Nhiều loại phí đồng loạt tăng: Hiểu áp lực Bộ Tài chính

(Tài chính) - Việc thất thu ngân sách đã dồn áp lực lên vai Bộ Tài chính và chúng ta có thể giải thích tại sao, các cơ quan NN tăng thu nhiều đến vậy.

T.S Lê Đăng Doanh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý Kinh tế trung ương (CIEM) đã nhấn mạnh điều này để lý giải việc vì sao thời gian gần đây các loại phí, thuế liên tục được đặt ra.

Ông Doanh dẫn ví dụ cụ thể, mới đây, Bộ Tài chính đã tăng phí môi trường xăng dầu 300%, khiến giá xăng dầu mất đi cơ hội giảm giá, cho dù giá xăng dầu thế giới giảm mạnh.

Mấy ngày trước, đoạn đường ngắn cao tốc Pháp Vân - Ninh Bình (dài chỉ 20km) cũng đã được Bộ này ban hành mức thu phí có xe container 400 feet cao nhất lên đến 5 triệu/tháng.

Hay ngày 8/4 tại cầu Đồng Nai đã áp dụng mức thu phí 15.000-120.000/vé/phương tiện… Đây chỉ là một trong số các ví dụ của việc Nhà nước đang dùng nhiều cách để tăng thu, bù đắp cho thâm hụt ngân sách.

Bộ Tài chính đã tăng phí môi trường xăng dầu 300%
Bộ Tài chính đã tăng phí môi trường xăng dầu 300%

Chỉ ra nguyên nhân của việc này, TS Doanh cho rằng chính “thói quen” chi tiêu ngân sách như hiện nay là căn nguyên khiến gia tăng các loại phí và lệ phí đối của người dân, DN.

Còn chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan phân tích: vấn đề nợ công, áp lực trả nợ sẽ tác động lớn đến DN. Tăng phí, thuế và phụ phí khiến tăng chi phí sản xuất, về lâu về dài Việt Nam sẽ không còn lợi thế của nước có chi phí giá rẻ như thường thấy nữa.

Hiện 80% các tỉnh thu ngân sách không đủ chi và đầu tư. Số đầu tư phụ thuộc lớn vào việc tăng thu thuế, phí, phụ phí hay dựa vào đầu tư của Nhà nước. Chỉ còn lại 20% tỉnh có được cân đối thu chi ngân sách và “thu lấy mà chi” chủ động.

Trong bối cảnh có 80% tỉnh không cân đối được, bà Lan e ngại họ sẽ thực hiện tăng thu phí ở địa phương sai chính sách, sai thẩm quyền khiến gánh nặng đè lên vai người dân, DN.

Thực tế, hiện nợ đến hạn phải trả tăng nhanh chóng nhưng ngân sách Nhà nước có nguy cơ thất thu cao bởi xuất khẩu dầu thô - ngành hàng thu ngân sách chính lại đang giảm giá, trong khi thuế nhập khẩu rất nhiều mặt hàng vào Việt Nam đang xuống xuống 5 - 0% do cam kết hội nhập của Việt Nam.

Tính đến thời điểm hiện nay, giá dầu thô thế giới mất giá khiến thất thu ngân sách ước tính từ 12.000 - 13.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, với cam kết khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), năm 2015 trở đi khiến rất nhiều hàng hóa của các nước ASEAN vào Việt Nam sẽ không phải chịu thuế nhập khẩu. Ngân sách Nhà nước sẽ tiếp tục thất thu thuế từ các hàng hóa nhập khẩu chủ yếu từ Thái Lan, Malaysia và Indonesia.

“Với thu chi ngân sách như năm nay, thì sẽ không có đồng nào ngân sách chi cho đầu tư hết, toàn bộ chi cho đầu tư chúng ta phải đi vay. Việc thiếu hụt, thất thu ngân sách đã dồn áp lực lên vai Bộ Tài chính và chúng ta có thể giải thích tại sao, các cơ quan Nhà nước tăng thu năm nay nhiều đến vậy”, TS Doanh nói thêm.

Trước đó TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương từng cắt nghĩa về việc các đề xuất thu phí, phạt dày đặc là tư duy của việc ta đang thiếu tiền.

Theo ông Cung, phí và phạt là tư duy không phù hợp với tái cơ cấu. Tư duy tái cơ cấu, tức là đừng có nhìn chỉ có nhà nước, hãy nhìn rộng hơn tới những người dân. Hãy nhìn rộng ra, tư duy là tiền luôn luôn khan hiếm. Tiền luôn khan hiếm mới là tiền. Ngân sách nhà nước cũng vậy, luôn khan hiếm. Các bộ trưởng phải suy nghĩ là nguồn lực luôn luôn chỉ có hạn.

‘Phải tư duy là làm thế nào sử dụng tốt nhất nguồn lực hiện có để tạo ra được số bánh nhiều nhất. Ví dụ khi cần làm con đường này, nhưng số tiền chỉ có một nửa. Vì vậy hãy tìm xem con đường nào cần nhất, hiệu quả nhất để đầu tư chứ đừng có dàn ra đâu cũng làm. Rồi lại là những con đường dài nhất, đẹp nhất mà chẳng để làm gì’, TS Cung nói.

Phương Nguyên (Tổng hợp)

Thứ Hai, 13/04/2015 06:52

Sự Kiện