Hệ số ICOR 14,28 năm 2020: Lo bội chi và nợ công

(Tài chính) - Việt Nam thuộc nhóm nước có tăng trưởng cao nhất thế giới nhưng hệ số ICOR cao cho thấy hiệu quả đầu tư thấp.

Báo cáo tình hình kinh tế-xã hội quý IV và năm 2020 của Tổng cục Thống kê cho thấy, chỉ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (hệ số ICOR) của Việt Nam giảm từ 6,42 năm 2016 xuống 6,11 năm 2017; 5,98 năm 2018 và 6,08 năm 2019. Bình quân giai đoạn 2016-2019, hệ số ICOR đạt 6,13, thấp hơn so với hệ số 6,25 của giai đoạn 2011-2015.

Riêng năm 2020, hệ số ICOR đạt 14,28, bình quân giai đoạn 2016-2020 hệ số ICOR đạt 7,04.

Trao đổi với Đất Việt, chuyên gia kinh tế - TS Bùi Trinh cho biết, hệ số ICOR  (Incremental Capital-Output Ratio) thể hiện để tăng một đồng GDP cần đầu tư bao nhiêu đồng. Hệ số ICOR càng cao thì hiệu quả đầu tư càng thấp và ngược lại.

Về mặt ý nghĩa kinh tế, hệ số ICOR tính cho một giai đoạn sẽ phản ánh chính xác hơn việc tính ICOR cho hàng năm, vì trong một thời gian ngắn (một năm) có một lượng đầu tư chưa phát huy tác dụng và cũng không phản ảnh được nếu đầu tư dàn trải  (đầu tư xây dựng xong thì bỏ đấy).

Mặc dù hệ số ICOR phải tính cho một giai đoạn nhưng nhìn vào số liệu của Tổng cục Thống kê, vị chuyên gia cho rằng, con số ấy là quá cao và phần nào phản ánh được sự đầu tư không hiệu quả của nền kinh tế. Nếu trước đây chỉ cần bỏ 5-6 đồng để tạo ra 1 đồng tăng thêm của GDP  thì năm 2020 cần tới hơn 14 đồng để có được 1 đồng tăng trưởng.

He so ICOR 14,28 nam 2020: Lo boi chi va no cong
Hệ số ICOR của Việt Nam ở mức cao, cho thấy hiệu quả đầu tư giảm sút

Ông chỉ rõ, năm 2020 GDP tăng 2,91% cơ bản là do đầu tư công, mà đầu tư ở đây chủ yếu vào hạ tầng cơ sở, các dự án công trình hoàn thành đưa vào sử dụng chưa phát huy được năng lực mà cần có độ trễ của nó. 

Thống kê cho thấy, vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện theo giá hiện hành năm 2020 ước tính đạt 2.164,5 nghìn tỷ đồng, tăng 5,7% so với năm trước và bằng 34,4% GDP, bao gồm: Vốn khu vực Nhà nước đạt 729 nghìn tỷ đồng, chiếm 33,7% tổng vốn và tăng 14,5%; khu vực ngoài Nhà nước đạt 972,2 nghìn tỷ đồng, bằng 44,9% và tăng 3,1%; khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 463,3 nghìn tỷ đồng, bằng 21,4% và giảm 1,3%

Mức tăng 5,7% vốn đầu tư toàn xã hội là mức thấp nhất trong giai đoạn 2011-2020 do ảnh hưởng tiêu cực của dịch Covid-19 đến tất cả các hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, tốc độ tăng vốn thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước năm 2020 đạt mức cao nhất trong giai đoạn 2011-2020.

"Tăng trưởng dựa vào đầu tư công thì dễ dẫn đến bội chi và nợ công nếu sử dụng đồng tiền ấy không hiệu quả, khó khăn về nguồn trả nợ", TS Bùi Trinh nhận định.

Tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIV, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã nêu rõ, nghĩa vụ trả nợ cả gốc và lãi so với tổng thu ngân sách nhà nước năm 2020 và một vài năm tới tăng cao, khối lượng phải huy động hằng năm lớn, tạo rủi ro về an ninh, tài chính.

Vị chuyên gia tái khẳng định quan điểm, GDP là chỉ tiêu mang tính ngắn hạn, nhất thời nên không xét tới vấn đề hiệu quả hay không hiệu quả, chỉ cần đầu tư vào là tự nhiên tăng GDP. Chẳng hạn, đào đường làm tăng GDP, lấp đường tăng GDP một lần nữa, cuối cùng vẫn là cái đường mà không bằng đường cũ.

Một điểm khác được TS Bùi Trinh chỉ ra từ số liệu của Tổng cục Thống kê, đó là có độ chênh lệch lớn giữa vốn đầu tư phát triển toàn xã hội và tích lũy tài sản. Vốn đầu tư phát triển toàn xã hội là khoản tiền của xã hội cho mục đích đầu tư, còn tích lũy tài sản được hiểu là lượng tiền đầu tư đến được với sản xuất để tạo ra tài sản cố định và thay đổi tồn kho.

Số liệu qua các năm cho thấy, tích lũy tài sản luôn nhỏ hơn vốn đầu tư, năm 2010 chênh lệch này 7%, năm 2019 tỷ lệ này xấp xỉ 21%, năm 2020 chênh lệch này gần 20%.

"Vậy 20% này đi đâu? Nếu cứ bỏ tiền ra và tiền ấy chạy vào túi ai đó thì toàn dân sẽ phải trả nợ cho khoản tiền ấy", ông Trinh cảnh báo và cho rằng, chính sách của Chính phủ nên theo hướng tăng cường hiệu quả đầu tư để lượng tiền nhằm mục đích đầu tư thực sự đến được với sản xuất để tạo tăng trưởng GDP, để đảm bảo phát triển bền vững Chính phủ không nên là “người tiêu dùng lớn nhất”.

Thành Luân

Thứ Năm, 07/01/2021 06:16

Sự Kiện