Quán quân 'chi phí gầm bàn': Không ai bôi trơn trước camera!

(Doanh nghiệp) - Chi phí không chính thức làm tăng gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp và giết chết doanh nghiệp khi hội nhập.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Tổng cục Hải quan vừa công bố báo cáo mức độ hài lòng của doanh nghiệp về thực hiện thủ tục hành chính trong xuất nhập khẩu năm 2018.

Theo khảo sát, các doanh nghiệp cho biết các thủ tục kiểm tra chuyên ngành tại các bộ, ngành có chi phí ngoài quy định cao. Bộ Công thương đang là nơi doanh nghiệp phản ánh có nhiều chi phí ngoài quy định nhất (chiếm tỷ lệ 50,9%).

Đáng nói, năm 2018, theo chia sẻ của Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh trên báo chí, bộ này đi đầu về hoàn thành cắt giảm 675 điều kiện đầu tư, kinh doanh cũng như chuyển tư duy quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo môi trường thông thoáng cho đầu tư phát triển gắn liền với nâng cao hiệu quả trong quản lý nhà nước.

Trao đổi với Đất Việt, ông Vũ Vinh Phú, nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội, không tỏ ra ngạc nhiên trước những thông tin trên. Ông khẳng định, việc Bộ Công thương cắt giảm được 675 điều kiện đầu tư, kinh doanh không có nghĩa là bộ này thoát được tình trạng bôi trơn, "chi phí gầm bàn".

"Chi phí ngoài quy định ở nước nào cũng có, chỉ là ít hay nhiều. Việc Bộ Công thương bị doanh nghiệp phản ánh có nhiều chi phí ngoài quy định nhất không có gì phải ngạc nhiên bởi đây là bộ quản lý nhiều lĩnh vực, phạm vi rộng, nhiều lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống hàng ngày của người dân và hoạt động của doanh nghiệp. Chính vì thế, đây cũng chính là đơn vị nắm nhiều thủ tục nhất.

Bộ Công thương giảm được 675 thủ tục đầu tư, kinh doanh nhưng còn hàng loạt thủ tục khác", ông Vũ Vinh Phú nói.

Nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội cũng tin rằng, tỷ lệ doanh nghiệp phải chi trả chi phí ngoài quy định thực tế còn cao hơn nữa bởi số lượng doanh nghiệp được khảo sát năm 2018 chỉ chưa đầy 3.000 doanh nghiệp, chưa đủ mẫu (1 triệu doanh nghiệp) và cũng bởi nhiều doanh nghiệp không dám nói. Đồng thời, không chỉ riêng Bộ Công thương, các bộ, ngành khác cũng đều có tình trạng doanh nghiệp phải "lót tay", chỉ có điều tỷ lệ là khác nhau.

Quan quan 'chi phi gam ban': Khong ai boi tron truoc camera!
Bộ Công thương đang là nơi doanh nghiệp phản ánh có nhiều chi phí không chính thức nhất. Ảnh minh họa

"Nhiều nơi đặt camera để chống bôi trơn, nhưng người ta không bôi trơn trước máy tính, camera, vấn đề là con người, đạo đức công vụ.

Ở một số siêu thị , hàng bán rồi nhưng lại lấy cớ kế toán đi vắng để chiếm dụng vốn, hàng muốn vào siêu thị nhưng siêu thị lại bảo không có chỗ xếp hàng, đưa phong bì lại có chỗ xếp ngay. Cán bộ quản lý cũng không thiếu gì cách để mè nheo, đơn giản nhất là... máy tính hỏng, phải đưa tiền vào mới chạy được.

Vì lẽ đó, vấn đề chính phải là con người, đạo đức công vụ, máy móc, kỹ thuật chống tiêu cực chỉ chiếm 30%. Giống như lãnh đạo Tổng cục Quản lý thị trường nói, vấn đề không phải là tổ chức lại thị trường mà là đạo đức công vụ.  

Thực tế, nhiều trường hợp cho thấy, quản lý thị trường "mắt nhắm mắt mở" cho hàng lậu chui qua và phải làm trong sạch quản lý thị trường trước khi chống buôn lậu. Bộ Công thương và các bộ phải quét đội ngũ ấy trước rồi mới trang bị hiện đại. Không có con người tốt thì không có chuyện cải cách hành chính tốt, lúc ấy sẽ chỉ kiểu "một cửa nhưng vẫn 8 khóa" mà thôi", ông Vũ Vinh Phú nói.

Khẳng định tình trạng doanh nghiệp phải lót tay mới xong việc tồn tại từ xưa đến nay và ở tất cả các lĩnh vực, không riêng gì Bộ Công thương, vị chuyên gia nhắc lại câu chuyện ông được doanh nghiệp phản ánh khi ông còn làm Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội.

Theo đó, một doanh nghiệp may mặc nhập cúc về và bên gửi thường cộng thêm vài trăm chiếc cúc vì sợ máy đếm thiếu. Lần ấy, cúc nhập về dư ra 1.000 chiếc và doanh nghiệp bị gán cho "tội" buôn lậu. Giám đốc doanh nghiệp này phải nộp vài triệu cho cán bộ quản lý để lấy cúc về cho kịp may xuất khẩu.

"Tôi khẳng định bây giờ vẫn có tình trạng ấy, nhưng người ta "ăn" tế nhị hơn, kín đáo hơn", ông Phú nói.

Nhưng điều nguy hại của tình trạng lót tay, bôi trơn nói trên, theo vị chuyên gia, chính là nó làm tăng chi phí cho doanh nghiệp. Như vụ thừa 1.000 chiếc cúc, ông giám đốc không phải bỏ tiền túi của mình ra để trả mà số tiền không chính thức kia sẽ được tính vào giá thành sản phẩm của doanh nghiệp, làm cho sản phẩm của doanh nghiệp khó cạnh tranh trên thị trường nội địa và quốc tế.

"Chi phí lót tay sẽ được doanh nghiệp đưa vào phiếu chi cẩn thận, nó lẩn khuất đâu đó và chui vào giá thành, nó sẽ giết doanh nghiệp Việt Nam khi hội nhập. Chi phí ấy cũng đồng thời làm tha hóa công chức", ông Vũ Vinh Phú nhận xét.

Từ những phân tích ở trên, nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội nhấn mạnh, không thể trách riêng Bộ Công thương khi các bộ, ngành khác đều như thế. Điều này phải được thay đổi.

Thành Luân

Thứ Năm, 10/01/2019 07:48

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện