TS Nguyễn Đình Cung: Nói đúng mà không nghệ thuật vẫn...khó nghe

(Tài chính) - Ông Cung động viên chuyên gia trẻ giữ vững tính "chiến đấu" nhưng phải có "nghệ thuật", bởi nói đúng mà không có "nghệ thuật" vẫn khó được lắng nghe.

Ngày 30/1, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức hội thảo đánh giá hiệu quả chính sách thu hút và ưu đãi đầu tư tại Việt Nam.

TS Nguyen Dinh Cung: Noi dung ma khong nghe thuat van...kho nghe
Nhà máy sản xuất của Samsung: Ảnh VietnamBiz

Tại hội thảo, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM nhấn mạnh những từ khoá quen thuộc về đầu tư công là dàn trải, lãng phí, kém hiệu quả. Những từ khoá này cứ lặp đi lặp lại sau mỗi nhiệm kỳ.

Còn với đầu tư nước ngoài (FDI), ông Cung cho rằng còn nhiều câu hỏi cần trả lời, nhất là đánh giá hiệu quả, dù đây là việc không hề đơn giản.

TS Nguyễn Hoàng Hà (Viện Chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư) nêu một thực tế ở Việt Nam là nhiều địa phương không muốn thu hút đầu tư nước ngoài (FDI). Bởi có những nhà đầu tư đang có tên trong danh sách các tập đoàn lớn của thế giới nhiều khi cũng chỉ chiếm đất rồi để đấy.

Ông Hà cũng dẫn lại kết quả nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng doanh nghiệp FDI đang lấn át các doanh nghiệp trong nước, Việt Nam dường như có hai nền kinh tế.

Ông Phạm Xuân Hòe, chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng băn khoăn về hiệu quả thực sự và các chi phí - lợi ích của các ưu đãi đầu tư tại Việt Nam.

"Đầu tư nước ngoài để lại nhiều hệ luỵ hơn là cái được", ông Phạm Xuân Hoè khẳng định.

Theo ông Hoè thì đó là hệ quả của việc "quá sính ngoại" và điều này dẫn đến nguy cơ rất  lớn khi mà xuất khẩu của khối FDI chiếm đến 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nền kinh tế.

"Cán cân thương mại cũng do ông ấy (khối FDI- PV) giả sử ông Samsung mà chuyển đi nước khác thì Việt Nam tính bài toán ổn định vĩ mô thế nào?", ông Hoè đặt vấn đề.

Ông Hòe khẳng định, chính sách ưu đãi đầu tư đang có vấn đề, khối FDI được rất lớn, còn Việt Nam chỉ được mấy đồng lương còi cho người lao động. Trong khi ô nhiễm môi trường không biết phải chi bao nhiêu cho đủ và người công nhân cũng luôn phải đối mặt với rủi ro.

Vị chuyên gia này cho biết thêm rằng qua tìm hiểu thực tế của ông thì công nhân Việt Nam lao động cho một số doanh nghiệp FDI, nếu không may bị nhiễm hoá chất thì chắc chắn bị ung thư.

Nếu tính hệ số ICOR thì khối này rất cao nhưng thực ra là họ chuyển giá chứ làm gì có chuyện lỗ liên tục mà vẫn mở rộng đầu tư, ông Hoè nhận xét.

Riêng về chính sách thuế, TS Vũ Sỹ Cường (Học viện Tài chính, Bộ Tài chính) trong tham luận gửi đến hội thảo đã nêu cụ thể các ưu đãi qua thuế suất.

Như, thuế suất ưu đãi 10% trong thời hạn 15 năm áp dụng đối với các khoản thu nhập từ thực hiện dự án đầu tư mới tại địa bàn có điều kiện kinh tế -xã hội đặc biệt khó khăn, khu kinh tế, khu công nghệ cao...

Thuế suất ưu đãi 10% trong suốt thời gian hoạt động áp dụng với một số hoạt động nông nghiệp, diêm nghiệp, chế biến sản phẩm nông nghiệp, phần thu nhập hoạt động xã hội hoá trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể thao và môi trường.

Hay thuế suất 15% đối với thu nhập của doanh nghiệp từ trồng trọt, chăn nuôi, chế biến trong lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản ở địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.

Về thời gian miễn giảm thuế, ông Cường cho biết Việt Nam đang áp dụng miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo đối với trường hợp áp dụng thu nhập từ thực hiện dự án đầu tư mới tại một số địa bàn theo quy định.

Miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 5 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới trong lĩnh vực xã hội hoá thực hiện tại địa bàn không thuộc danh mục địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.

Ưu đãi tiếp theo là miễn thuế 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ thực  hiện dự án đầu tư mới tại địa bàn hoặc lĩnh vực theo quy định. Kéo dài ưu đãi thuế với các doanh nghiệp có quy mô lớn và công nghệ cao  hoặc mới cần đặc biệt thu hút đầu tư.

Lấy trường hợp Samsung, ông Cường phân tích, Samsung Vietnam được hưởng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10%, miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo nên trong thực tế doanh nghiệp này chỉ bắt đầu phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp từ năm 2013.

Tổng số tiền nộp thuế của Samsung năm 2014 là 165 triệu USD, 2015 tăng lên 186 triệu USD, 2016 là 300 triệu USD và nửa đầu 2017 là 186 triệu USD....

Theo vị chuyên gia này, ưu đãi thuế tạo ra gánh nặng cho ngân sách.

Một số hình thức ưu đãi thuế đang trở thành kẽ hở để doanh nghiệp lợi dụng, trốn thuế, ông Cường nhìn nhận.

Samsung không được thêm ưu đãi: Xóa tiền lệ xấu

Chia sẻ với những trăn trở của các chuyên gia, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM bình luận, những cải cách gần đây rất buồn là đã thu hẹp chức năng và vai trò của giới nghiên cứu. Và theo ông Cung thì đấy là một mất mát của cải cách.

Viện trưởng CIEM nói thêm rằng, trong tuần cơ quan này có khá nhiều hội thảo được tổ chức nhưng phần lớn người tham dự là giới chuyên gia chứ có mấy người "đáng nghe" chịu đến?

Dù thế, ông Cung vẫn động viên những cán bộ, chuyên gia trẻ cần giữ vững tính "chiến đấu" nhưng phải có "nghệ thuật", bởi đôi khi nói đúng mà không có "nghệ thuật" thì cũng khó được lắng nghe.

Thái An (Tổng hợp)

Thứ Hai, 03/12/2018 07:26

Sự Kiện