CQ-88: 7 chiến đấu cơ Việt Nam đuổi tàu chiến Trung Quốc

(Bình luận quân sự) - Vào tháng 4 năm 1988, 7 máy bay chiến đấu Việt Nam đã bay ra Trường Sa truy đuổi tàu chiến Trung Quốc đang bao vây đá Len Đao.

Trong các kỳ trước với tiêu đề:

“Trường Sa 1988: Biển Đông căng thẳng vì dã tâm xâm lược”;

“Trường Sa 1988: Trung Quốc tạo cớ xâm chiếm biển đảo”;

“Biển Đông-Trường Sa nóng bỏng trước thềm Chiến dịch “Chủ quyền 88”;

“Chiến dịch CQ-88: Gạc Ma - Vòng tròn bất tử Việt Nam”;

“Gạc Ma 1988: Trung Quốc không thể đánh tráo lịch sử!”;

chúng ta đã tìm hiểu về những diễn biến chính của chiến dịch “Chủ quyền 88” (CQ-88). Tổng cộng trong chiến dịch CQ-88, mặc dù không sử dụng tàu chiến, các tàu thuyền khác đều rất nhỏ, số lượng hạn chế, nhưng hải quân Việt Nam đã thể hiện chủ quyền và chốt giữ 11 đảo chìm, nâng tổng số đảo chúng ta đã đóng giữ được lên 21, trong đó 9 đảo nổi lớn.

11 đảo được Hải quân Việt Nam đóng giữ thêm bao gồm: Đá Tây (2/12/1987), Tiên Nữ (25/1/1988), Đá Lát (5/2/1988), Đá Đông (19/2/1988), Đá Lớn (20/2/1988), Tốc Tan (27/2/1988), Núi Le (28/2/1988), Len Đao và Cô Lin (14/3/1988), Đá Thị (15/3/1988), Đá Nam (16/3/1988).

Để đạt được những kết quả đó, có phần đóng góp rất lớn của lực lượng Không quân Việt Nam và vai trò chủ chốt của lực lượng Hải quân Việt Nam, trong đó có lực lượng tàu chiến đấu, tàu bảo vệ và một lực lượng khác là các đơn vị tên lửa đất đối hải (hay còn gọi là tên lửa bờ đối hạm, tức tên lửa chống hạm phóng từ đất liền).

Tên lửa bờ đối hạm Việt Nam sẵn sàng chiến đấu

Để tăng cường lực lượng sẵn sàng chiến đấu bảo vệ, giữ vững chủ quyền vùng biển, hải đảo, thềm lục địa của Tổ quốc, ngày 7/6/1979, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Tiểu đoàn tên lửa bờ đối hải đầu tiên của quân chủng hải quân mang phiên hiệu là Tiểu đoàn 679, trực thuộc Bộ tư lệnh Hải quân.

Vũ khí khí tài của đơn vị được các chuyên gia, sĩ quan cố vấn quân sự của Liên Xô (cũ) giúp đỡ cung cấp và đào tạo vận hành, trong đó có các hệ thống tên lửa có tầm phóng xa, uy lực đạn mạnh là 4K44B Redut-M (chuyên gia phương Tây đặt mã hiệu là SS-C-1B Sepal), có tầm phóng vào khoảng 460km.

CQ-88: 7 chien dau co Viet Nam duoi tau chien Trung Quoc
Sau sự kiện Gạc Ma, không-hải quân Việt Nam đã được lệnh sẵn sàng đánh địch bảo vệ các đảo ở Trường Sa

Trước khi xảy ra trận đánh kiên cường bảo vệ đảo Gạc Ma, Cô Lin, Len Đao của các chiến sĩ công binh trên tàu HQ-604, HQ-605 và HQ-505, tiểu đoàn tên lửa bờ đối hải 679 đã nhận được lệnh "Sẵn sàng cơ động chi viện Trường Sa", trong khuôn khổ chiến dịch CQ-88 (chủ quyền 88).

Thời điểm này toàn Tiểu đoàn được lệnh chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu từ tăng cường lên mức cao. 100% quân số có mặt ở đơn vị, có kíp chiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo đảm 24/24 giờ thường trực. Các trận địa chính và trận địa dự bị đều sẵn sàng tiếp nhận đưa vũ khí khí tài và vị trí chiến đấu.

Tiểu đoàn được lệnh chuẩn bị 4 cơ số đạn chiến đấu và cơ động đánh địch khi có lệnh. Công tác chuẩn bị đạn chiến đấu cho các cự ly khác nhau được tiến hành nhanh và chính xác, các phương án chiến đấu hiệp đồng với Không quân và các Lữ đoàn tàu chiến được triển khai theo các phương án đã luyện tập.

Tuy nhiên, chúng ta xác định rõ không mắc mưu khiêu khích của Trung Quốc, hạn chế thấp nhất khả năng đụng độ quân sự nên tác phương tiện tác chiến biển như tàu chiến, tên lửa bờ đối hạm và cả máy bay chiến đấu đều chỉ thường trực sẵn sàng chiến đấu, còn lực lượng chủ chốt thực hiện chiến dịch CQ-88 là các tàu kéo, tàu vận tải… (xem chi tiết các kỳ trước).

Sau sự kiện Gạc Ma ngày 14-3-1988, tình hình trở nên căng thẳng và khẩn trương, các lực lượng của Việt Nam nhận lệnh sẵn sàng nổ súng đánh trả nếu quân địch tiếp tục gây hấn về quân sự.

Hải quân Việt Nam xác định, các hệ thống tên lửa bờ đối hạm 4K44B REDUT-M là loại phương tiện nòng cốt trong thế trận bảo vệ biển đảo. Do đó, các hệ thống tên lửa bờ đối hạm rất mạnh lúc đó là Redut-M đã được đặt vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất.

CQ-88: 7 chien dau co Viet Nam duoi tau chien Trung Quoc
Thời đó, chiến hạm mạnh nhất của Việt Nam là các tàu tên lửa lớp Osa II với tên lửa P-15U Termit

Toàn Tiểu đoàn 679 bước vào nhiệm vụ thường trực chiến đấu cao và sẵn sàng cơ động chi viện đánh địch.

Từ Sở chỉ huy cơ bản đến sở chỉ huy dã chiến của Tiểu đoàn, từ sĩ quan cấp cao đến chiến sĩ ở các vị trí chiến đấu đều sẵn sàng tập trung theo dõi từng hành động của đối phương, phân tích, nhận định, đánh giá tình hình để sẵn sàng điều khiển "Phóng" các tổ hợp tên lửa đối hải khi có lệnh.

Tất cả các động thái đó biểu thị sự tin tưởng và uy lực của khí tài trang bị, thể hiện trình độ tổ chức chỉ huy và tinh thần quyết tâm chiến đấu của toàn Tiểu đoàn. Trong chiến dịch CQ 88, Tiểu đoàn 679 luôn bảo đảm hệ số sẵn sàng chiến đấu đạt 100%. Hệ thống thông tin hữu tuyến, xe ô tô...bảo đảm thường trực 24/24h.

Nhằm tăng cường hơn nữa khả năng bảo vệ biển đảo, tới ngày 3/4/1993, Bộ Quốc phòng nâng cấp Tiểu đoàn 679 thành Đoàn 679 Hải quân, với vũ khí, trang bị nòng cốt là các tổ hợp tên lửa bờ đối hải 4K44B Redut-M.

Ngoài lực lượng hải quân, Không quân Việt Nam đã đóng một vai trò quan trọng trong chiến dịch CQ-88 bảo vệ chủ quyền Trường Sa năm 1988, ngăn chặn sự bành trướng của Trung Quốc, hỗ trợ đắc lực cho hải quân xây dựng công trình chủ quyền và bảo vệ thành công Len Đao.

Không quân Việt Nam xuất kích đuổi địch ở Trường Sa

Năm 1987, đứng trước tình hình hết sức căng thẳng, để bảo vệ vững chắc các đảo thuộc quần đảo Trường Sa, ngoài quân chúng hải quân, Quân chủng Không quân cũng được Bộ quốc phòng giao nhiệm vụ tham gia bảo vệ Trường Sa.

Lực lượng Không quân Việt Nam được giao nhiệm vụ thường trực sẵn sàng chiến đấu, chi viện cho lực lượng hải quân thực hiện việc đóng giữ thêm các đảo, đá mới; chuẩn bị sẵn sàng đánh địch nếu chúng leo thang chiến sự ở Trường Sa, bằng mọi giá bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các đảo, đá mà ta đã thực thi chủ quyền.

CQ-88: 7 chien dau co Viet Nam duoi tau chien Trung Quoc
Máy bay tiêm kích bom Su-22M của không quân Việt Nam đã lần đầu tiên bay ra Trường Sa

Lúc đó, lực lượng không quân đảm nhận nhiệm vụ: Bay trinh sát chụp ảnh, quan sát bằng mắt trên các đảo và vùng biển xung quanh Trường Sa; Bay thả hàng bằng dù trên các đảo có diện tích rộng; Tổ chức huấn luyện phi công làm nhiệm vụ bay biển xa, trinh sát chụp ảnh, chi viện cho các đảo; Sử dụng không quân tiêm kích - bom (cường kích) hoạt động ở tầm bay tối đa, sẵn sàng đánh địch, chi viện cho lực lượng hải quân.

Ngày 14/11/1987, Sư đoàn 372 điều động một phi đội máy bay chiến đấu hiện đại nhất của Không quân Việt Nam thời bấy giờ là Su-22M của Trung đoàn 923 từ sân bay Thọ Xuân vào sân bay Phan Rang.

Từ ngày 21/11, sư đoàn 372 bắt đầu tổ chức trực ban chiến đấu và huấn luyện bay biển cho phi công lái Su-22 tại sân bay Phan Rang.

Ngoài đơn vị Su-22, một bộ phận máy bay vận tải chiến thuật An-26 cũng được cơ động vào Nam để trinh sát chụp ảnh, chở quân tiếp viện, thả dù hàng…

Những phi công có nhiều giờ bay, trình độ bay cao được lựa chọn để huấn luyện bay biển xa. Những chuyến bay biển đầu tiên được tổ chức tới các đảo gần bờ. Cự ly cách bờ được tăng dần ở các chuyến bay, lúc đầu là 100 km, 200 km và nâng dần lên 500 km…

Sáng ngày 10/2/1988, phi công Vũ Xuân Cương đã thực hiện chuyến bay đầu tiên trên cường kích Su-22M từ Phan Rang ra tuần tiễu Trường Sa.

Để thực hiện chuyến bay đường dài này, máy bay đã phải lắp thêm 4 thùng dầu phụ. Và đến khi bay về hạ cánh an toàn, lượng dầu mỗi máy bay chỉ còn lại khoảng 700 kg, chỉ đủ bay thêm được khoảng hơn 10 phút nữa.

CQ-88: 7 chien dau co Viet Nam duoi tau chien Trung Quoc
Công trình trên đảo Tiên Nữ được tập trung xây dựng với tốc độ nhanh nhất

Sau chuyến bay đầu tiên, hình ảnh máy bay của không quân ta bay qua Trường Sa đã củng cố thêm quyết tâm bảo vệ chủ quyền của các chiến sỹ đang thực hiện nhiệm vụ trên quần đảo. Những chuyến bay sau đó, các phi công máy bay chiến đấu đều cố gắng đưa máy bay xuống rất thấp, bộ đội ngoài quần đảo nghe tiếng máy bay đã rất hân hoan phấn chấn.

Trong chiến dịch CQ-88, ngay từ đầu chủ trương của ta là chỉ sử dụng các lực lượng vận tải và công binh để thực hiện đóng quân bảo vệ chủ quyền, không để đối phương tạo cớ đánh chiếm toàn bộ quần đảo khi lực lượng của ta còn mỏng do phải căng sức trên toàn bộ tuyến biên giới phía Bắc và Tây Nam.

Do đó, trong giai đoạn ban đầu, không quân tiêm kích ít khi hiện diện trên quần đảo Trường Sa, thực hiện nhiệm vụ lúc này là các máy bay vận tải An-26 của Trung đoàn 918. Sau trận chiến bảo vệ đảo Gạc Ma diễn ra vào ngày 14/3, trong các ngày tiếp theo, máy bay An-26 đã bay ra Cô Lin, Len Đao trinh sát trận địa.

Ngày 30/3/1988, tư lệnh Quân chủng Không quân ra chỉ thị về việc tăng cường bay huấn luyện trên biển xa cho Su-22M nhằm nâng cao khả năng tác chiến trên biển. Đồng thời những máy bay chiến đấu cũng được lệnh sẵn sàng yểm trợ lực lượng hải quân bảo vệ chủ quyền.

Đúng một tháng sau trận đánh bảo vệ Gạc Ma, tàu ta chở theo 35 chiến sĩ công binh và 7 chiến sĩ hải quân do Tư lệnh Vùng 4 Hải quân chỉ huy được trang bị súng 12ly7, DKZ… ra Trường Sa, quyết giành lại Len Đao và Gạc Ma.

Trước khi đi, ta đã xác định có thể xảy ra chiến sự, lực lượng của ta mỏng, trong khi Trung Quốc tàu lớn, quân đông và họ cũng quyết liệt xâm chiếm đảo của ta nên lực lượng máy bay chiến đấu cũng đã được lệnh sẵn sàng yểm trợ hải quân chiến đấu.

CQ-88: 7 chien dau co Viet Nam duoi tau chien Trung Quoc
Cấp tốc lèn đá để xây nhà kiên cố trên đảo Núi Le

Từ 2h sáng, Hải quân Việt Nam bí mật cho xuồng nhỏ vào thăm dò, rồi cho người tiếp cận Len Đao và Gạc Ma. Tuy nhiên ta chỉ có thể cắm cờ lên đảo Len Đao. Tại Gạc Ma, phía Trung Quốc đã xây nhà cấp tốc và giăng lưới điện xung quanh đảo nên không tiếp cận được.

Trời sáng, phát hiện ra ta cắm cờ ở Len Đao, Trung Quốc cho 7 tàu chiến và vô số xuồng nhỏ bao vây, uy hiếp. Hải quân Việt Nam vẫn kiên quyết bám trụ giữ đảo dù lực lượng của ta ít hơn rất nhiều. Tình hình hết sức căng thẳng, ta đã xác định sẵn sàng cho trận chiến bảo vệ đảo.

Lúc này, ta quyết định sử dụng không quân để trấn áp quân địch. Ngay lập tức, 7 máy bay chiến đấu của Việt Nam lập tức cất cánh bay ra Len Đao, hỗ trợ các chiến sĩ hoàn thành nhiệm vụ xác lập chủ quyền trên bãi đá.

Khi máy bay ta xuất hiện trên đầu, tàu chiến của Trung Quốc, đúng như “truyền thống ngàn đời cậy mạnh hiếp yếu”, ngay lập tức chúng hoảng sợ chạy tản ra. Bộ đội ta tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ xây dựng công sự và bảo vệ vững chắc đảo Len Đao cho đến ngày hôm nay.

Không thể làm được thêm gì sau khi chiếm đá Su Bi vào ngày 23/3, nhà cầm quyền Bắc Kinh đã phải từ bỏ âm mưu đánh chiếm xâm lược quần đảo Trường Sa của ta.

  • Thiên Nam

(Còn nữa)

Thứ Sáu, 20/03/2020 07:14

Sự Kiện