'Neptune' Ukraine luyện cách đánh chìm tàu Hạm đội Biển Đen Nga

(Bình luận quân sự) - Các công trình sư Kiev có khả năng lập những kỳ công trong lĩnh vực chế tạo vũ khí mới. Nhưng Crimea vẫn có thể ngủ yên giấc

Nhân đọc ý kiến phản hồi bài 'Sea Launch' thất bại làm sụp đổ công nghiệp vũ trụ Ukraine” (DVO,7/4/2020), xin giới thiệu một cách nhìn khác về công nghiệp quốc phòng Ucraine qua bài viết với tiêu đề và phụ đề trên của chuyên gia quân sự , Đại tá hải quân Xergey Ishenko để cùng tham khảo . Bài đăng trên “Svobnodnaia Pressa” ngày 7/4/2020.

'Neptune' Ukraine luyen cach danh chim tau Ham doi Bien Den Nga
Trên ảnh: Tên lửa chống hạm "Neptun " (Ảnh: Văn phòng Tổng thống Ucraine

 Trước hết, xin giới thiệu ngắn về tác giả

'Neptune' Ukraine luyen cach danh chim tau Ham doi Bien Den Nga

Đại tá hải quân Xergey Ishenko. Tốt nghiệp Học viện hải quân Biển Đen mang tên Nakhimov tại Xevastopol (Crimea). Từng là chỉ huy phân đội vũ khí tên lửa trên tàu chống ngầm cỡ lớn mang tên“Đoàn viên Thanh niên Cộng sản Ucraina” thuộc Hạm đội Biển Đen, công tác tại báo “Ngọn cờ Tổ quốc”, Phòng biên tập Học viện quân sự- chính trị mang tên Lenin, Báo “Sao Đỏ), Phục vụ tại Hạm đội Biển Bắc.

Sau đây là nội dung bài viết:

“Giữa những ngày dịch dã coronavirus kinh hoàng, trên đất Ucraine bất ngờ có một ngày hội, dù nhỏ, nhưng vẫn là một ngày hội.

Ngày 2 tháng 4, tại trường bắn Alibey phía nam tỉnh Odessa, các công trình sư Ucraine đã cho bắn thử nghiệm theo kế hoạch tổ hợp tên lửa có cánh chống hạm tốc độ cận âm tầm thấp phóng từ mặt đất R-360 của hệ thống tên lửa 360MTS “ Hải Vương Tinh” (“Neptune”).

Không phải lần thử nghiệm đầu tiên, và tất nhiên, cũng chưa phải là lần thử nghiệm cuối cùng- đợt thử nghiệm kiểu vũ khí mới này đã được triển khai từ tháng 1/2018.

Các chuyên gia quân sự Kiev đã ngay lập tức hân hoan chào mừng bằng các phát biểu. Một trong số những nhà bình luận đó, Tổng biên tập Cổng thông tin Internet Ucraina "Censor.NET" bị cấm tại Nga Iuri Butusov đã ngay lập tức thông báo cho cả nước biết về "thành tựu xuất sắc của tập thể nhiều xí nghiệp do thiên tài kỹ thuật của chúng ta Oleg Petrovich Korostelev đứng đầu".

Và: “Tiền của chúng ta, tiền của những người đóng thuế chúng ta”, đã không bị lãng phí”.

Nhưng sự phấn khởi như vậy có cơ sở không?

Chúng ta hãy trung thực và sẽ không nói về thiết kế quân sự mới nhất này của Ucraine với giọng điệu coi thường đã trở thành truyền thống, than ôi, đối với hầu hết cộng đồng các chuyên gia Nga.

Chí ít cũng bởi vì từ thời Liên Xô, trên đất Ukraine đã có một trường phái công nghệ và thiết kế- chế tạo tên lửa xuất sắc.

Vâng, đúng là họ (các công trình sư Ucraine) chưa từng bao giờ tham gia nghiên cứu thiết kế vũ khí tên lửa chống hạm. Lĩnh vực nghiên cứu chủ yếu của họ- nghiên cứu chế tạo vũ khí cho Bộ đội Tên lửa Chiến lược Liên Xô (RVSN) và cho những lực lượng làm việc "trên vũ trụ".

Trong khi RVSN và lực lượng “vũ trụ” thì chỉ sử dụng tên lửa đạn đạo, chứ không sử dụng tên lửa có cánh (hành trình). Nhưng những người này chắc chắn nắm rất rõ lĩnh vực công việc của mình.

Và họ đang làm tất cả những gì tốt nhất có thể, bất chấp một thực tế là nền kinh tế bị phá nát của chính nước họ. Không ai được phép nghi ngờ chân lý này. Một cách tiếp cận khác nhau đi đơn giản là sẽ vô cùng nguy hiểm.

Cũng nguy hiểm như bất kỳ một đánh giá coi thường nào khác liên quan đến khả năng chiến đấu của đối phương rất tiềm năng này của Nga hiện nay.

Không chỉ thế, thử nghiệm lần này đã cho thấy rằng dự án tổ hợp “Hải Vương Tinh” của Ucraine được tiến hành với một tiến độ nhanh đáng kinh ngạc.

Bởi vì đến trước ngày 2/4/2020, mới chỉ tiến hành 2 lần phóng thử nghiệm trên thực địa từ bệ phóng ven biển lắp trên khung gầm xe KrAZ – một lần vào ngày 5/12/2018 và lần tiếp vào ngày 5/4/2019.

Trong khi, theo bất kỳ một tiêu chuẩn nào thì 2 lần phóng thử nghiệm đối với một tổ hợp vũ khí cực kỳ tinh vi như vậy là quá ít. Và nếu như 1 năm trước đây, quả tên lửa phóng từ “Neptune” chỉ bay trên biển được 225 km, hạ độ cao từ 300 xuống còn 10 mét, thì lần này tên lửa đã lần đầu tiên bắn trúng một mục tiêu thực sự trên biển.

Phương tiện được chọn làm mục tiêu để bắn thử nghiệm trên trường bắn Albey là một chiếc phà cũ dự án 1635. Nó có chiều dài 38 mét và chiều rộng 11 mét. Trên thực tế - đó là một sà lan chở hàng không có thủy thủ.

Mục tiêu được neo cách bờ biển 75 km. Trên boong sà lan, cũng như đối với bất kỳ một con tàu được sử dụng làm mục tiêu nào khác (Hải quân Ucraine có nhiều tàu –mục tiêu như vậy) có phủ một tấm lưới kim loại.

Ý nghĩa của tấm lưới: để trong mỗi lần thử nghiệm, nếu tên lửa bắn trúng mục tiêu thì cũng sẽ không làm chìm một con tàu- mục tiêu đắt tiền, - tên lửa chỉ cần bay phía trên tàu một vài mét và kích nổ tạo một lỗ thủng trên tấm lưới kim loại nói trên.

Đối với hải quân tất cả các nước, nếu được như vậy thì đã được chính thức công nhận bằng văn bản- lần phóng tên lửa đó đã thành công.

Và đây: vào thứ năm 2/4, các kỹ sư chế tạo "Hải vương tinh" quả thực đã thành công. Có lỗ thủng tấm lưới kim loại phía trên boong tàu và sà lan không bị tên lửa thử nghiệm đánh chìm.

Các ảnh chụp và đoạn video do các phi công điều khiển 2 chiếc Su-27 Không quân Ucraine bay bám theo tên lửa mới trên đã được chuyển giao ngay cho Kiev.

Như vậy- đội ngũ các công trình sư Ucraine, đứng đầu là Tổng Giám đốc xí nghiệp nhà nước “KB “Luch” (Kiev) Oleg Korostylev, thực sự đã giải quyết thành công nhiệm vụ khó khăn nhất đối với họ - và đã, bất chấp những nghi ngờ của các chuyên gia bi quan (chủ yếu là chuyên gia Nga), đã chế tạo được đầu tự dẫn hoàn chỉnh cho tên lửa mới này. Nếu không, quả tên lửa R-360 nói trên đã không thể đánh trúng chiếc phà mục tiêu.

Trước đây, Ucraine đã có những thành tựu gì trên hướng nghiên cứu này? Phòng thiết kế “Luch” chỉ nghiên cứu thiết kế- chế tạo và bán rất chạy đầu tự dẫn cho các tổ hợp tên lửa chống tăng và đạn pháo có điều khiển.

Nhưng (trình độ) như vậy là vẫn còn cách rất xa so với những gì cần thiết để có thể dẫn đường đến mục tiêu cho một quả tên lửa hành trình chống hạm.

Nhưng đến tháng 11 năm ngoái, tại Kiev, Công ty “Radioniks”đã lần đầu tiên cho giới thiệu đầu tự dẫn chế tạo riêng cho tên lửa R-360.

Theo diễn giải của những công trình sư tham gia chế tạo nó thì sản phẩm đầu tự dẫn cho R-360 của họ thuộc lớp đầu tự dẫn băng tần kép radar chủ động kết hợp. Nó có thể tự bắt và nhận dạng các mục tiêu trên biển ở cự ly tới 50 km.

Còn tên lửa R-360- ngay sau khi phóng nó sẽ bay về hướng tàu địch ở độ cao cực thấp khiến các radar trên tàu trên thực tế gần như không thể phát hiện được. Khi đó R-360 được điều khiển bởi một hệ thống quán tính kết hợp vệ tinh.

Khi còn cách mục tiêu khoảng 50km, tên lửa tăng độ cao lên vài trăm mét và kích hoạt đầu tự dẫn. Sau khi đầu tự dẫn nhận dạng mục tiêu cần tấn công tiêu diệt, tên lửa R-360 lại hạ độ cao và bay ở độ cao cực thấp- chỉ khoảng 10 mét trên mặt nước biển.

Như vậy, những nghiên cứu thiết kế của Kiev trên hướng này đang tiến triển khá thành công. Nhiều khả năng là như vậy, các thử nghiệm mới tiến hành ở Odessa cho thấy điều đó.

Tuy vậy, vấn đề là ở chỗ liệu tổ hợp tên lửa mới của Ucraine có thể sớm làm thay đổi một cách căn bản cán cân lực lượng trên Biển Đen và biển Azov hay không ? Và liệu những phát biểu trong lúc đang quá hưng phấn của Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu quân sự, tái cơ cấu và giải trừ vũ khí Ucraine Mikhail Samus rằng:

"Ukraine cần ... phát triển vũ khí răn đe của riêng mình – đó chính là kiểu tên lửa “Neptune” có thể tấn công tiêu diệt những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga" có cơ sở thực tế hay không?

Xin nói ngay: tên lửa R-360 sẽ không bao giờ có thể “tấn công vào bất kỳ chiều sâu” nào trên lãnh thổ Nga. Ít nhất cũng bởi vì cho dù sẽ sớm xuất hiện một tổ hợp “Neptune” hoàn chỉnh, thì đó sẽ chỉ là phiên bản chống hạm. Không một ai đem tên lửa như vậy bắn vào các mục tiêu trên đất liền.

Tiếp theo. Các vị có thể đã nhận ra rằng với tầm bắn tối đa được công bố của tên lửa R-360 là 300 km, nhưng chiếc sà lan làm mục tiêu lại được neo cách bờ Odessa hôm thứ năm vừa rồi chỉ 75 km? Tại sao?

Tại vì hiện Quân đội và Hải quân Ucraine không có phương tiện trinh sát vô tuyến tầm xa và phương tiện chỉ mục tiêu để có thể phóng các tên lửa ở cự ly vài trăm km. Nếu không có các phương tiện đó, đơn giản là không thể nào tìm thấy con tàu mục tiêu trên biển.

Trong trang bị của các quân đội hiện đại, những phương tiện như vậy được bố trí, trước hết, trong không gian vũ trụ gần Trái Đất. Nhưng chiếc vệ tinh vũ trụ viễn thám cuối cùng của Ucraine được phóng lên vào năm 2011. Và, sau khi làm việc trên quỹ đạo chỉ không đầy một năm rưỡi, nó đã bị hỏng và bị ‘loại khỏi vòng chiến”.

Từ năm 2017, Bộ Tổng tham mưu Các Lực lượng Vũ trang Ucraine bắt đầu triển khai xây dựng hệ thống liên lạc vệ tinh. Nhưng cho đến nay mới chỉ hoàn thành được một phần nào đó của thành tố trên mặt đất.

Có nghĩa là, đã xây dựng xong một hệ thống điều khiển nào đấy. Nhưng hoàn toàn không có gì để mà điều khiển trên quỹ đạo. Vệ tinh “Lybid” được chế tạo trong một chương trình hợp tác với Nga năm 2014, hiện đang được bảo quản tại Krasnoyarsk (Nga).

Trong một tình huống không mấy vui vẻ đó, Kiev có thể làm gì để giúp tên lửa “Hải vương tinh” mù dở ở một cự ly bắn như vậy (đến 300km)? Chỉ có thể dựa vào máy bay trinh sát.

Chức năng trinh sát trên không trong Quân đội Ucraine hiện nay được giao hoàn toàn cho An-30 (tính đến năm 2016, trong biên chế của Không quân Ucraine còn 3 chiếc An-30) và Su-24MR (còn 7 chiếc).

Nhưng máy bay An-30 không chỉ già nua mà còn là “siêu già nua”. Được chế tạo vào giữa những năm 60 của thế kỷ trước. Thêm nữa- nó được thiết kế để chụp ảnh trên không và tiến hành các công việc trắc địa.

Quân đội Ucraine phải quyết định sử dụng chúng làm phương tiện trình sát đường không, chủ yếu là do không còn cách nào khác.

'Neptune' Ukraine luyen cach danh chim tau Ham doi Bien Den Nga
Su-24MR Không quân Ucraine

Còn máy trinh sát tích hợp chiến thuật hoạt động trong mọi điều kiện thời mới hơn là Su-24MR? Kiểu máy bay là một phiên bản của máy bay ném bom chiến trường (chiến thuật) nên chức năng chủ yếu của nó là phát hiện các mục tiêu trên mặt đất.

Đối với một cuộc chiến tranh quy mô hạn chế kiểu như tại Donbass, thì nó khá phù hợp. Nhưng để dẫn đường cho tên lửa hành trình, nó không thể. Trong một trận chiến hiện đại, nó chỉ có thể đóng một vai trò rất hạn chế.

Thêm nữa, trong một trận chiến thực, trong bối cảnh Không quân chiến đấu Nga chiếm ưu thế tuyệt đối trên Biển Đen, sẽ không một ai cho phép một chiếc Su-24MR nào đó không phải của Nga bay ở đó trong một thời gian dài.

Trong khi công tác chuẩn bị phóng và dẫn đường cho tên lửa chống hạm bay tới mục tiêu cần tương đối nhiều thời gian.

Trong những tình huống như vậy, cự ly bắn tối đa được công bố của R-360 là 300 km thực sự là hơi thừa. Có lẽ, sau khi nhận ra thực tế cay đắng này, vài năm trước đây Kiev đã tuyên bố quyết định tự chế tạo máy bay AWACS - máy bay radar phát hiện từ xa và điều khiển.

Các quan chức quân sự Kiev thậm chí còn đã đặt tên cho nó - An-148DRLOU. Nhưng cho đến thời điểm này, như thường lệ, vẫn chưa một đồng Hryvnia (tiền Ucraine) nào được phân bổ cho dự án này.

Và vào tháng 10/ 2016, mọi thứ cuối cùng cũng đã được đích thân Chủ tịch Ủy ban về các vấn đề An ninh và Quốc phòng Ucraine, ông Serge Pashinsky đặt một dấu chấm hết. Ông tuyên bố thẳng:

“Chúng ta có thể nói gì về máy bay quân sự của Ucraine ? Vâng, tại sao chúng ta lại mơ mộng về chủ đề này? Ucraine không có đủ tiềm lực công nghệ cũng như tài chính để tự chế tạo máy bay quân sự cho riêng mình, ngay cả các máy bay hạng nhẹ ...

Tiềm lực của chúng ta- đó là xe bọc thép “Dozor”, là súng cối “Molot”. Đấy là hai loại vũ khí mà chúng ta đã chế tạo . Còn khi chúng ta nói đến- máy bay, tàu sân bay... thì các ngành nói trên đều đã bị hủy hoại hết rồi, tiềm lực bằng không, tiền cũng không".

Nhân tiện, nhận định trên cũng đúng với cụm từ về việc Kiev sẽ tấn công "vào sâu trong lãnh thổ Nga". Không nhẽ bằng dây ném đá. Nhưng nếu có như thế đi nữa thì những viên đá được ném từ nó cũng không bay được xa. Ngay cả khi treo dây ném đá trên khung gầm hiện đại của xe KrAZ đi nữa.

Thêm nữa. Nếu đến chúng ta mà còn hiểu được điều này- không nhẽ những người ở Kiev lại không hiểu? Không, có vẻ như gần đây họ đã hiểu. Cũng trong thông báo về chiến công liên quan đến các thử nghiệm thành công “Hải Vương tinh” như vừa nói ở trên, chính ông Yuri Butusov cũng đã nói:

“Còn bây giờ thì về những chuyện không vui. Các thử nghiệm này (R-360) đã được thực hiện theo chương trình năm 2019 và với khoản tài chính được cấp cho năm 2019.

Còn trong năm 2020 này, nhà nước chưa cấp một xu nào cho các dự án tên lửa “Neptune” và “Vilkha-M” (tổ hợp pháo phản lực phóng loạt mới của Ucraine-SP) của Phòng Thiết kế “Luch”.

Với tất cả những gì đã trên, Nga có quyền “thờ ơ” trước những gì vừa mới xảy ra trên trường bắn Alibey cạnh Odessa.

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)

Thứ Tư, 08/04/2020 07:10

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện