấy lưới điện quốc gia trên đó. Giá than Quảng Ninh chuyển vào Sài Gòn chi phí tối thiểu tăng 600.000đ/tấn.

Ở đây chẳng qua giá điện không hạch toán riêng, nếu hạch toán riêng thì giá thành điện TKV phát trên Tây Nguyên chắc chắn cao hơn giá mua điện từ lưới.

TS Nguyễn Thành Sơn

Còn về tiêu hao nhiệt, thì công nghệ khí hóa than được sử dụng cho mục đích này lại rất lạc hậu, thậm chí mấy lò khí hóa than trên Tây Nguyên còn lạc hậu hơn mấy lò khí hóa than ở Bát Tràng ngày xưa (bây giờ người ta cũng đã dẹp rồi). Mức tiêu hao nhiệt ở các dự án của TKV cao hơn mức bình quân của thế giới tới 30%.

Về tiêu hao bauxite: Trên thế giới, bình quân chỉ cần 2 tấn bauxite thì làm ra được 1 tấn alumina, nhưng Tân Rai, Nhân Cơ nhà thầu thiết kế 2,7 tấn mới được 1 tấn alumina.

Về tiêu hao nước ngọt: Trên thế giới bình quân chỉ cần tiêu hao 2,5-3,0 m3 nước cho 1 tấn alumina, như của TKV tiêu hao hơn 7 m3/tấn, cũng gấp hơn 2 lần.

Tất cả các yếu tố làm tăng chi phí sản xuất nêu trên đều có nguyên nhân là công nghệ lạc hậu, nhà thầu không có kinh nghiệm. Hay nói cách khác, chất lượng dự án rất thấp.

Tôi xin nhắc lại, việc chuyển hóa bauxite thành alumina trên thế giới chỉ có 2 quy trình là dựa trên việc sử dụng a xít hoặc sử dụng xút. Vì sử dụng a xít thì đắt, nên 98% các nhà máy alumina trên thế giới đều sử dụng xút- đó chính là QUY TRÌNH BAYER.

Các giải pháp kỹ thuật và các thiết bị công nghệ (know-how và license) để thực hiện quy trình Bayer này thì mỗi nhà thầu một khác, không ai giống ai, và đối với từng loại quặng bauxite cũng khác nhau, mà nhà thầu TQ thì hoàn toàn không có một chút kinh nghiệm nào đối với loại bauxite của Tây Nguyên.

Hay nói cách khác, “công nghệ Bayer” mà Bộ Công thương và TKV báo cáo đang được sử dụng trên Tây Nguyên là hàng kém chất lượng.

Ngoài ra, khấu hao là khoản mục rất quan trọng trong giá thành sản xuất của alumina. Và ở đây tôi xin chỉ rõ, dự án này vẫn “thở” được là do chi phí khấu hao, trong giá thành alumina rất uyển chuyển. Tất nhiên nhà nước có quy định về khấu hao, nhà máy đầu tư phải khấu hao 20-30 năm, mỗi năm đều phải khấu hao như vậy, nhưng với 2 dự án trên họ không làm thế.

Như mấy năm đầu có sự nhùng nhằng giữa chủ đầu tư và nhà thầu, chậm bàn giao, chưa bàn giao thì chưa khấu hao, nên mấy năm vừa rồi họ nói có lãi, thực chất là vì họ chưa tính hết tài sản vào để khấu hao.

Thế nhưng như thế không phải là ngon ăn, khấu hao là dòng tiền ảo, đơn giản chi phí khấu hao là chi phí ảo đối với một doanh nghiệp, cho nên ảnh hưởng đến dòng tiền thực. Có khi nhà máy có doanh thu, nhưng giám đốc không có tiền để trả lương cho công nhân.

Thứ sáu, chuyện sau khi đi vào khai thác 3 năm lỗ gần 3700 tỷ là chuyện đương nhiên. Nếu các nhà kinh tế hạch toán đúng và hạch toán đủ và không có tư tưởng “nhiệm kỳ” và không chạy theo thành tích thì số lỗ trên còn cao hơn nữa.

Những điểm khó hiểu...

Riêng về nguyên nhân cho rằng giá alumin trên thế giới giảm đột ngột, theo ông Sơn, đây là khuyết điểm trong công tác quản lý do không dự báo được thị trường. Chúng ta chỉ là một phân khúc rất nhỏ thì làm sao tránh được sự phụ thuộc vào thị trường.

Còn về thải bùn đỏ: trước đây dư luận phản đối nhiều về thải bùn đỏ theo công nghệ ướt vì đây là công nghệ lạc hậu và có nhiều rủi ro cho môi trường (như đã từng xẩy ra bên Hunggary).

Với công nghệ thải ướt như hiện nay, mặc dù chúng ta đã phê duyệt lại thiết kế của bể chứa bùn đỏ, mỗi một hố bùn phải đầu tư hơn 700 tỷ đồng, 1-2 năm thì lại phải làm một hố như vậy. Điều này cũng làm cho giá thành cũng tăng lên đáng kể.

Trước nay, TKV đưa ra một khái niệm thải chồng lớp khô, nhưng thực chất là ướt, cứ thải ướt rồi chờ nó lắng xuống, thu hồi xút về nhà máy rồi lại thải lớp bùn ướt khác lên thì làm sao khô được.

Thải khô là lúc bơm từ nhà máy ra nó như cát, tức là thành phần chất rắn hơn 65%, chất lỏng dưới 35%, và bùn đỏ có thể chồng lên thành núi (giảm diện tích chiếm đất của bãi thải, giảm nguy cơ bục hồ bùn). Còn thải ướt thì trong quá trình đang hoạt động, rủi ro về vỡ hồ bùn đỏ như bên Hungary là vẫn có.

Nếu không may vỡ hồ bùn đỏ thì thành phần lỏng chính là xút (chất độc hại, gây chết người) sẽ tràn ra ngoài không kiểm soát được.

Rõ ràng, công nghệ xịn thì trước khi thải ra phải thu hồi xút trong nhà máy mới an toàn, không có rủi ro cho môi trường xung quanh. Công nghệ thải bùn đỏ trên Tây Nguyên là thải ướt, chứ không phải thải khô.

Châu An (ghi)

Thứ Năm, 23/03/2017 13:58

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện