TP.HCM xin tăng tỉ lệ điều tiết ngân sách: Chưa rõ...

(Tài chính) - Ai cũng muốn xin nhưng vấn đề ở chỗ xin còn phải đi cùng với các cơ chế giám sát, sử dụng cho thật hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí...

Phát biểu trực tiếp tới hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương mới đây, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Thành Phong đã đề xuất một loạt kiến nghị tới lãnh đạo Bộ Chính trị, trung ương xem xét giải quyết cho thành phố nhiều vướng mắc còn tồn tại trong thời gian qua. Trong đó, Chủ tịch UBND TP.HCM có đề xuất cho phép TP.HCM chủ động thực hiện đề án xây dựng tỉ lệ điều tiết ngân sách, cũng như đưa việc xây dựng trung tâm tài chính quốc gia vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm tiếp theo.

TP.HCM xin tang ti le dieu tiet ngan sach: Chua ro...
Trung tâm triển lãm với kiến trúc khá đặc biệt, nằm tại khu vực quảng trường trung tâm được xem là công trình công cộng mang tính biểu tượng đầu tiên được xây dựng ở Khu đô thị Thủ Thiêm nhưng cũng đang phơi mưa, phơi nắng. Ảnh: Zing

Trao đổi với Đất Việt về đề xuất trên, ông Võ Thành Hưng - Vụ trưởng Vụ ngân sách, Bộ Tài chính cho biết, đề xuất của TP.HCM được đề cập từ năm 2017, khi Chính phủ trình Nghị quyết về phân bổ ngân sách Trung ương 2017 trước Quốc hội. Theo đó,  chốt tỷ lệ điều tiết để lại cho ngân sách TP HCM là 18%.

Sau đó, đại diện lãnh đạo TP.HCM cũng có hai lần phát biểu tại hội trường Quốc hội đề cập tới nội dung này, đồng thời xin tăng tỉ lệ điều tiết cho TP.HCM là từ 18% lên 33%.

Tuy nhiên, theo ông Hưng tỉ lệ phân bổ ngân sách cho các địa phương là theo nguyên tắc hiến định chung, các địa phương có điều kiện kinh tế phát triển sẽ phải có trách nhiệm chia sẻ với các địa phương có điều kiện phát triển kém hơn.

Hơn nữa, tỉ lệ điều tiết ngân sách cũng phải phụ thuộc vào hai yếu tố đó là nguồn thu và nguồn chi. Phần thu là dựa trên khả năng, còn phần chi sẽ bao gồm có định mức đầu tư và định mức chi thường xuyên. Dựa trên tổng hợp hai yếu tố trên, các cơ quan quản lý như Bộ Tài chính, Bộ KHĐT sẽ tính toán đưa ra một tỉ lệ điều tiết hợp lý. Quốc hội là cơ quan quyết định cuối cùng về tỉ lệ điều tiết cụ thể mà mỗi địa phương được giữ lại.

Ông Hưng nói thêm, tỉ lệ điều tiết đã được Quốc hội phê duyệt cũng sẽ được duy trì ổn định trong suốt giai đoạn xây dựng tài khóa mà Nghị quyết thông qua.

Như vậy, từ năm 2017 đến hết năm 2020, TP.HCM được giữ lại tỉ lệ điều tiết ngân sách đã được Quốc hội phê chuẩn. Sau năm 2020, tỉ lệ điều tiết mới được tính toán, thay đổi dựa trên tính toán, cân đối giữa khả năng thu - chi của thành phố.

"Nếu đề xuất địa phương nào cũng muốn được giữ lại ngân sách nhiều hơn nhưng ở đây còn là vấn đề sử dụng ngân sách cho hiệu quả nữa.

Lý lẽ của các địa phương phát triển là "tôi là máy cái, là người làm ra tiền" thì cần phải được giữ lại ngân sách nhiều hơn để phát triển hơn.

Còn địa phương nghèo thì lấy lý do muốn phát triển phải có tiền, có tiền để cải thiện môi trường phát triển, giữ ổn định an ninh, trật tự, xã hội. 

Tóm lại là ai cũng muốn xin nhưng vấn đề ở chỗ xin còn phải đi cùng với các cơ chế giám sát, sử dụng cho thật hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí", ông Hưng nói thêm.

Cần minh bạch

Từ góc độ chuyên gia, TS Đinh Sơn Hùng - nguyên Phó viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM cho rằng, đề xuất tăng tỉ lệ điều tiết ngân sách để TP.HCM đầu tư phát triển là cần thiết. Tuy nhiên, cần phải làm rõ, minh bạch mục đích xin tăng tỉ lệ điều tiết ngân sách cũng như kế hoạch sử dụng nguồn ngân sách như thế nào?

Nếu xin tăng tỉ lệ ngân sách nhưng sử dụng không rõ mục đích sẽ dẫn tới tình trạng vung tay quá trán, gây lãng phí, thất thoát lớn.

Hơn nữa, TP.HCM cũng đề xuất đưa kế hoạch xây dựng trung tâm tài chính quốc gia  vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm tiếp theo. Ông Hùng cho rằng, rất cần phải làm minh bạch kế hoạch sử dụng nguồn ngân sách trong giai đoạn tới, vì nếu không dễ dẫn tới hiểu nhầm TP.HCM xin tăng ngân sách để phục vụ chiến lược xây dựng trung tài chính quốc gia.

Việc này là bất hợp lý, bởi lẽ chiến lược xây dựng trung tâm tài chính quốc gia của TP.HCM được nhăm nhe từ rất nhiều năm trước nhưng tới nay vẫn chưa có đề án cụ thể.

Nếu chưa có được đề án xây dựng trung tâm tài chính cụ thể sẽ không thể xác định được cần chi ra bao nhiêu tiền.

Mặt khác, điều quan trọng nhất khi thực hiện xây dựng trung tâm tài chính quốc gia không phải là tiền, mà phải là cơ chế.

Ví dụ như đặc khu kinh tế Thẩm Quyến, Trung Quốc, người ta cũng xin cơ chế chứ không phải xin tiền.

"Cơ chế thì TP.HCM đã có rồi. Còn nếu xin tiền để phục vụ mục đích xây dựng trung tài chính quốc gia thì tôi tin Bộ Tài chính không cho đâu", ông Hùng nói.

Trung tâm Triển lãm 800 tỷ bỏ hoang: Dự án gì thế?

Ngoài ra, ông Hùng cũng nói ngay tình trạng sử dụng ngân sách tại TP.HCM thời gian qua còn chưa hiệu quả.

Đặc biệt vẫn còn rất nhiều dự án đầu tư công gây lãng phí, điển hình là dự án Trung tâm Triển lãm quy hoạch TP.HCM trị giá 800 tỷ đồng rồi bị bỏ hoang. Nếu xin ngân sách nhưng để xây dựng trung tâm, nhà hát, rồi bỏ hoang, không hiệu quả là không chấp nhận được.

Vì thế, vị chuyên gia cho rằng, ngoài việc cân nhắc, tính toán chặt chẽ tỉ lệ điều tiết ngân sách nhằm khuyến khích, tạo điều kiện cho địa phương phát triển thì các cơ quan quản lý cũng phải tăng cường giám sát, kiểm tra, đánh giá tính hiệu quả của nguồn đầu tư công.

Đặc biệt, với những dự án đầu tư không hiệu quả, có dấu hiệu sai phạm, gây lãng phí phải được xử lý trách nhiệm thật nghiêm khắc, kể cả trách nhiệm hình sự nếu có sai phạm xảy ra.

Lam Lam

Thứ Năm, 02/01/2020 07:26

Sự Kiện