Bộ Tài chính vay NHNN 30.000 tỷ: Đúng luật, nhưng...

(Tài chính) - Trong bất cứ trường hợp nào, một lượng tiền khi được đưa vào lưu thông và có khả năng làm tăng lạm phát.

Trước đề xuất vay NHNN 30.000 tỷ đồng để bù đắp bội chi ngân sách nhà nước, chuyên gia ngân hàng TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng việc cân đối chi thu của chính phủ là cần thiết nhưng cần phải cân nhắc những tác động đến lạm phát và bài toán tổng thể về giảm nợ công.

Báo Đất Việt xin đăng tải bài phỏng vấn với ông xoay quanh câu chuyện này.

Cần cân nhắc

PV:- Trước đề xuất vay NHNN 30.000 tỷ đồng để bù đắp bội chi ngân sách nhà nước, cả phía Bộ Tài chính và NHNN đều nhận định, đây là chuyện bình thường, luật cho phép. Ông bình luận như thế nào về những ý kiến trên?

TS Nguyễn Trí Hiếu: - Trước tiên, phải khẳng định việc ngân sách đi vay tiền Ngân hàng nhà nước (NHNN) để cân đối ngân sách là việc bình thường, luật cho phép.

Việc này cũng từng xảy ra tại nhiều quốc gia và Việt Nam trong quá khứ. Nhưng trong bối cảnh nợ công ngày càng tăng cao như hiện nay, đề xuất vay mượn này được dư luận rất quan tâm nên cần cân nhắc kỹ lưỡng.

Bo Tai chinh vay NHNN 30.000 ty: Dung luat, nhung...
Ảnh minh họa

Thứ nhất, Bộ Tài chính chỉ nên coi đây là món nợ ngắn hạn nhằm giải quyết tạm thời vấn đề thanh khoản cho Bộ Tài chính. Tuyệt đối không nên coi đó là món nợ trung hoặc dài hạn nhằm mục đích bù đắp chi phí công và đầu tư công.

Thứ hai, giao dịch vay mượn giữa Bộ Tài chính và NHNN không đơn thuần chỉ là một đơn vị kinh tế vay ngân hàng mà là giao dịch giữa hai định chế cột trụ của một quốc gia và là hai thành phần quan trọng của một chính phủ: một bên là cơ quan quản lý chính sách tài khóa và một bên là cơ quan quản lý chính sách tiền tệ.

Vì vậy trước khi thực hiện giao dịch vay mượn giữa Bộ Tài chính và NHNN, Bộ Tài chính phải công bố những chi tiết về khoản vay bao gồm mục đích vay, việc sử dụng vốn vay, nguồn hoàn trả, lãi suất vay, phương thức thanh toán, và điều kiện vay. Tất cả cần được công bố công khai, minh bạch để tranh thủ sự ủng hộ của quần chúng vơi nhu cầu của Bộ tài chính, vì cuối cùng những món vay của chính phủ, không kể vay từ ai, đều được trả bằng chính tiền thuế của dân chúng.

Đặc biệt trong bối cảnh nợ công ngày càng tăng cao như hiện nay, Bộ Tài chính cần phải cho dư luận và dân chúng biết khoản nợ này có ảnh hưởng tới nợ công không? Ảnh hưởng như thế nào? Và nguồn trả nợ lấy từ đâu?...

Về phía NHNN cũng thế, trước khi xoay trở được số tiền 30.000 tỷ cũng cần phải công bố công khai nguồn vốn cho vay lấy từ đâu, lãi suất cho vay; điều kiện vay và thời hạn trả cụ thế và phương thức trả nợ như thế nào?

Tại nhiều quốc gia các ngân hàng trung ương công bố báo cáo tài chính trong đó có bảng cân đối kế toán để mọi thành phần kinh tế có thể hiểu được cấu trúc tài sản có (sử dụng vốn) và tài sản nơ và VCSH (nguồn vốn)... Để tranh thủ sự đồng thuận của quần chúng NHNN có thể xem xét việc công bố báo cáo tài chính để làm rõ nguồn vốn cho vay 30.000 tỷ lấy từ đâu và tác động của nó thế nào đến bảng cân đối kế toán của NHNN, cũng như đến kết quả chi thu của NHNN Đây là điều chưa từng được thực hiện, nhưng không có nghĩa là không thể thực hiện.

PV:- Theo ông, đây có phải là phương cách "chẳng đặng đừng" của Bộ Tài chính để cân đối ngân sách hay không và vì sao?

TS Nguyễn Trí Hiếu: -Trước khi đi vay Ngân hàng trung ương, Bộ tài chính thường cân đối ngân sách qua các nguồn tiền từ thu thuế và phát hành trái phiếu. Vì nguồn thu thuế có giới hạn, việc phát hành trái phiếu để huy động nguồn vốn trong dân và doanh nghiệp là biện pháp thông thường để cân đối ngân sách. Tuy nhiên việc này không phải dễ trong năm nay.

Báo cáo của Bộ Tài chính mới đây cho biết việc trái phiếu chính phủ bán chậm đã kéo dài hai tháng qua. Riêng trong tháng 4/2015, Kho bạc Nhà nước đã tổ chức 7 phiên đấu thầu trái phiếu và tổng số huy động đạt hơn 8.523 tỉ đồng, chỉ bằng 54,6% khối lượng đã huy động so với tháng 3/2015 và bằng 63,2% so với cùng kỳ năm 2014.

Dự đoán, việc phát hành trái phiếu trong những tháng tới càng khó khăn do các ngân hàng thương mại nội địa không còn thừa vốn để mua, và nhiều nhà đầu tư đang kỳ vọng lãi suất phải tăng cao hơn đặc biệt cho những trái phiếu dài hạn.

Thứ Tư, 05/08/2015 07:23

Sự Kiện