Bộ Tài chính vay NHNN 30.000 tỷ: Vì sao đáng lo?

(Tài chính) - Khi không biết được chính xác nợ công bao nhiêu, nợ công dễ đi vào vùng cấm, gây nguy hiểm, đe dọa tới an ninh cả nền kinh tế.

Chuyên gia Bùi Kiến Thành lo ngại trước đề xuất vay NHNN 30.000 tỷ của Bộ Tài chính.

PV:- Trước đề xuất vay NHNN 30.000 tỷ đồng để bù đắp bội chi ngân sách nhà nước, cả phía Bộ Tài chính và NHNN đều nhận định, đây là chuyện bình thường, luật cho phép. Ông bình luận như thế nào về những ý kiến trên? Theo ông, đây có phải là phương cách "chẳng đặng đừng" của Bộ Tài chính để cân đối ngân sách hay không và vì sao? 

Chuyên gia Bùi Kiến Thành: Trước hết phải nhìn nhận việc Bộ Tài chính đi vay tiền NHNN là rất khó khăn. Trước đây, khi chưa có hệ thống NHTM, Chính phủ cũng thông qua Bộ Tài chính vay tiền của NHNN dẫn tới tình trạng lạm phát cao. Có thời điểm, lạm phát tăng cao lên tới 700-800%, đây là hệ lụy của việc vay tiền một cách vô tội vạ.  

Bo Tai chinh vay NHNN 30.000 ty: Vi sao dang lo?
Cần tạo nguồn thu ổn định thay vì đi vay để trám lỗ hổng. Ảnh minh họa

Vì vậy, với các nước khác trên thế giới NHNN không phải là địa chỉ “bình thường” mà là nơi cuối cùng, bất đắc dĩ Chính phủ mới phải tìm đến để huy động tiền cho ngân sách. 

Thông thường, Chính phủ có nhiều cách để huy động vốn trong trường hợp thiếu tiền. Thứ nhất, có thể vay trên thị trường chứng khoán thông qua hình thức phát hành trái phiếu bán cho các nhà đầu tư. Cách này, trong những năm vừa qua cũng đã làm. Tuy nhiên, việc các NHTM huy động vốn trong dân đầu tư mua trái phiếu chính phủ quá nhiều trong một thời gian quá dài đã lấy đi nguồn lực đáng lý ra phải đổ vào nền kinh tế để đầu tư sản xuất kinh doanh.

Theo cơ cấu số vốn huy động trái phiếu chính phủ, nhiều năm nay, trên 80% tổng số vốn TPCP được các ngân hàng thương mại mua với lải suất cao. Với cách làm này nguồn vốn huy động của các NHTM đã bị hút vào ngân sách để phục vụ cho chi phí của nhà nước gây bất lợi cho phát triển kinh tế.  

Trong hai năm gần đây, Bộ Tài chính cho biết việc bán trái phiếu chính phủ bị chậm, thậm chí còn rơi vào tình trạng ế ẩm. Riêng trong tháng 4/2015, Kho bạc Nhà nước đã tổ chức 7 phiên đấu thầu trái phiếu và tổng số huy động đạt hơn 8.523 tỉ đồng, chỉ bằng 54,6% khối lượng đã huy động so với tháng 3/2015 và bằng 63,2% so với năm 2014. Điều này là do một phần lớn thanh khoản của các NHTM thay vì mua TPCP nay đã đổ vào khu vực doanh nghiệp tư nhân.  

Cách thứ hai là vay nước ngoài. Nếu vay nước ngoài sẽ có vấn đề về tỉ giá và khả năng dự trữ ngoại tệ của NHNN. Câu hỏi cho Chính phủ hiện nay là liệu NHNN có đủ ngoại tệ để trả nợ hay không? Vì vậy, quay lại vay NHNN gần như là lựa chọn cuối cùng trong lúc này. Nhưng dù vay ở khu vực nào, vay ở đâu thì Chính phủ cũng đang đi vay để chi tiêu hoặc đầu tư vào các dự án xây dựng cơ bản và nó đều có nguy cơ làm tăng lạm phát. 

Vấn đề của Việt Nam hiện nay là làm sao cân đối được nguồn thu – chi trong ngân sách. Giải pháp lúc này là tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển tốt, tăng nguồn thu ổn định để có nguồn trả nợ; hạn chế chi tiêu để không phải đi vay nữa chứ không phải là vay ở đâu. Có như vậy mới xử lý được nợ cũ, không làm phát sinh nợ mới. Nhưng giảm thế nào, giảm ở đâu thì đã nói rất nhiều lần, với vai trò quản lý nhà nước Chính phủ và Bộ Tài chính phải quyết liệt hơn nữa.  

PV:- Theo đại diện NHNN, lấy từ nguồn nào để đáp ứng khoản vay đó chỉ là vấn đề kỹ thuật. Thưa ông, trong điều kiện của Ngân hàng Nhà nước hiện nay, việc thu xếp khoản vay có thể thực hiện như thế nào? Lựa chọn cách nào là tối ưu nhất, thưa ông?  

Chuyên gia Bùi Kiến Thành: NHNN không phải là nơi huy động vốn trong nhân dân để cho chính phủ vay, vì vậy nếu NHNN muốn cho chính phủ vay chỉ còn cách là “in tiền”. Thông thường NHNN sẽ ghi có tài khoản của Bộ tài chính với NHNN và Bộ tài chính có thể sử dụng số dư trên tài khoản của mình thông qua hệ thống ngân hàng thương mại.

Hệ lụy tôi đã nói rồi, tăng lạm phát, khó kiểm soát nợ công.  

Thứ Sáu, 07/08/2015 08:35

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện