Chi tiêu mùa dịch khiến nợ công thế giới tăng cao

(Tài chính) - Các gói kích thích chi tiêu khổng lồ giúp giảm bớt thiệt hại do đại dịch COVID-19 gây ra nhưng "di sản" nợ để lại thì tăng vọt.

Giữa tháng 10 vừa qua, Viện nghiên cứu tài khóa, một cơ sở tư vấn chiến lược (think tank) của Anh, công bố rằng để giữ tỷ lệ nợ luôn ở mức 100% GDP, chính phủ Anh cần cắt giảm chi tiêu ngân sách trên 52 tỉ đô la Mỹ, trong tài khóa 2024.

Chi tieu mua dich khien no cong the gioi tang cao
Một nhà hàng tại Washington D.C., Mỹ trong bối cảnh dịch COVID-19 lan rộng. Ảnh: TTXVN

Nhưng điều này khiến Bộ Ngân khố Anh quan ngại vì, năm nay, các điều chỉnh thuế hàng năm thường được thực hiện vào mùa thu đã được dời lại.

Trong khi đó, châu Âu đang trải qua đợt bùng phát dịch lần thứ hai và chính phủ các nước đang phải cứu trợ nền kinh tế của nước họ thông qua chi tiêu tài khóa.

Theo thống kê, các ngân hàng trung ương và chính phủ trên toàn thế giới đã phân bổ ít nhất 15.000 tỷ USD cho các gói kích cầu, thông qua biện pháp mua trái phiếu và tăng chi tiêu ngân sách, để vượt qua suy thoái kinh tế toàn cầu, được cho là tồi tệ nhất kể từ những năm 1930.

Nhưng một số nhà kinh tế cảnh báo những hành động đó sẽ chồng chất nợ nhiều hơn cho các quốc gia, vốn đang phải vật lộn với hậu quả từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008-2009.

Viện Tài chính Quốc tế (IIF) ước tính tổng nợ toàn cầu đã tăng thêm 87.000 tỷ USD kể từ năm 2007, và các chính phủ với 70.000 tỷ USD chiếm tỷ lệ lớn trong phần tăng đó.

Cùng theo IIF, năm 2020, tỷ lệ nợ toàn cầu trên GDP sẽ tăng 20 điểm phần trăm, lên 342%, dựa trên ước tính 3% quy mô kinh tế bị thu hẹp và tăng gấp đôi số tiền vay của chính phủ tính từ năm 2019.

Nợ do kích cầu quá mức sẽ phá hủy các nền kinh tế, trong đó chịu tổn thương nhiều nhất là các quốc gia có mức nợ cao nhất, bất kể đó là nước giàu có như Italy hay nghèo như Zambia, một quốc gia vốn đã bị căng thẳng từ trước khi virus SARS-CoV-2 gây dịch COVID-19 tấn công và hiện đang ở trên bờ vực vỡ nợ.

Nhưng ngay cả các quốc gia giàu nhất cũng sẽ không thoát khỏi bị ảnh hưởng. Nợ gia tăng có thể làm cho Đức và Mỹ bị mất mức xếp hạng tín nhiệm vàng AAA, trong khi các chính phủ sẽ ngày càng phụ thuộc vào các ngân hàng trung ương để kiểm soát chi phí vay hoặc thậm chí là trực tiếp tài trợ cho chi tiêu trong nhiều năm tới.

Mike Kelly, nhà lãnh đạo của Tập đoàn Đầu tư PineBridge, nói: “Trong lịch sử, bất cứ khi nào các quốc gia tăng mức nợ, mọi thứ sẽ thay đổi. Cuộc khủng hoảng này sẽ khiến thế giới rơi lại vào bẫy tăng trưởng thấp, nơi mà chúng ta mới thoát ra được trong các năm 2016-2019”.

Lãi suất cơ bản thấp sẽ cho phép một số quốc gia duy trì mức nợ cao. Nợ của Nhật Bản hiện vượt 200% GDP, nhưng nước này đã in thêm tiền để phát hành nợ và ngân hàng trung ương sau đó mua lại chúng.

Eric Brard, một nhà lãnh đạo thuộc công ty Amundi, nhận định khả năng kiểm soát lãi suất cơ bản và giữ chúng ở một tỷ lệ thấp là giải pháp then chốt cho việc giữ chi phí trả nợ ở mức thấp. Xu hướng này đang được quan sát thấy ở Mỹ và châu Âu, với việc các ngân hàng trung ương chiếm phần lớn các khoản nợ tăng thêm.

Đối với các nền kinh tế mới nổi cũng không tăng trưởng tốt. Ấn Độ đang trải qua đợt suy giảm mạnh trong hoạt động kinh tế. Chính phủ nước này đã thúc đẩy một số cải cách trên thị trường lao động và nông nghiệp. Tuy nhiên, hệ thống ngân hàng bị đè nặng bởi các khoản nợ xấu vẫn là trở ngại lớn đối với tăng trưởng.

Raghuram Rajan, giáo sư Đại học Chicago và từng là cựu thống đốc Ngân hàng Trung ương Ấn Độ, nhận định rằng: “Một phần lớn khoản nợ tích lũy sẽ do các thế hệ tương lai gánh vác và sự công bằng giữa các thế hệ cũng quan trọng như sự công bằng xã hội cho những người đang sống trong thời đại hiện nay”.

Theo CNN, thế giới sắp thoát khỏi cuộc khủng hoảng Covid-19 với khối nợ khổng lồ. Quỹ Tiền tệ Quốc tế ước tính tỷ lệ nợ công ở các nền kinh tế phát triển sẽ tăng lên 125% GDP vào cuối năm 2021. "Tuy nhiên, những rủi ro này không thể so sánh với vết thương kinh tế về dài hạn khi không có các biện pháp kích thích trên", ông Eswar Prasad, giáo sư tại Đại học Cornell, viết trên South China Morning Post nhấn mạnh.

"Để đạt hiệu quả, các biện pháp tài khóa phải đi cùng với những chiến lược ngăn chặn virus nhất quán, giúp mở cửa kinh tế trở lại một cách an toàn. Nếu không, nhu cầu và niềm tin vẫn suy giảm và tăng trưởng trong tương lai sẽ chững lại", vị giáo sư nhận định.

An An (tổng hợp)

Thứ Hai, 26/10/2020 13:31

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện