Giấc mơ ô tô Việt Nam dang dở: Indonesia chớp thời cơ

(Thị trường) - Tính chuyện rút khỏi Việt Nam, Toyota dự định đầu tư thêm 1,6 tỷ USD cho nhà máy sản xuất ô tô tại Indonesia.

Indonesia sẽ giữ vị trí số 1 về sản xuất ô tô của Đông Nam Á

Báo VietNamNet dẫn lời Tổng thống Indonesia, ông Joko Widodo trong chuyến thăm Nhật Bản vừa qua cho hay, tập đoàn Toyota đã quyết định chi thêm 1,6 tỷ USD để tái thiết nhà máy sản xuất ô tô của họ ở Karawang, Tây Java. Với kế hoạch đó, Toyota tham vọng tăng gấp ba lần sản lượng xe lắp ráp tại đảo quốc này.

Phó Tổng thống Indonesia, ông Boediono, hồi cuối tháng 9/2014 đã khẳng định, sản xuất ô tô hiện đã trở thành xương sống của ngành công nghiệp Indonesia khi đáp ứng được ba trụ cột của phát triển công nghiệp, gồm: tăng giá trị cho sản phẩm, phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ và cho phép Indonesia tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.

Toyota sẽ đầu tư mạnh vào nhà máy lắp ráp ô tô ở Indonesia
Toyota sẽ đầu tư mạnh vào nhà máy lắp ráp ô tô ở Indonesia

Chính phủ Indonesia đã thiết lập các mục tiêu rõ ràng, cụ thể cho ngành công nghiệp ô tô ngay từ đầu, với ngắn hạn là phục vụ nhu cầu trong nước, trung hạn và dài hạn là xuất khẩu ra thị trường thế giới. 

Một loạt các chính sách từ thu hút đầu tư, liên doanh với nước ngoài là những đối tác đang chi phối thị trường ô tô thế giới như Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc đến tạo điều kiện sản xuất kinh doanh thuận lợi cho các nhà sản xuất, thực hiện kế hoạch dài hạn phát triển các ngành công hỗ trợ trợ, thành lập các trung tâm nghiên cứu phát triển,... nhanh chóng được thông qua và áp dụng.

Sau khi đã xây dựng và ban hành các chính sách về ô tô, thì Indonesia rất ít thay đổi, nhằm tạo môi trường ổn định, cho doanh nghiệp yên tâm đầu tư, nhất là các chính sách về thuế.

Chẳng hạn, Indonesia áp dụng hai mức thuế cơ bản với ô tô là nhập khẩu và hàng xa xỉ (tương tự như thuế tiêu thụ đặc biệt ở Việt Nam). Thuế nhập khẩu ở mức 40% dành cho xe nguyên chiếc. Nếu lắp ráp dưới dạng CKD (bộ linh kiện hoàn chỉnh) thuế nhập là 10% và lắp dưới dạng IKD (bộ linh kiện không hoàn chỉnh) thuế là 7,5-8%.

Thuế xa xỉ phân theo các dung tích động cơ, dao động trong khoảng 30-75%. Riêng với dòng xe chiến lược với tỷ lệ nội địa hóa trên 60% thì thuế xa xỉ chỉ là 10% hoặc thấp hơn, nhằm khuyến khích các hãng tham gia. Các mức thuế này đã duy trì hơn 10 năm qua và không có thay đổi, VietNamNet cho biết.

Tập đoàn Tư vấn và nghiên cứu thị trường Ipsos Business Consulting cho biết, khoảng 7-10 năm nữa, Indonesia sẽ chiếm giữ vị trí số 1 về sản xuất ô tô của Đông Nam Á. Khi đó, các nhà sản xuất linh kiện Thái Lan sẽ quay sang phục vụ Indonesia và cả ngành công nghiệp ô tô Thái Lan cũng sẽ dựa vào Indonesia để xuất khẩu.

Vì sao, Việt Nam?

Trong khi đó, đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, như lời ông Yoshihisa Maruta, Tổng giám đốc Toyota Việt Nam (TMV) đã nói thẳng khi chia sẻ về ý định rút khỏi Việt Nam:

"Trong khi Việt Nam chưa có nhiều nhà sản xuất linh kiện phụ tùng ô tô thì chi phí nhập khẩu, vận chuyển từ Thái Lan hay Indonesia về Việt Nam rất tốn kém. Nói một cách hơi quá thì nhập khẩu xe nguyên chiếc từ Thái Lan vào Việt Nam còn rẻ hơn lắp ráp”, ông Yoshihisa Maruta nói. 

"Tất cả chúng ta đều hình dung nhập xe nguyên chiếc về bán sẽ rẻ hơn là nhập linh kiện, rồi gỡ ra rồi lại lắp lại. Vì thế việc thuế nhập khẩu trong ASEAN giảm xuống 0% vào năm 2018 là một vấn đề lớn. Trong VAMA, TMV cũng như các nhà sản xuất khác cũng đối mặt với vấn đề tương tự, sắp phải quyết định tiếp tục sản xuất hay chuyển sang nhập khẩu”. 

Ông Maruta nhấn mạnh, để sản xuất một mẫu xe thì cần thời gian chuẩn bị 3 năm nên quyết định đưa ra vào thời điểm này sẽ quyết định đến bức tranh chung của thị trường ô tô Việt Nam vào năm 2018. Vì thế, Toyota Việt Nam cũng như các nhà sản xuất khác đang hy vọng và trông chờ vào những chính sách cụ thể để chiến lược tổng thể về phát triển công nghiệp ô tô đến năm 2020, tầm nhìn 2030 đã được được Chính phủ thông qua năm ngoái. 

“Chiến lược phát triển công nghiệp ô tô không đưa ra kế hoạch cụ thể là sẽ làm gì nên chúng tôi không hiểu sẽ cần phải làm gì. Vì thế, để trả lời câu hỏi “Toyota có tiếp tục sản xuất hay không?” thì chúng tôi cần đợi chính sách cụ thể được ban hành dựa trên chiến lược tổng thể đó. Nếu các cơ quan chức năng không có động thái cụ thể thì tất cả các nhà sản xuất trong nước sẽ gặp khó khăn”, ông Yoshihisa Maruta vừa chia sẻ vừa cảnh báo.  

Như Ths Bùi Ngọc Sơn, Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính trị thế giới đã nhận định với Đất Việt: Ngành lắp ráp ô tô Việt Nam không chống đỡ nổi với thị trường ô tô nhập khẩu, hay đúng hơn chỉ có nước chết! Không chỉ ngành ô tô, công nghiệp phụ trợ nói chung của các lĩnh vực công nghiệp cũng không thể nào phát triển được.

Minh Thái

Thứ Hai, 20/04/2015 10:50

Sự Kiện