Tên lửa chống hạm Nga: Cái chết không thể tránh khỏi

(Bình luận quân sự) - Giới chuyên gia Nga đã giải thích lí do tại sao các chiến hạm đối phương "không thể thoát khỏi cú đánh chết người từ tên lửa chống hạm Nga".

Từ P-6 đến P-1000 Vulkan

Trong một bài viết trên Sputnik cho biết, các tên lửa chống hạm của Liên Xô và Nga được coi là những loại tên lửa tốt nhất thế giới. Chúng được phát triển từ giữa thế kỷ trước và liên tục được hiện đại hóa. Ngày nay, một số loại tên lửa như vậy được trang bị cho tàu nổi, tàu ngầm, máy bay và được trển khai trên bờ biển.

Các tên lửa chống hạm Liên Xô/Nga sở hữu những tính năng mạnh mẽ, trở thành nỗi khiếp sợ đối với các đối thủ tiềm năng.

Trong nửa cuối của thế kỷ 20, sau khi Hoa Kỳ đặt cược vào các hàng không mẫu hạm khổng lồ, học thuyết hải quân mới của Hải quân Liên Xô xuất hiện nhu cầu về vũ khí chống hạm có độ cơ động cao, có thể tự tìm và tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách hàng trăm km.

Các tên lửa chống hạm đầu tiên là P-6 (1964) đã có sự hỗ trợ dẫn hướng từ cả một hệ thống phức tạp, năm 1968, Hải quân Liên Xô tiếp tục nhận tổ hợp tên lửa thế hệ tiếp theo là P-70 Ametist.

Đến năm 1975, hệ thống tên lửa P-500 Bazalt tầm xa có khả năng tăng tốc lên  Mach 2 (2.386 km/giờ) và có tầm bay 550 km, đã xuất hiện. Lúc đó, Bazalt đã có khả năng chống nhiễu cao.

Còn tổ hợp tên lửa hiện đại hóa P-1000 Vulkan ra đời năm 1987 đã trở nên mạnh hơn và "thông minh hơn" về mọi mặt.

Ten lua chong ham Nga: Cai chet khong the tranh khoi
Tên lửa chống hạm Liên Xô/Nga đã có lịch sử 60 năm phát triển

Đường bay lắt léo

Tên lửa chống hạm hiện đại không chỉ là quả tên lửa có động cơ và đầu đạn mà là một thành phần trong hệ thống phức tạp bao gồm đạn dược, tàu thuyền và máy bay mang tên lửa, cùng với hệ thống phát hiện và dẫn đường.

Mỗi quả tên lửa đều có bộ não riêng, tức là hệ thống điều khiển của nó biết phải làm gì trong các thời điểm khác nhau.

Tư lệnh Hạm đội phương Bắc (1999-2001), Đô đốc Vyacheslav Popov đã từng nói rằng, khi phóng tên lửa, cần phải xem xét một cách nghiêm túc những yếu tố như độ cao và tốc độ bay. Biển là bề mặt phẳng, trên bình diện này, nguyên tắc "phát hiện sớm – tấn công sớm” là hiệu quả nhất.

Theo vị cựu chỉ huy hải quân, ban đầu các tên lửa chống hạm được thiết kế bay ở cùng một độ cao, nhưng các hệ thống phòng không đã rất nhanh chóng học cách bắn hạ chúng; do đó, các chuyên gia đã làm cho đường bay của tên lửa trở nên phức tạp hơn.

Sau khi được phóng, tên lửa bay lên độ cao đủ lớn, sau đó hạ thấp độ cao và bay sát mặt biển, ngay trên đầu những con sóng lừng. Đặc tính này khiến radar của đối phương chỉ phát hiện ra nó khi tên lửa tiếp cận con tàu, gần như không còn đủ thời gian để đánh chặn nó.

Chiến thuật bầy đàn tên lửa, bầy sói tàu chiến

Một thí dụ nổi bật là tổ hợp tầm xa Granit P-700 đã được đưa vào biên chế vào năm 1983, trang bị cho cả tàu ngầm và tàu nổi. Tên ký hiệu NATO của Granit là Shipwreck – tức là “Tàu đắm”.

Ten lua chong ham Nga: Cai chet khong the tranh khoi
Các thủy thủ dọn sạch tuyết trong các ống phóng của hệ thống tên lửa Granit trên tàu tuần dương tên lửa hạt nhân Pie Đại đế

Tên lửa Granit nặng 7 tấn. Để so sánh, tên lửa Harpoon đã lỗi thời của Mỹ nặng 765 kg, Tomahawk nổi tiếng - khoảng 1,5 tấn, AGM-158C LRASM mới nhất của Mỹ - khoảng 1,1 tấn, phiên bản hiện đại nhất Exocet của Pháp - 780 kg.

Thật dễ hiểu tại sao tên lửa Granit có đầu đạn siêu nặng và tốc độ bay Mach 2,5 (gần 3.000 km/giờ) có khả năng làm cho tàu địch bị hủy hoại tan nát thậm chí chỉ bằng một cú đánh của nó. Băt cứ chiếc tàu nào của đối phương phải đối mặt với 750kg TNT hoặc đầu đạn hạt nhân 500 kiloton, thì nó không có cơ hội nào để sống sót.

Ngoài ra, các tên lửa Granit hoạt động không đơn độc, mà bay theo kiểu “bầy đàn tên lửa”, kết hợp với các tên lửa khác trong đội hình “đàn sói tàu chiến”, khiến đối phương hoàn toàn bất lực trong kinh hoàng.

Sau khi được phóng, các tên lửa bắt đầu tương tác với nhau. Một quả tên lửa dẫn đàn bay lên độ cao vài km, bắt mục tiêu và truyền thông tin cho những tên lửa khác đang bay thấp hơn để trốn tránh hệ thống phòng không của đối phương. Nếu tên lửa dẫn đàn bị đánh chặn, một quả tên lửa khác sẽ tự động thay thế nó.

Hệ thống máy tính của tên lửa Granit nạp sẵn các đặc điểm của tàu địch, nhờ đó tên lửa xác định độc lập mục tiêu chính theo thứ tự ưu tiên và bắt đầu tấn công những mục tiêu quan trọng trước. Sau khi tiêu diệt mục tiêu chính, các tên lửa chống hạm tấn công vào những con tàu còn lại.

Ten lua chong ham Nga: Cai chet khong the tranh khoi
Tên lửa chống hạm siêu âm P-270 Moskit của Nga

Tuy nhiên, để đánh chìm một tàu sân bay hạt nhân, cần phải có ít nhất một chục cú đánh chính xác bằng tên lửa chống hạm. Và có tính đến hoạt động đánh chặn của hệ thống phòng không của đối phương, trong đợt tấn công phải có ít nhất 20 tên lửa Granit.

Bất ngờ đến sát và tiêu diệt mục tiêu

Theo cựu chỉ huy Hạm đội Biển Đen là Đô đốc Vladimir Komoyedov, khó khăn chính là tầm bắn hiệu quả của các tên lửa chống hạm không vượt quá 600 km (tên lửa Granit bay theo đường bay tổng hợp có tầm bắn 550 km, tầm bay tối đa trong điều kiện thuận lợi là 625 km).

Để tấn công mục tiêu, tên lửa phải vượt qua một chặng bay dài đến sát gần đoàn tàu địch mà không bị phát hiện. Đây là một nhiệm vụ khá phức tạp.

Đô đốc Vladimir Komoyedov cho biết, mỗi nhóm tàu sân bay được trang bị hệ thống phòng không mạnh mẽ bao phủ khu vực có bán kính lên tới 1.500 km. Do đó, khi phóng tên lửa, chiếc tàu phải nằm trong vòng tròn này.

Cách tốt nhất là tàu ngầm mang tên lửa lén đến gần mà không bị phát hiện với sự yểm trợ của tàu ngầm đa năng. Khi đó, cú đánh của tàu ngầm (có thể áp sát tàu đối phương) sẽ mang lại sự tiêu diệt một cách chắc chắn.

Các tàu mặt nước có tầm bắn lớn hơn nhiều, vượt trội khả năng của các hệ thống phòng không; ví dụ như tên lửa Kalibr có thể được bắn từ khoảng cách xa hơn nhiều, nhưng Kalibr là loại tên lửa cận âm.

Ten lua chong ham Nga: Cai chet khong the tranh khoi
Tàu tên lửa nhỏ Grad Sviyazhsk lớp Buyan-M phóng tên lửa Kalibr trong buổi diễn tập tổng kết của nhóm tàu chiến Hạm đội Caspian

Tên lửa siêu thanh thế kỷ 21

Tuy nhiên, các tên lửa chống hạm hiện đại có độ chính xác rất cao, gần như không thể tránh được chúng.

Ở đây có thể nhắc nhở về một sự cố ở Biển Đen vào năm 2000, khi tên lửa đối hạm P-35 Progress (không phải là hiện đại nhất lúc bấy giờ) đã bắt tín hiệu từ buồng vô tuyến điện trên một tàu dân sự vi phạm ranh giới của khu vực tập trận. Cú đánh bằng tên lửa nặng 4,5 tấn bay với tốc độ Mach 1,2 (1.431 km/giờ) đã tàn phá buồng vô tuyến điện. May mắn thay, thủy thủ điều hành không hiện diện ở vị trí đó và tên lửa không mang theo đầu đạn thật mà chỉ có đầu đạn giả.

Hiện nay, vũ khí chống hạm thế kỷ 21 của Nga có tốc độ nhanh hơn, độ chính xác cao hơn, đường bay lắt léo hơn và kết hợp nhiều khả năng dẫn đường. Kết hợp với các chiến thuật bay “bầy đàn” và tấn công kiểu “bầy sói”, tên lửa chống hạm hiện đại của Nga là không thể đánh chặn.

Sự phát triển hiện đại nhất của Nga là tên lửa siêu thanh 3M22 Zircon với tốc độ bay lên tới ít nhất là Mach 9 (10.740 km/giờ) và tầm bắn hơn 1.000 km.

Với vận tốc và tầm phóng này, Zircon là “vũ khí bất khả xâm phạm” đối với bất kỳ hệ thống phòng không. Có lẽ, đối phương sẽ không thể phát hiện ra tín hiệu của nó hoặc chỉ phát hiện ra khi tên lửa đã ở cự ly cực gần, nên không còn kịp để triển khai đánh chặn.

Theo Bộ Quốc phòng Nga, trong những năm tới, Zircon sẽ được trang bị cho hàng loạt tàu ngầm và tàu nổi hạt nhân.

Nhật Nam

Thứ Hai, 01/06/2020 07:16

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện