Minh chứng VN từ bỏ quyền bảo vệ sản xuất nội địa

(Thị trường) - Việc chưa tận dụng hiệu quả các công cụ bảo vệ sản xuất nội địa xuất phát từ cả phía doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước.

TS Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO (VCCI) trao đổi với Đất Việt về không gian chính sách hỗ trợ các ngành kinh tế sau các FTA.

PV: - Trong một hội thảo mới đây, bà đã đưa ra thông tin cho rằng mặc dù không còn nhiều công cụ để bảo vệ ngành sản xuất nội địa do các cam kết với WTO và các hiệp định thương mại tự do (FTA) nhưng Việt Nam dường như cũng chưa tận dụng hiệu quả các công cụ này. Liệu bà có thể phân tích rõ hơn? Theo bà, nguyên nhân của việc sử dụng chưa hiệu quả các công cụ này là do đâu?

TS Nguyễn Thị Thu Trang: - Không gian chính sách hỗ trợ của Việt Nam đối với các ngành kinh tế sau các cam kết trong WTO và các FTA đã bị giới hạn đi rất nhiều. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta không còn công cụ nào. Ví dụ,  hàng rào kỹ thuật, vệ sinh dịch tễ hay các biện pháp trợ cấp, đặc biệt trợ cấp trong nông nghiệp... là những công cụ, những “không gian” còn tương đối rộng rãi mà Việt Nam có thể sử dụng.

Tuy thế, trên thực tế, hầu như chưa có lần nào Việt Nam sử dụng được hiệu quả các công cụ trong việc hạn chế hàng hoá nước ngoài nhập khẩu không đáp ứng được yêu cầu về chất lượng hay kỹ thuật, an toàn vệ sinh thực phẩm hay cạnh tranh không lành mạnh vào Việt Nam.

Chúng ta cũng đã từng sử dụng “không gian” này để hỗ trợ cho các ngành, ví dụ những lần hỗ trợ tín dụng lãi suất thấp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc cho các lĩnh vực nông nghiệp khó khăn…Tuy nhiên, nhìn sâu hơn thì thấy đây là những biện pháp hỗ trợ có tính cấp cứu, để giải quyết nhu cầu cấp thiết trong một hoàn cảnh chứ hoàn toàn không phải là biện pháp hỗ trợ  theo một chiến lược lâu dài để hỗ trợ cho một ngành nào đó phát triển.

Tôi đã có dịp trao đổi với một số ngành, kể cả những ngành được xem là mũi nhọn ưu tiên phát triển như ngành gỗ chẳng hạn, nhiều trong số đó đều nói rằng không nhận được bất kỳ hỗ trợ nào từ Nhà nước để phát triển cả.

Không ít ngành sản xuất của Việt Nam được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ từ Nhà nước nhưng lại sử dụng chưa hiệu quả, chưa đúng đối tượng hoặc hỗ trợ ngược
Không ít ngành sản xuất của Việt Nam được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ từ Nhà nước nhưng lại sử dụng chưa hiệu quả, chưa đúng đối tượng hoặc hỗ trợ ngược

Về lý do tại sao chúng ta lại chưa tận dụng được không gian chính sách đang có để hỗ trợ thì chắc khó có thể nói cho hết được. Bình thường ở các nước, nhà nước cùng doanh nghiệp tìm ra các biện pháp để hỗ trợ ngành mình cho tốt nhất.

Đối với Việt Nam, nếu chưa có những biện pháp như vậy thì có thể do lỗi từ cả hai phía. Nó có thể xuất phát từ chính các ngành khi không có đề xuất với Chính phủ về các biện pháp hỗ trợ cần thiết cho ngành của họ, hoặc có đề xuất nhưng tầm nhìn còn hạn chế, chỉ đề xuất những cái tức thời để giải quyết một khó khăn nhất thời. Phần lớn các ngành hiện nay chưa có chiến lược phát triển hoàn chỉnh của mình để từ đó có những đề xuất chính sách hỗ trợ cho ngành mang tính dài hơi.

Ở góc độ Nhà nước, trong bối cảnh năng lực doanh nghiệp còn hạn chế, lẽ ra Nhà nước với nhiều đơn vị nghiên cứu có thể học tập cách làm của các nước để chủ động áp dụng cho doanh nghiệp trong nước, nhưng dường như lại chưa làm tốt việc này.

 Ngay cả khi có những biện pháp đã được sử dụng (mặc dù là cũng chưa nhằm được mục tiêu tinh vi là hỗ trợ doanh nghiệp nội địa mà chỉ là thuần túy là phục vụ các lợi ích công cộng đương nhiên) như các hàng rào kỹ thuật (quy chuẩn kỹ thuật) hay vệ sinh dịch tễ, an toàn thực phẩm thì cũng mới chỉ là trên quy định, việc kiểm soát sự tuân thủ của hàng hóa nhập khẩu rất lỏng lẻo trên thực tế.

Chúng ta đã từng nghe không ít lần về chuyện hoa quả nhập khẩu vào nội địa cả tuần giời, bán hết rồi, người tiêu dùng sử dụng xong xuôi rồi mới có kết quả về an toàn thực phẩm.

Nếu các cơ quan thực thi nhà nước kiểm soát tốt tại biên giới trong những trường hợp này thì ít nhất cũng phải đảm bảo được hàng hoá nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam sẽ cạnh tranh công bằng với hàng hoá trong nước, chưa nói gì đến chuyện bảo hộ.

Bởi thế, tôi nghĩ việc chưa tận dụng được các công cụ bảo vệ ngành sản xuất nội địa có lỗi từ hai bên. Chưa thấy vai trò chủ động của các hiệp hội, doanh nghiệp, đồng thời cũng chưa có sự xông xáo, hành động cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp từ phía các cơ quan nhà nước.

PV: - Một số chuyên gia chỉ ra rằng, Việt Nam đã để mất thị trường nội địa cho nước ngoài. Theo bà, nghịch lý này bắt nguồn từ việc Việt Nam sử dụng kém hiệu quả các công cụ bảo vệ ngành sản xuất nội địa hay còn có nguyên do nào khác?

Thứ Hai, 15/06/2015 13:24

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện