Điện một giá cao nhất 2.889 đồng/kWh: Ẩn ý gì?

(Thị trường) - Theo chuyên gia, giá điện một giá cao gấp rưỡi giá điện bình quân khiến đa số người dân bị thiệt nên người ta sẽ quay về với biểu giá 5 bậc.

Nói thế mà không phải thế

Trong phương án cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện được Bộ Công thương xây dựng và đang lấy ý kiến, Bộ đề xuất 2 phương án lựa chọn, gồm hoặc 5 bậc theo phương án 1, hoặc 5 bậc và một giá theo phương án 2.

Với phương án 2, theo Bộ Công thương, khách hàng được quyền lựa chọn áp dụng biểu giá bán lẻ điện 5 bậc hoặc một giá để phù hợp với mức tiêu thụ điện của khách hàng.

Bộ cũng cho hay, đối với tất cả các phương án trên, đa số các khách hàng sử dụng dưới 600 kWh chi phí tiền điện sẽ giảm so với giá điện hiện hành (từ 2.800 - 12.800 đồng), ngoại trừ các khách hàng nếu sử dụng ở mức 300 kWh thì số tiền điện phải trả tăng thêm là 7.100 đồng.

Nếu áp giá điện một giá ở mức bằng mức giá bình quân thì để đảm bảo giá điện sinh hoạt bình quân không đổi sẽ phải điều chỉnh tăng mức giá bán lẻ ở các mức dưới 700 kWh/tháng. Phương án này có lợi cho các khách hàng sử dụng điện nhiều nhưng sẽ ảnh hưởng tới trên 98% khách hàng sử dụng điện, đặc biệt là các hộ gia đình có thu nhập thấp và trung bình trong xã hội.

"Nếu giá điện một giá ở mức bằng 145% giá điện bình quân thì các khách hàng sử dụng điện trên 800 kWh khi lựa chọn một giá sẽ có chi phí tiền điện thấp hơn lựa chọn giá bậc thang. Tương tự nếu giá điện một giá ở mức bằng 155% giá điện bình quân thì các khách hàng sử dụng điện trên 1.100 kWh khi lựa chọn một giá sẽ có chi phí tiền điện thấp hơn lựa chọn giá bậc thang", Bộ Công thương cho biết.

Trước những đánh giá của Bộ Công thương về phương án điện một giá, nhiều ý kiến bày tỏ băn khoăn: Bộ đưa ra một lựa chọn mới cho khách hàng trả tiền điện nhưng lại không dành cho số đông, vậy đó là cách làm đối phó, làm cho có lệ hay cố tình để khách hàng quay về với biểu giá điện bậc thang?

Dien mot gia cao nhat 2.889 dong/kWh: An y gi?
Các phương án cơ cấu biểu giá bán lẻ điện cho mục đích sinh hoạt do Bộ Công thương đề xuất

PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên Môi trường và Phát triển cộng đồng, nguyên Đại biểu Quốc hội khóa XIII đặt câu hỏi: nếu cho rằng phương án điện một giá có lợi cho người giàu thì ai là người giàu? Có được  4-5% tổng số khách hàng sử dụng điện? 

"Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) lại là doanh nghiệp nhà nước, phải phục vụ đại đa số người dân, chứ không phải cho thiểu số".

Bà cũng tái khẳng định, giá điện bình quân đã tính đầy đủ các chi phí để ngành điện có lãi, do đó nếu áp dụng phương án một giá thì mức giá đó phải đúng bằng giá điện bình quân.

Trong khi đó, một chuyên gia kinh tế năng lượng cũng thẳng thắn cho rằng, việc ngành điện đưa ra phương án điện một giá cao gấp rưỡi giá điện bình quân là không đúng chỉ đạo của cấp trên về giá điện bình quân. Với mức giá mà Bộ Công thương đề xuất ( 2.703-2.889 đồng/kWh), chắc chắn người dân sẽ phản đối và không lựa chọn phương án này. Trong khi đó, với phương án 5 bậc thì khách hàng tiêu thụ trên 700 kWh bị lạm thu khá lớn.

Từ đây, vị chuyên gia này đặt câu hỏi: Phải chăng ngành điện đang cố tình kéo dài thời gian để kéo dài lạm thu do biểu giá 6 bậc hiện hành lợi cho ngành điện?Ngành điện hứa sửa biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt hợp lý hơn nhưng phương án đưa ra lại cứ nâng giá dần lên.

Cùng cho ý kiến về vấn đề này, TS Ngô Đức Lâm, chuyên gia năng lượng thuộc Liên minh Năng lượng bền vững Việt Nam cho biết ngay từ đầu ý định của Bộ Công thương đã không phải là lựa chọn điện một giá.

Ông nhắc lại thời điểm đầu tháng 7/2020, khi lãnh đạo Bộ Công thương cho biết sẽ có thêm phương án điện một giá để người dân lựa chọn cách tính tiền điện, ở thời điểm đó chưa có mức giá cụ thể. 

"Ngay thời điểm ấy, đã có nhiều ý kiến, trong đó có cả ý kiến của Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam rằng Bộ Công thương chỉ "nói vậy thôi" và phát biểu đó được đưa ra sau thời gian người dân bức xúc về hóa đơn tiền điện tăng cao.

Chính lãnh đạo Bộ Công thương cũng tuyên bố điện một giá chắc chắn sẽ cao hơn giá điện bình quân hiện nay.

Thông tin này đương nhiên sẽ khiến đa số người dân - những người sử dụng 400kWh trở xuống, không dại gì lựa chọn điện một giá vì nó không có lợi cho họ. Khi ấy, đương nhiên người dân phải quay về với biểu giá điện bậc thang. Cho nên, nói rằng thêm phương án lựa chọn cho người dân chính là "nói thế mà không phải thế", TS Ngô Đức Lâm chỉ rõ.

Phương án điện một giá bằng 145-155% điện bình quân có thể giúp ngành điện lãi thế nào?

Thông tin được đưa ra tại Hội nghị Tổng kết công tác năm 2019 và triển khai nhiệm vụ năm 2020 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam vào cuối năm 2019, lợi nhuận Công ty mẹ - EVN ước đạt 950 tỷ đồng, tất cả các tổng công ty đều có lợi nhuận đạt kế hoạch.

Trước đó, năm 2018, EVN công bố lãi hơn 700 tỷ đồng kinh doanh điện.

Theo phương án đề xuất của Bộ Công thương, mức giá điện một giá cao nhất là 2.889 đồng/kWh, tức cao hơn giá bình quân (1.864,44 đồng/kWh) hơn 1.000 đồng. Điện thương phẩm năm 2019 của EVN đạt 209,42 tỷ kWh.

Thử lấy: 209,42 tỷ kWh nhân (x) 1.000 đồng thì ra hơn 200.000 tỷ đồng.

Như vậy, từ con số lãi 950 tỷ đồng năm 2019, nếu áp dụng điện một giá cao nhất 2.889 đồng/kWh thì ngành điện sẽ có số lãi khổng lồ.

Theo chuyên gia Ngô Đức Lâm, cách tính giá điện hiện nay của Bộ Công thương là không đảm bảo nguyên tắc tổng doanh thu điện sinh hoạt được tính theo từng bậc (5, 6 ,7 bậc...) cho khách hàng (T2) phải cân bằng với tổng doanh thu tính theo giá điện bình quân (T1). Các đoàn thanh tra hàng năm kiểm toán cũng không công bố các con số này nên ngành điện muốn thu lại bao nhiêu, để tổng doanh thu theo bậc từ khách hàng lớn hơn tổng doanh thu tính theo giá điện bình quân bao nhiêu thì áp giá ở từng bậc bấy nhiêu.

Trong khi đó, nếu ngay từ đầu công khai, đảm bảo đủ nguyên tắc T1 luôn bằng T2 thì dù có chia 3 hay 5, 7 bậc, giá trung bình tính ra cũng đều quay về giá bình quân, không thể cao hơn.

Bởi vậy, vị chuyên gia một lần nữa nhấn mạnh, Bộ Công thương cần giải thích thỏa đáng và hãy minh bạch cách tính giá thành của ngành điện.

"Giá thành cộng với lãi định mức thì ra giá điện bình quân. Giá thành thay đổi thì giá điện bình quân thay đổi, điều đó luật cho phép và người dân chấp nhận. Nhưng quan trọng là phải chứng minh giá thành có thay đổi không? Cách tính thế nào?", TS Ngô Đức Lâm lưu ý.

Thành Luân

Thứ Sáu, 14/08/2020 13:35

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện