Việt Nam vượt mặt Thái về xuất khẩu gạo: Để làm gì?

(Thị trường) - Theo chuyên gia, thay vì soán ngôi thứ nhất, thứ hai về lượng gạo xuất khẩu, Việt Nam cần tập trung nâng cao chất lượng gạo, bán với giá cao. 

Phải có gạo ngon, chất lượng, bán được giá cao

Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan (TREA) ngày 12/2 nhận định nước này có thể mất vị thế là nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới, khi đặt mục tiêu xuất khẩu 7,5 triệu tấn trong năm nay, mức thấp nhất trong bảy năm.

Theo Chủ tịch danh dự TREA Chookiat Ophaswongse, Thái Lan có thể tụt xuống vị trí là nước xuất khẩu gạo lớn thứ 3 thế giới, trong khi Việt Nam sẽ vươn lên vị trí thứ hai.

Ông cho rằng Việt Nam không gặp khó khăn trong vấn đề chi phí sản xuất, giá gạo của Việt Nam sẽ cạnh tranh hơn.

Tuy nhiên, trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Dương Văn Chín, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu nông nghiệp Định Thành (Tập đoàn Lộc Trời) bày tỏ quan điểm, đã qua thời Việt Nam chạy theo số lượng gạo xuất khẩu.

"Việt Nam không cần phải soán ngôi thứ nhất, thứ hai về xuất khẩu gạo làm gì. Chúng ta có thể đứng thứ 4, thứ 5 về lượng gạo xuất khẩu trên thế giới, nhưng quan trọng là gạo của chúng ta có chất lượng và bán được với giá cao", ông nói.

Viet Nam vuot mat Thai ve xuat khau gao: De lam gi?
Theo chuyên gia, Việt Nam không cần chạy theo vị trí nhất, nhì trong xuất khẩu gạo mà cần đảm bảo chất lượng, bán với giá thành cao

Theo PGS.TS Dương Văn Chín, hiện Việt Nam có hai nhóm gạo xuất khẩu nhiều nhất là gạo trắng hạt dài và gạo thơm trắng. Gạo trắng hạt dài của Việt Nam bán với giá 350-400 USD/tấn có thể cạnh tranh sòng phẳng với Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan.

Tuy nhiên, nhóm gạo thơm trắng của Việt Nam lại kém xa so với các nước trên. Gạo thơm trắng của Việt Nam được bán với giá trung bình 600 USD/tấn, trong khi cũng loại gạo trên của Thái Lan bán với giá trung bình 1.000 USD/tấn, Ấn Độ là 1.200 USD/tấn.

Bởi vậy, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu nông nghiệp Định Thành cho rằng, Việt Nam cần tập trung nâng cao chất lượng gạo thơm, đó là các giống đặc sắc như Lộc Trời 28, ST25... 

"Những loại gạo này đã được công nhận là gạo ngon nhất thế giới song để từ đó phát triển thành một dòng gạo cao cấp có khối lượng lớn, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, có thị trường tiêu thụ giá cao lại là một con đường dài, cần sự tham gia của nhiều thành phần, từ Nhà nước đến Hiệp hội lương thực, các doanh nghiệp, nông dân, hợp tác xã...

Đầu tiên, Bộ NN-PTNT phải công nhận các giống trên là giống lúa chính thức, sau đó cơ quan tác giả của những giống này hợp tác với các doanh nghiệp nhân hạt giống lên, sản xuất ra hàng vạn tấn giống lúa có xác nhận. Cần khoảng 1.000 doanh nghiệp kinh doanh nông nghiệp có vùng nguyên liệu, mỗi doanh nghiệp có chừng 3.000-4.000ha gieo trồng mỗi năm.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp đi gom lúa của dân mà không biết dân trồng theo quy trình thế nào, dư lượng thuốc thực vật trong hạt gạo ra sao. Họ mua cùng 1 giống, đánh cho thật bóng, nhìn hạt gạo rất đẹp nhưng đó là gạo ở rất nhiều ruộng của nhiều hộ nông dân làm với quy trình khác nhau, mỗi hạt gạo trong đó chứa dư lượng thuốc thực vật khác nhau, không kiểm soát được.

Bây giờ phải làm kiểu khác. Các doanh nghiệp kinh doanh lương thực có vùng nguyên liệu thì cũng phải thuê kỹ sư, cứ khoảng 200ha/kỹ sư, rồi kiểm soát quy trình trồng và chăm sóc lúa của nông dân, từ đó có gạo đạt chất lượng cung cấp cho thị trường trong nước và xuất khẩu.

Với cách làm trên từ các giống đặc sắc, chất lượng cao, mỗi năm Việt Nam có hàng triệu tấn gạo thơm trắng, bán với giá 1.000 USD/tấn thì lúc đó ngành xuất khẩu gạo Việt Nam mới có chuyển biến về chất, còn không hành động gì, thì dù có gạo ngon nhất thế giới cuối cùng chúng vẫn rơi vào quên lãng", PGS.TS Dương Văn Chín phân tích.

Bên cạnh nhóm gạo thơm trắng, vị chuyên gia lưu ý, Việt Nam cũng cần lưu ý phát triển gạo Japonica, nếp và các loại gạo dược liệu, gạo màu... và tìm thị trường ngách để bán với số lượng nhỏ, chừng 1-2 vạn tấn, nhưng giá trị cao.

Không thể chăm chăm vào một thị trường Trung Quốc

Theo PGS.TS Dương Văn Chín, không chỉ gạo mà tất cả các sản phẩm nông nghiệp khác của Việt Nam như thanh long, dưa hấu, vải... cũng không nên chỉ chăm chăm vào một thị trường là Trung Quốc bởi đây là thị trường rất khó đoán định, lâu nay Trung Quốc cần gì thì Việt Nam xuất đi cái nấy.

"Thế giới có gần 200 quốc gia và họ có thể tiêu thụ nông sản nhiệt đới của Việt Nam, chúng ta vừa xuất tươi, vừa chế biến để nâng cao giá trị.

Các tham tán thương mại ở các đại sứ quán mà Việt Nam có văn phòng ở các nước phải tư vấn cho Bộ Công thương: những nước đó cần hàng hóa gì, chất lượng như thế nào để doanh nghiệp Việt Nam biết, sản xuất thỏa mãn để xuất khẩu", PGS.TS Dương Văn Chín phân tích.

Điểm qua các nước đã và có thể là đối thủ của Việt Nam trên con đường xuất khẩu gạo, vị chuyên gia cho biết: 

Với Thái Lan, trước đây cựu Thủ tướng Yingluck Shiwanatra đưa ra chính sách ủng hộ nông dân, khuyến khích sản xuất lúa gạo bán giá cao nhưng đó không phải là kinh tế thị trường, cộng thêm với tình trạng tham nhũng nên lượng gạo tồn kho rất lớn khiến họ phải xả kho bán.

Trong khi đó, Myanmar từng là quốc gia có gạo ngon nhất thế giới song về sau này họ không phát huy được điều đó.

Hạn chế của Myanmar là hệ thống thủy lợi rất kém, không chủ động được tưới tiêu như ĐBSCL. Giống lúa của Myanmar cũng chưa phát triển nên họ chỉ cạnh tranh được với nước khác ở loại gạo bán 300-400 USD/tấn, còn gạo cao cấp chưa có điều kiện cạnh tranh với thế giới.

Trung Quốc là một trường hợp khác. Dân số quá đông, Trung Quốc phải nhập khẩu gạo để trong kho dự trữ, phòng khi thiên tai, dịch bệnh thì mở kho.ddo đó, lượng gạo trong kho dự trữ của Trung Quốc rất lớn. Nhưng gạo để lâu sẽ bị hư hỏng nên Trung Quốc buộc phải xả kho, bán gạo cũ để nhập gạo mới về. Loại gạo ấy cạnh tranh bằng giá rẻ, còn ăn không ngon.

Dù vậy, PGS.TS Dương Văn Chín nhấn mạnh, đối thủ lớn nhất của Việt Nam vẫn là chính mình và cần phải vượt qua bằng cách thay đổi cung cách làm ăn để cho ra khối lượng gạo lớn, chất lượng cao và bán với giá thành cao. 

Thành Luân

Thứ Hai, 17/02/2020 13:30

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện