Chăn nuôi xuất khẩu: Để không phải soi kính hiển vi...

(Thị trường) - Để chăn nuôi trở thành một ngành chính, hướng tới xuất khẩu, chỉ có quyết tâm thôi chưa đủ.

Tại hội nghị chiến lược phát triển ngành chăn nuôi giai đoạn 2020-2030, tầm nhìn 2040 vừa tổ chức, Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Xuân Cường nhận xét, giá trị xuất khẩu trong ngành chăn nuôi đạt thấp cũng là mặt tồn tại phải khắc phục trong chiến lược 10 năm tới đây.

Theo Bộ trưởng Cường, cần phải đưa chăn nuôi lên làm ngành chính trong ngành nông nghiệp và phải hướng đến mục tiêu xuất khẩu.

“Ngành nông nghiệp xuất khẩu 40 tỷ USD, sản phẩm đi 120 nước mà soi kính hiển vi không thấy ông chăn nuôi đâu, được có tí mật ong, trứng muối, heo sữa… chả có nghĩa lý gì”, ông Cường nói.

Trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) cho biết, nhu cầu của thị trường về các sản phẩm chăn nuôi rất lớn, việc Bộ NN-PTNT đề ra hướng phát triển nêu trên cho ngành chăn nuôi là cần thiết và đáng để suy ngẫm, nhất là khi Việt Nam là nước trồng lương thực, và trên thế giới có đến khoảng 50% sản lượng lương thực được đưa ra chăn nuôi để tạo ra sản phẩm thịt xuất khẩu, có giá trị gia tăng cao hơn.

Tuy nhiên, để xây dựng ngành chăn nuôi thành một ngành chính trong nông nghiệp, có sản lượng lớn, giá trị gia tăng cao, theo ông Nam, chỉ có quyết tâm thôi chưa đủ. Nhìn từ kinh nghiệm của các quốc gia nổi tiếng về chăn nuôi như Mỹ hay một số nước EU, vị chuyên gia cho rằng, trước tiên cần phải xác định sản phẩm chủ lực của chăn nuôi Việt Nam là gì, từ đó phân vùng chăn nuôi, xây dựng một chương trình đầu tư về giống, công nghệ chăn nuôi, chăm sóc, chế biến, vệ sinh an toàn thực phẩm... Tất cả phải theo quy mô công nghiệp hiện đại hóa và theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.

Chan nuoi xuat khau: De khong phai soi kinh hien vi...
Thành tích xuất khẩu của ngành chăn nuôi Việt còn rất khiêm tốn, mới chỉ có một ít mật ong, trứng muối, lợn sữa... Ảnh minh họa

"Đã qua thời kêu gọi, hô hào các hộ nông dân nuôi lợn, nuôi gà để ăn, còn thừa thì đem bán. Cách làm lạc hậu cách đây mấy chục năm như vậy thì không thể ra thế giới được.

Nếu Việt Nam xác định con gà là một trong những sản phẩm xuất khẩu thì phải hiện đại hóa ngành nuôi gà công nghiệp. Chỉ riêng việc nuôi gà đã cả trăm đầu việc: từ giống, thức ăn cho đến xử lý môi trường, rồi chăn nuôi gà thịt thế nào, gà đẻ trứng thế nào...

Không chỉ làm tốt khâu sản xuất mà phải chú ý đến chế biến. Hiện chế biến sản phẩm chăn nuôi ở Việt Nam còn lõm bõm, chưa có nhiều nhà máy chế biến hiện đại. Không ai xuất khẩu gà sống mà phải xuất khẩu dưới dạng thịt đông lạnh, pha chế hay các dạng khác.

Cuối cùng là khâu tiêu thụ, ngành nông nghiệp phải phát triển marketing, xúc tiến bán hàng, không thể trông chờ người khác bán hàng hộ cho mình.

Trong tất cả các khâu nói trên, Việt Nam phải chủ động thì may ra mới có lãi. Riêng khâu giống, nhiều năm qua Việt Nam tốn hàng triệu USD mỗi năm để nhập con giống, trong đó có Trung Quốc. Các trang trại chăn nuôi gia công cho doanh nghiệp nước ngoài còn nhập cả dây chuyền công nghệ, thuốc men ngoại... thậm chí cách đây nhiều năm có chủ trang trại chăn nuôi gia công cho công ty nước ngoài còn cho biết trên báo chí họ nhập cả hệ thống máng ăn, uống. Nếu cứ duy trì kiểu làm ăn cái gì cũng nhập, trừ đất và nông dân, thì không thể phát triển được", PGS.TS Nguyễn Văn Nam phân tích, đồng thời nhấn mạnh làm ăn lớn phải liên doanh, liên kết thành chuỗi, từ khâu sản xuất đến chế biến, marketing, không thể bỏ khâu nào.

Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại lưu ý, các nước phát triển trên thế giới thường là những nơi xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi nhiều nhất. Do đó, hàng Việt muốn vào được thị trường của các nước này bắt buộc phải nâng cấp lên, đặc biệt là phải đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, bởi càng là nước phát triển, hàng rào kiểm soát về vấn đề này càng cao.

Một điểm khác, theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nhiều năm nay đã có những mô hình liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, trong đó có cả doanh nghiệp nước ngoài để tạo nên chuỗi giá trị khép kín, nâng cao giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, bản tính người Việt vẫn mạnh ai nấy làm nên chưa mở được được nhiều. Muốn phát triển các mô hình này, cần có đối tác Việt Nam đủ tầm, hiểu biết, làm ăn sòng phẳng, nhưng thực tế số doanh nghiệp Việt đáp ứng được yêu cầu này còn rất ít, đa phần vẫn làm ăn theo kiểu "cò con", bóc ngắn cắn dài, khó hợp tác lâu dài được.

Về mặt chính quyền, vị chuyên gia nhắc lại một vấn đề đã được ông đề cập nhiều lần, đó là chính sách ưu đãi. Các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam để khai thác lao động, đất đai và các tiềm năng khác của Việt Nam trong nông nghiệp, nhưng địa phương phải xác định ưu đãi chỉ là cần câu, quan trọng là phải có chính sách cơ bản, uyển chuyển, linh hoạt, nuôi dưỡng được đầu tư.

Báo cáo của Bộ NN-PTNT cho thấy, trong năm 2019, giá trị xuất khẩu của toàn ngành nông nghiệp cán mốc lịch sử 43 tỷ USD nhưng trong đó xuất khẩu ngành chăn nuôi, dù tăng hơn 10% so với năm 2018 cũng chỉ đạt 710 triệu USD.

8 tháng đầu năm 2020, giá trị xuất khẩu của ngành nông nghiệp đạt 26,1 tỷ USD. Trong đó, giá trị xuất khẩu của ngành chăn nuôi chỉ đạt 250 triệu USD, giảm 25% so với cùng kỳ năm 2019.

Nếu so sánh, giá trị xuất khẩu ngành chăn nuôi hoàn toàn lép vế so với hàng rau quả và lúa gạo, đều đạt trên 2,1 tỷ USD; gỗ và lâm sản 7,3 tỷ USD; thủy sản 5,2 tỷ USD. Giá trị xuất khẩu toàn ngành chăn nuôi thậm chí còn thua xa so với nhóm nông sản chính như cà phê, điều đều có giá trị xuất khẩu đạt trên 1,9 tỷ USD; hạt tiêu đạt trên 400 triệu USD.

Trong Dự thảo Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2020-2030, tầm nhìn 2040, Bộ NN-PTNT đưa ra 10 nhóm giải pháp chính để phát triển chăn nuôi trong giai đoạn tới và 5 đề án ưu tiên tập trung vào những nhóm vấn đề quan trọng cần đổi mới và hiện đại hóa để thúc đẩy phát triển bền vững ngành chăn nuôi, gồm:

(1) Phát triển công nghiệp sản xuất giống vật nuôi; (2) Phát triển công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi; (3) Phát triển công nghiệp chuồng trại và xử lý chất thải chăn nuôi; (4) Phát triển công nghiệp giết mổ, chế biến và thị trường sản phẩm chăn nuôi; (5) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh hoạt động khoa học – công nghệ, khuyến nông trong chăn nuôi và tăng cường năng lực quản lý nhà nước ngành chăn nuôi.

Thành Luân

Thứ Năm, 17/09/2020 13:45

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện