"Xù" cấp gạo dự trữ vẫn đấu thầu tiếp: Không lạ nhưng...

(Thị trường) - Theo luật sư, cần áp dụng biện pháp mạnh đối các với doanh nghiệp từng "xù" cung cấp gạo dự trữ nhà nước nay lại tham gia đấu thầu lần 2.

Ngày 12/5, tất cả 22 cục Dự trữ Nhà nước khu vực đã đồng loạt tổ chức đấu thầu mua 182.300 tấn gạo còn thiếu trong số 190.000 tấn gạo phải mua cho dự trữ quốc gia, sau khi nhiều doanh nghiệp trúng thầu trước đó đã "xù" việc cung cấp gạo dự trữ.

Đáng lưu ý, Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Hà Nội đã tiếp nhận 23 bộ hồ sơ của 10 nhà thầu tham gia bán số gạo 9.000 tấn cho cơ quan dự trữ. Trong số này có 3/10 doanh nghiệp đã trúng thầu đợt 1 nhưng từ chối ký hợp đồng cung cấp gạo. Đó là Công ty TNHH thương mại Chương Tho, Công ty CP thương mại Minh Khai, Công ty TNHH Thủy Long Hà Nam.

Lo rủi ro

Theo LS Trương Xuân Tám, Ủy viên Hội đồng Luật sư toàn quốc, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, đối với việc các doanh nghiệp từng "xù" cung cấp gạo dự trữ nhà nước đợt 1 vẫn được tái đầu thầu, vấn đề nằm ở chính bên mời thầu, cụ thể là Tổng cục Dự trữ Nhà nước và các cục Dự trữ nhà nước khu vực.

Theo đó, chiếu theo Luật Đấu thầu, Tổng cục Dự trữ Nhà nước và các cục Dự trữ Nhà nước khu vực hoàn toàn có thể đặt ra các yêu cầu về kỹ thuật và thương mại trong đầu bài mời thầu. Trong đó, đối với các yêu cầu kỹ thuật, có yêu cầu về năng lực, uy tín của nhà thầu. Bên mời thầu hoàn toàn có thể đặt ra tiêu chí nhà thầu chưa từng bị khiếu nại, kiện tụng, nợ nần, chưa từng vi phạm từng tham gia đấu thầu, trúng thầu mà bỏ ngang... Nếu vi phạm thì nhà thầu không được tham gia đấu thầu nữa.

Tuy nhiên, theo thông tin truyền thông đăng tải, có nhiều doanh nghiệp từng trúng thấu cung cấp gạo dự trữ nhà nước đợt 1 nhưng từ chối ký hợp đồng vẫn tiếp tục nộp hồ sơ tham gia đấu thầu lần 2 này. Điều đó cho thấy, Tổng cục Dự trữ Nhà nước và các cục Dự trữ Nhà nước khu vực đã không đưa tiêu chuẩn liên quan đến uy tín của nhà thầu.

Nhiều doanh nghiệp từng "xù" cung cấp gạo dự trữ quốc gia tiếp tục tham gia đấu thầu lần 2. Ảnh minh họa

"Khi bên mời thầu không đưa tiêu chuẩn này vào, doanh nghiệp vẫn tiếp tục được đấu thầu và thậm chí có thể trúng thầu lần nữa. Lúc đó vấn đề không nằm ở doanh nghiệp nữa mà là ở bên mời thầu. Làm như vậy rất rủi ro vì bản thân doanh nghiệp đấu thầu lần 2 đã không có uy tín trong quá khứ, đã từng trúng thầu nhưng không ký hợp đồng. Nếu doanh nghiệp đó được chọn tiếp thì không loại trừ khả năng việc cung cấp gạo dự trữ nhà nước lại gặp khó khăn bởi lấy gì đảm bảo rằng doanh nghiệp không lặp lại hành vi "xù" cung cấp gạo như lần trước?", vị luật sư bày tỏ nỗi lo lắng.

Theo LS Trương Xuân Tám, một trong những cách để "trị" các doanh nghiệp làm ăn thiếu chuyên nghiệp, không có uy tín như trên, ngoài việc đặt ra yêu cầu về uy tín của nhà thầu, bên mời thầu có thể nâng cao tiền bảo đảm dự thầu lên cao hơn nhiều so với mức quy định hiện hành, bởi có "đánh" vào kinh tế thì doanh nghiệp mới biết sợ, thấy thiệt hại lớn thì mới không dám "xù".

Ông băn khoăn không rõ trong đợt đấu thầu lần 2 này, Tổng cục Dự trữ Nhà nước và các cục Dự trữ Nhà nước khu vực có nâng tiền bảo đảm dự thầu lên hay không?

"Nếu đã tổ chức đấu thầu rồi và các doanh nghiệp đã nộp hồ sơ nghĩa là đã có đầu bài của gói thầu, e rằng bây giờ không kịp xử lý nữa. 

Điều cần làm lúc này là đề nghị  Tổng cục Dự trữ Nhà nước và các cục Dự trữ Nhà nước khu vực công khai, minh bạch các điều kiện dự thầu trước công luận, để công luận giám sát quá trình thực hiện, xem có lợi ích nhóm hay móc ngoặc giữa các bên hay không, các yêu cầu dự thầu, đầu bài bên mời thầu đưa ra có quá lỏng lẻo, dễ dãi hay không...", Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đề xuất.

Về lâu dài, để không xảy ra tình trạng trúng thầu rồi lại "xù" như thời gian vừa qua, LS Trương Xuân Tám một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của đề bài mà bên mời thầu đưa ra.

"Trong Luật Đấu thầu đã nêu rõ đầu bài từng gói thầu là gì. Ví dụ, doanh nghiệp phải có vốn liếng bao nhiêu, uy tín thế nào, đã bị nợ nần, kiện tụng, có bê bối hay từng vi phạm trong dự thầu/thực hiện hợp đồng chưa... Những yêu cầu đó hoàn toàn có thể đặt ra được.

Luật Đấu thầu cũng có quy định cấm doanh nghiệp trúng thầu mà phá vỡ hợp đồng không được tham gia đấu thầu lần tiếp theo, nhưng không quy định cụ thể thời gian cấm bao lâu. Việc không quy định cụ thể như vậy là phù hợp vì nếu quá cứng nhắc sẽ gây khó cho quan hệ kinh tế thương mại.

Tuy nhiên, bên mời thầu, tùy nhu cầu trong từng giai đoạn mà đưa những gói thầu khác nhau với yêu cầu khác nhau. Ví dụ, doanh nghiệp đã từng có vi phạm thì trong vòng mấy tháng thì không được tham gia đấu thầu tiếp; hoặc doanh nghiệp vẫn có thể tham gia đấu thầu nhưng yêu cầu kỹ thuật (uy tín, năng lực) không đạt thì cũng không thể trúng thầu", vị luật sư cho biết.

Nâng cao ràng buộc hơn

Đề cập đến việc hạn chế nhà thầu tham gia đấu thầu lần 2 khi đã trúng thầu rồi lại bỏ thầu lần 1, ông Lê Văn Thời, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dự trữ Nhà nước cho biết, việc giao dịch, tham gia cung ứng gạo cho dự trữ quốc gia được thực hiện theo Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Dự trữ Quốc gia năm 2012 và Luật Đấu thầu năm 2013.

Trường hợp doanh nghiệp trúng thầu không tới ký hợp đồng thì biện pháp chế tài là thu bảo lãnh dự thầu; nếu đã ký hợp đồng mà không thực hiện hoặc có thực hiện, nhưng không giao đủ số lượng theo hợp đồng đã ký thì bị thu bảo đảm thực hiện hợp đồng hoặc chịu phạt tối đa bằng 8% giá trị không thực hiện và cấm tham gia đấu thầu từ 3 năm đến 5 năm Luật Đấu thầu đã quy định.

Căn cứ quy định của pháp luật về Đấu thầu, đợt mở thầu lần hai vào ngày 12/5 vừa qua. Trong Hồ sơ mời thầu, Tổng cục Dự trữ Nhà nước đã chỉ đạo các cục Dự trữ Nhà nước khu vực nâng cao biện pháp ràng buộc hơn với các nhà thầu khi tham gia thầu, mức bảo lãnh dự thầu đã được nâng lên từ 1,5% đến 3% trên giá gói thầu bằng mức tối đa pháp luật đã quy định.

"Về lâu dài, chúng tôi cũng đã có kiến nghị cần sửa đổi Luật Đấu thầu bổ sung các chế tài khác để ràng buộc hơn với các nhà thầu khi tham gia đấu thầu không riêng chỉ có mua gạo dự trữ quốc gia, mà cho nhiều mặt hàng và các lĩnh vực khác", ông Lê Văn Thời nói.

Liên quan đến giá gói thầu tổ chức đấu thầu ngày 12/5, theo Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dự trữ Nhà nước, tại thời điểm hiện nay, do dịch bệnh Covid-19 bùng phát trên toàn cầu, nhu cầu gạo cho xuất khẩu tăng cao, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép hoạt động xuất khẩu gạo trở lại bình thường kể từ ngày 1/5/2020.

Do đó, các doanh nghiệp đẩy mạnh gom hàng phục vụ xuất khẩu trong khi nguồn cung gạo Đông xuân đã vào cuối vụ thu hoạch không còn nhiều nên đã kéo giá gạo trên thị trường tăng cao, gạo tẻ 15% tấm ở mức khoảng 10.300- 10.500 đồng/kg (chưa có bao bì, đóng gói, kiểm định chất lượng, bốc xếp, hao hụt, lãi vay, lợi nhuận doanh nghiệp …. và cước vận chuyển tới từng cửa kho dự trữ quốc gia).

Theo quy định của Luật Giá, Luật Dự trữ Quốc gia và các văn bản hướng dẫn thi hành và gạo mua nhập kho dự trữ là mặt hàng lương thực mang tính thời vụ, giá gạo phụ thuộc nhiều vào tình hình cung cầu trên thị trường và thời vụ thu hoạch.

Vì thế, để đảm bảo việc quy định giá sát giá thị trường tại thời điểm và đảm bảo phải qui định trước thời điểm mở thầu, trên cơ sở kết quả thẩm định của Cục Quản lý giá về phương án giá của Tổng cục Dự trữ Nhà nước, ngày 11/5 Bộ Tài chính đã quyết định giá mua tối đa.

Cùng ngày, căn cứ vào giá thị trường tại thời điểm trên địa bàn cụ thể đã được các cục Dự trữ Nhà nước khu vực khảo sát; ý kiến tham gia về giá mua gạo dự trữ quốc gia của các Sở Tài chính địa phương và mức giá các cục Dự trữ Nhà nước khu vực đề nghị, Tổng cục trưởng Tổng cục Dự trữ Nhà nước đã quyết định giá gói thầu cho từng cục Dự trữ Nhà nước khu vực bằng với mức giá mua tối đa được Bộ Tài chính quy định đồng thời gửi các cục Dự trữ Nhà nước khu vực để kịp tổ chức mở thầu vào ngày 12/5 theo đúng quy định.

Được biết, kết quả lựa chọn nhà thầu trúng thầu được phê duyệt chậm nhất là ngày 19/5 để ký hợp đồng xong trước ngày 22/5, thời gian thực hiện hợp đồng đến hết ngày 30/6/2020.

Thành Luân

Thứ Sáu, 15/05/2020 07:21

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện