Xuất khẩu gạo bình thường: Lợi ích kép vẫn được đảm bảo

(Thị trường) - Trong khi nhiều ngành nghề bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, sự tăng trưởng của thương mại lúa gạo là điểm sáng góp phần vào phát triển kinh tế-xã hội.

Dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona (Covid-19) đang diễn biến phức tạp, tác động đến sức khỏe của con người và sự phát triển kinh tế - xã hội trên toàn cầu. Chính phủ, cùng với sự đồng hành của người dân, đang hành động quyết liệt và chủ động nhằm ngăn chặn, đẩy lùi đại dịch toàn cầu này.

Trong nhiều cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội, sản xuất nông nghiệp luôn đóng vai trò bệ đỡ cho nền kinh tế nhờ duy trì công ăn việc làm, góp phần phát triển kinh tế, an sinh xã hội và an ninh lương thực.

Do đó, các chính sách cần đảm bảo lợi ích kép về an ninh lương thực quốc gia và duy trì phát triển kinh tế, sớm vượt qua khó khăn.

Trước chỉ đạo tạm ngưng xuất khẩu gạo của Chính phủ trong thời kỳ dịch Covid 19, cử tri nông dân thiết tha đề nghị Thủ tưởng Chính phủ và các Bộ ngành liên quan xem xét để hoạt động xuất khẩu gạo được diễn ra bình thường với các lý do sau:

Xuat khau gao binh thuong: Loi ich kep van duoc dam bao
Cần quan tâm đến sự ổn định đời sống bà con nông dân, những chủ nhân cốt lõi của an ninh lương thực quốc gia. Ảnh: Báo An Giang

1. Chưa thấy có dấu hiệu của khủng hoảng thực phẩm trên thế giới

Báo cáo của Viện Nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế (IFPRI) cho thấy chưa có dấu hiệu nào của ảnh hưởng của Covid-19 đến giá cả và thiếu hụt lương thực trên thế giới, ngay cả ở Trung Quốc. Chỉ số giá tiêu dùng thực phẩm và ngũ cốc trên thế giới trong thời gian diễn ra dịch từ tháng 1-2/2020 cũng không có biến động mạnh so với toàn năm 2019 (theo Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực (FAO) của Liên hợp quốc).

Trong một thông báo mới đây, FAO mặc dù thừa nhận dịch Covid-19 có tác động tiêu cực đến toàn cầu và cục bộ do nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, nhưng khẳng định lượng dự trữ toàn cầu vẫn đủ cho mọi người.

Báo cáo của FAO về tình hình sản xuất và tiêu thụ lương thực, thực phẩm toàn cầu 2019 (Food Outlook 2019) cũng cho thấy tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới năm 2020 vẫn khả quan. Nhiều tổ chức và chuyên gia trên thế giới vẫn cho rằng dự trữ các lương thực cốt yếu như lúa gạo, bắp (ngô), lúa mì… vẫn đầy đủ và chưa thấy có biến động lớn về thiếu hụt nguồn cung thực phẩm được báo cáo trong mùa dịch Covid-19.

Ngoài ra, lịch sử các cuộc khủng hoảng về dịch bệnh như SARS, MERS hay Cúm gia cầm vừa qua dù có tạo ra tình trạng tăng giá cục bộ ở khu vực bị dịch nhưng chưa xảy ra khủng hoảng lương thực nào.

Dù một số nước đang có chính sách dè dặt hoặc hạn chế xuất khẩu lúa mì và gạo trong thời kỳ dịch Covid-19, nhưng do gạo là mặt hàng có thời hạn dự trữ không dài (trung bình khoảng 3-6 tháng để giữ chất lượng), việc tích lũy chỉ mang tính chất nhất thời và cầu về gạo sau thời điểm này cũng sẽ không duy trì cao cùng với vụ lúa mới sẽ nối tiếp sau chỉ vài tháng. Thái Lan vẫn tuyên bố chưa có ý định hạn chế xuất khẩu gạo.

2. Sản xuất lúa gạo của Việt Nam vẫn tiếp tục đạt mức cao và chưa có dấu hiệu bị tác động nghiêm trọng bởi thiên tai

ĐBSCL là vùng sản xuất lúa gạo hàng hóa chủ yếu của Việt Nam. Kịch bản của Bộ NN-PTNT (từ tháng 10/2019) cho thấy, vụ đông xuân 2019-2020 có thể giảm 55.486 ha lúa (tương đương khoảng 174.341 tấn lúa). Theo báo cáo của FAO, từ 2011-2018, Việt Nam luôn giữ vững sản lượng ở mức cao trên 40 triệu tấn lúa trong lịch sản xuất lúa gạo của Việt Nam.

Năm 2016, dù ĐBSCL gặp hạn mặn nghiêm trọng, nhưng sản lượng cả nước vẫn đạt 43,1 triệu tấn lúa (đã giảm gần 1 triệu tấn), chứng tỏ khả năng sản xuất lương thực của Việt Nam là đáng tin cậy.

Bộ NN-PTNT dự kiến năm 2020 sản xuất lúa của Việt Nam đạt mức cao khoảng 43 triệu tấn. Ngoài ra, theo FAO, dự trữ (dự trữ cuối vụ) của Việt Nam hiện tại có thể đáp ứng nhu cầu trong nước khi có tình huống khẩn cấp trong thời gian giáp hạt chờ đến vụ lúa mới (3 tháng/vụ). Sản lượng và dự trữ lúa gạo của thế giới năm 2020 được dự báo duy trì mức cao trong nhiều năm qua.

Các chính sách của Chính phủ hiện tại cũng như suy nghĩ của người dân hiện nay không có dấu hiệu nào cho thấy có sự suy giảm sản xuất và chế biến lúa gạo. Bà con nông dân ĐBSCL đang xuống giống vụ hè thu bình thường.

Do đó, chưa thấy có dấu hiệu giảm nguồn cung lúa gạo trong nước đến mức Việt Nam phải cấm xuất khẩu thời điểm này.

Lúa gạo là mặt hàng nông sản đặc biệt được nhiều nước nhất là châu Á dùng làm an ninh lương thực nhưng đối với các nước sản xuất nông sản lớn như Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan, Mỹ…. đây còn là một ngành kinh tế quan trọng của đất nước.

Thời kỳ dịch Covid-19, trong khi nhiều ngành nghề kinh tế của Việt Nam bị ảnh hưởng, nhất là xuất khẩu nhiều nông sản đang bị khó khăn, thì sự tăng trưởng của thương mại lúa gạo sẽ là điểm sáng góp phần vào phát triển kinh tế xã hội và hỗ trợ mạnh mẽ hơn nguồn lực để cùng cả nước chống dịch hiệu quả.

Việc giá xăng dầu giảm ở mức thấp nhất trong nhiều năm qua cho thấy nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu trong và sau dịch. Là một quốc gia dựa vào xuất khẩu, Việt Nam sẽ chịu tác động mạnh khi thị trường bị ảnh hưởng. Việc tranh thủ từng thời cơ thị trường xuất khẩu như đối với lúa gạo là việc làm cần cân nhắc và can đảm quyết định.

3. Chính sách sáng tạo và thích ứng

FAO khuyến khích các nước thực hiện chính sách xã hội hỗ trợ người dân, tránh các điều kiện ràng buộc chuỗi cung ứng bằng các phương pháp thích ứng và sáng tạo, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong dự báo và đáp ứng nhanh các thiếu hụt cục bộ thời điểm dịch.

Chính phủ và Bộ ngành liên quan cần nhanh chóng xây dựng kịch bản đảm bảo an ninh lương trong tình hình Covid-19 cho người dân, nhất là đối với các vùng bị ảnh hưởng bởi dịch, vùng núi, hải đảo.

Cần có tính toán khoa học về lượng, phương án an ninh lương thực quốc gia, trong đó cần đảm bảo tăng cường, củng cố hệ thống kho chứa đảm bảo cung ứng kịp thời, đủ lượng gạo cho người dân và sẵn sàng chống đầu cơ, tích trữ lúa gạo, từ đó giúp Chính phủ an tâm đưa ra quyết định xuất khẩu gạo bình thường.

Ngoài ra, cần rà soát việc tuân thủ pháp luật liên quan như Luật Quản lý ngoại thương về quy định liên quan xuất khẩu nông sản, Nghị Định 63 của Chính phủ (23/12/2009) về đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, nhất là chính sách xuất khẩu, điều phối dự trữ lưu thông và dự trữ nhà nước đảm bảo an ninh lương thực và trách nhiệm của Việt Nam trong hợp tác quốc tế về an ninh lương thực của thế giới.

4. Tình cảm của cả nước đồng hành với nông nghiệp và nông dân

Dù xuất phát từ lo ngại ảnh hưởng của dịch Covid-19, việc tạm ngưng xuất khẩu gạo hiện tại có nguy cơ tác động tiêu cực đến mặt bằng giá gạo trong nước, nguồn thu ngân sách, ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin các nhà đầu tư trong lĩnh vực lúa gạo, tác động xấu đến sự bền vững của chính sách khuyến khích phát triển chuỗi giá trị gạo của nước ta và đặc biệt là sự ổn định đời sống của trên 60% dân số cả nước.

Nhiều năm qua, bà con nông dân luôn hướng về cả nước với tình cảm và trách nhiệm cao nhất trong đảm bảo an ninh lương thực. Giờ đang có cơ hội rất cần bà con cả nước sự quan tâm đến sự ổn định đời sống bà con nông dân, những chủ nhân cốt lõi của an ninh lương thực bền vững quốc gia trong tương lai!

  • Hồ Thanh Bình (ĐBQH khóa XIV)

Thứ Hai, 06/04/2020 07:26

Van Kien Dai Hoi
Sự Kiện