Đề xuất FDI phân phối gạo thị trường nội địa: Khó xử

(Thị trường) - Kinh tế thị trường buộc Việt Nam phải mở cửa cho các doanh nghiệp FDI thế nhưng vẫn còn nỗi lo thị trường bị các doanh nghiệp này thao túng, chi phối.   

UBND tỉnh Đồng Tháp (địa phương sản xuất lúa thứ 3 cả nước) vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu gạo.

Một trong những kiến nghị đáng chú ý của UBND tỉnh Đồng Tháp là xem xét cho doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu gạo có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) được phân phối mặt hàng gạo tại thị trường nội địa.

Bởi theo Thông tư số 34/2013/TT-BCT ngày 24/12/2013 của Bộ Công thương về việc công bố lộ trình thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, thì doanh nghiệp FDI không được phân phối mặt hàng gạo tại thị trường nội địa, trong khi việc xuất khẩu theo hạn ngạch đang gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc.

Chia sẻ với Đất Việt, một số ý kiến cho rằng Việt Nam đang ở thế khó xử khi đặt ra quy định doanh nghiệp FDI không được quyền phân phối một số mặt hàng nhằm bảo vệ doanh nghiệp nội địa, đồng thời khi mở cửa nền kinh tế, gia nhập sân chơi toàn cầu lại không thể tiếp tục cấm cản như trước được nữa. 

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương), việc quy định doanh nghiệp FDI không được phân phối mặt hàng gạo có lẽ xuất phát từ nỗi lo doanh nghiệp FDI có thể thao túng khâu phân phối của loại mặt hàng thiết yếu này.

Thế nhưng, thực tế hiện nay ông cho rằng vẫn có cách để doanh nghiệp FDI lách qua quy định này. Ông dẫn ví dụ, doanh nghiệp FDI thâu tóm siêu thị bán lẻ của Việt Nam, bán lương thực thực phẩm, trong đó có mặt hàng gạo, vấn đề là gạo ấy do ai cung cấp?

De xuat FDI phan phoi gao thi truong noi dia: Kho xu
Đồng Tháp kiến nghị xem xét cho doanh nghiệp (DN) kinh doanh xuất khẩu gạo FDI được phân phối mặt hàng gạo tại thị trường nội địa

Với đề xuất của Đồng Tháp, theo thông tin được truyền thông đăng tải, doanh nghiệp FDI là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh lúa gạo, đã được được Bộ Công thương cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Điều đó cho thấy quyền của doanh nghiệp FDI đã dần được mở ra và bây giờ, theo đề xuất của tỉnh là nới rộng quyền phân phối cho doanh nghiệp FDI.

"Ngày xưa, chúng ta có quan điểm về nền kinh tế độc lập, tự chủ là phải tự làm lấy hết dù đắt đỏ hơn, nhưng như vậy sẽ dẫn đến lạc hậu, thua kém.

Cũng bởi quan điểm đó mà trước đây Việt Nam rất chặt chẽ, cấm nhiều nhưng rồi theo lộ trình cam kết WTO chúng ta dần dần mở ra, quan điểm cũng dần thay đổi: mở cửa nền kinh tế nhưng vẫn phải giữ độc lập. Sự độc lập ấy cần được hiểu đầy đủ hơn, sát điều kiện thực tế hơn", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nói.

Đối với mặt hàng lúa gạo, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại chỉ ra thực tế buồn và chậm thay đổi trong nhiều năm qua, đó là: hạt gạo của Việt Nam trải qua nhiều tầng nấc trung gian, người nông dân bán lúa với giá rất rẻ nhưng đến tay người tiêu dùng lại phải ăn giá đắt, tiểu thương cứ có cơ hội là chặt chém.

Vậy nên, PGS.TS Nguyễn Văn Nam cho rằng có thể cân nhắc mở cửa cho doanh nghiệp FDI phân phối mặt hàng gạo tại thị trường nội địa bởi nó có mặt tích cực là sẽ tạo ra sự cạnh tranh giữa các đơn vị phân phối trong nước và FDI, giảm bớt khâu trung gian và gạo đến tay người tiêu dùng có mức giá hợp lý hơn.

"Đã là doanh nghiệp thì phải có lãi mới làm, nhưng doanh nghiệp FDI có kinh nghiệm, làm ăn lớn, chuyên nghiệp, chuỗi cung ứng tốt hơn, chi phí rẻ hơn... thì giá bán lẻ cũng hợp lý hơn, không bị nâng giá quá cao qua các khâu trung gian như doanh nghiệp Việt. Nếu nhờ đó mà chuỗi cung ứng lúa gạo của Việt Nam thay đổi theo hướng tích cực thì cũng là điều tốt", vị chuyên gia nhận xét.   

Dù vậy, ông cũng thừa nhận, nếu doanh nghiệp FDI làm ăn tốt thì khả năng chi phối, thống lĩnh thị trường phân phối là điều có thể xảy ra.

"E ngại là một chuyện nhưng không thể vì thế mà cấm không cho làm. Phải đưa ra các điều kiện khống chế, ví dụ quy mô đến đâu, yêu cầu thế nào... để tránh doanh nghiệp FDI thống lĩnh thị trường, làm mất công ăn việc làm của người Việt Nam", PGS.TS Nguyễn Văn Nam lưu ý. 

Trong khi đó, PGS.TS Dương Văn Chín, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Định Thành (Tập đoàn Lộc Trời) cũng cho rằng, khi đã là thị trường mở, mang tính toàn cầu thì không thể ngăn cản hay có sự phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI.

"Doanh nghiệp FDI làm ăn trên đất Việt Nam thì phải tuân thủ theo luật pháp của Việt Nam. Nếu họ bỏ vốn đầu tư cho nông dân sản xuất, kinh doanh, phân phối sản phẩm đó và đó là sản phẩm có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, bán trong thị trường nội địa thì cũng giúp cho người dân được hưởng thành quả nông nghiệp do chính người Việt làm ra", ông nói. 

Về nỗi lo mở rộng cánh cửa phân phối có thể khiến cho các doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực này đổ vào thị trường Việt Nam và có cơ hội lấn sân các nhà phân phối trong nước như lĩnh vực bán lẻ không, ông Chín khẳng định quan điểm cạnh tranh sòng phẳng.

"Nếu doanh nghiệp Việt cứ làm hàng theo kiểu không xây dựng vùng nguyên liệu, mua lúa gạo không rõ nguồn gốc, chất lượng thế nào, hàm lượng thuốc bảo vệ thực vật trong đó ra sao không nắm rõ mà doanh nghiệp FDI kiểm soát được quy trình chăm sóc, vệ sinh an toàn thực phẩm, chất lượng tốt hơn thì FDI thắng lợi là đương nhiên.

Nguyên tắc là ai làm chất lượng tốt, giá thành hợp lý, người tiêu dùng chấp nhận thì người đó thắng lợi, doanh nghiệp nào làm không tốt thì sẽ bị cạnh tranh, đào thải", PGS.TS Dương Văn Chín bày tỏ.

Thành Luân

Thứ Sáu, 24/04/2020 07:11

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện