'Thổ đã đánh nhau với Nga 16 lần và sẵn sàng...'

(Bình luận quân sự) - Ankara sẵn sàng điều quân tới Damascus và đóng cửa các eo biển Bosphorus và Dardanell không cho tàu Nga đi qua

Xin được giới thiệu cùng bạn đọc những nhận định của các chuyên gia về những diễn biến mới nhất trong quan hệ đang căng thẳng giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga.

Bài do phóng viên Xergey Aksenov của báo “Svobodnaia Pressa” thực hiện ngày 29/2/2020.

'Tho da danh nhau voi Nga 16 lan va san sang...'
Depo Photos/ZUMAPRESS.com/Global Look Press

  I.  Phần tóm tắt diễn biến sự kiện của Xergey Aksenov

'Tho da danh nhau voi Nga 16 lan va san sang...'

Biện pháp đối phó của Thổ Nhĩ Kỳ trước tình hình đang ngày càng trở nên nghiêm trọng tại tỉnh Idlib của Syriacó thể sẽ là đóng cửa không cho các tàu chiến Nga đi qua eo biển Bosphorus và Dardanelles,- và như vậy, sẽ tác động ngay đến việc đảm bảo cung cấp cho cụm quân của chúng ta (Nga) tại Syria.

Khả năng này sẽ trở thành hiện thực trong trường hợp (Thổ Nhĩ Kỳ) chính thức tuyên chiến với Damascus, - và vấn đề này (chính thức tuyên chiến) được đưa ra thảo luận tại Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày thứ Sáu (28/2). Không loại trừ khả năng xảy ra một cuộc đụng độ quân sự với Matxcova.

Quyền tự do qua lại các eo biển trên là rất quan trọng (với Nga) bởi vì, do xuất hiện mối đe dọa đụng độ quân sự trực tiếp tại Syria, hai khinh hạm Dự án 11356 là “Đô đốc Grigorovich” và “Đô đốc Makarov” của Hạm đội Biển Đen Nga mang tên lửa có cánh (hành trình) “Kalibr”đã rời quân cảng Sevastopol. Hai tàu này đang trên đường tới Biển Địa Trung Hải. Trong khi Thổ Nhĩ Kỳ buộc tội cả Nga trong vụ các quân nhân Thổ Nhĩ Kỳ mới thiệt mạng.

Nghiêm trọng hơn,ủy viên Hội đồng Tổng thống về an ninh và chính sách đối ngoại Thổ Nhĩ Kỳ Mesut Hakkivào ngày 28/2 đã thêm đã đổ thêm dầu vào lửa trong buổi truyền hình trực tiếp trên kênh A Haber với tuyên bố rằng Thổ Nhĩ Kỳ đã đánh nhau với Nga tới 16 lần và đã sẵn sàng cho một cuộc chiến tranh nữa (với Nga).

Ông cũng nói thêm rằng tại Nga có 25 triệu người Hồi giáo sinh sống và thề rằng "Nga sẽ bị vỡ ra từng mảnh từ bên trong". Đồng thời cũng dọa rằng sự trả thù của những “tráng binh Janissary (Cấm vệ quân Thổ Nhĩ Kỳ- lực lượng bộ binh của Đế Chế Ottaman-ND) sẽ rất khủng khiếp.

Các lực lượng vũ trang Thổ Nhĩ Kỳ ra tuyên bố cho đến ngày 13/ 3 tới, tất cả các khu vực của nước này có biên giới với khu vực xung đột ở Tây Bắc Syria sẽ là khu vực tuần tra liên tục của Không quân chiến đấu nước này. Trên một số tuyến bay, lệnh cấm bay hoàn toàn đã được áp đặt. Ankara thậm chí còn yêu cầu Mỹ triển khai tàu “Mount Whitney” gần bờ biển Syria để hỗ trợ tác chiến điện tử cho Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng Washington đã từ chối.

 Ngoài ra, sau các cuộc trao đổi gấp với Tổng thư ký NATO và Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ chính thức đề nghị tham vấn với NATO. Theo Thư ký báo chí của Đảng Công lý và Phát triển thì "cuộc tấn công nhằm vào (các binh sỹ) Thổ Nhĩ Kỳ vừa qua chính là một cuộc tấn công vào NATO". Tuy vậy, cả NATO và Bộ Ngoại giao Mỹ đều mới chỉ lên tiếng kêu gọi các bên ngừng làm căng thẳng thêm tình hình.

Vào sáng ngày 28/2, Thổ Nhĩ Kỳ chính thức thừa nhận đã có 33 người chết và 36 người bị thương trong một cuộc không kích nhằm vào các quân nhân Thổ Nhĩ Kỳ tạitỉnh Idlib. Để đáp trả, người Thổ đã pháo kích vào các khu vực lãnh thổ của Syria và người Kurd. Tại khu vực Latakia, lực lượng phòng không Nga đã bắn hạ 2 quả tên lửa. Các căn cứ không quân Kuweyris và Ménage (của Syria) cũng bị tấn công.

Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Nga, nguyên nhân dẫn đến cuộc tấn công của Syra chính là chiến dịch tấn công của các chiến binh thuộc nhóm khủng bố “Khayyat Tahrir al-Sham “. Trong khi đó, các quân nhân Thổ Nhĩ Kỳ lại đang có mặt “trong đội hình chiến đấu của các nhóm quân khủng bố”. Trước đó, trên mạng đã xuất hiện một đoạn video quay cảnh các binh sỹ Thổ Nhĩ Kỳ đang cố bắn hạ một máy bay của Bộ đội Đường không- Vũ trụ Nga (VKS) bầng tổ hợp tên lửa phòng không vác vai.

Nếu Thổ Nhĩ Kỳ chính thức tuyên chiến với Syria, quyết định này không thể không đụng chạm đến đồng minh của Damascus- tức Nga. Các công dân của chúng ta sinh sống ở Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ trở thành các mục tiêu tấn công.

Rõ ràng, vì những lý do đó nên Vladimir Putin và Recep Erdoganđã phải vội điện đàm để thảo luận về tình hình phát sinh. Nhưng cuộc trao đổi này có thể ngăn chặn được một cuộc chiến tranh lớn giữa “những người mới hôm qua vẫn còn là bạn” không?

II. Phần phỏng vấn

1/Theo lời nữ công dân Nga Olga Boskurt từ thị trấn Fethiye (Thổ Nhĩ Kỳ- phóng viên “Svobodnaia Pressa” phỏng vấn qua điện thoại), thì tại Thổ Nhĩ Kỳ đã xuất hiện những dấu hiệu bất ổn đầu tiên mà nguyên do là mối đe dọa xảy ra chiến tranh.

— Những người sống cạnh Syria- tức ở khu vực phía đông Thổ Nhĩ Kỳ, thỉ quả đã gặp nhiều vấn đề - chiến tranh ngay bên cạnh. Còn chúng tôi- chúng tôi  sống ở phía Tây Thổ Nhĩ Kỳ, ở thị trấn Fethiye,- từ thị trấn này đến biên giới với Syria phải mất khoảng 15 giờ xe chạy- mọi thứ ở đây vẫn còn chưa có xáo trộn lớn.

Cho đến thời điểm hiện tại, tình hình đã bắt đầu nóng lên ở các thành phố lớn như: Istanbul, Ankara, Izmir. Chồng tôi vừa trở về (thị trấn Fethiye) từ Izmir, còn tại Istanbul và thủ đô Ancara, chúng tôi cũng có những người quen ở đó (nên có thông tin).

Phần lớn người Thổ Nhĩ Kỳ có thái độ khá bình tĩnh đối với chủ đề có thể xảy ra một cuộc đối đầu quân sự với Nga. Người Nga và những người nói tiếng Nga (tại Thổ Nhĩ Kỳ) có tâm trạng căng thẳng hơn. Họ xem các chương trình tin tức và lo lắng. Tại Thổ Nhĩ Kỳ có rất nhiều người gốc từ Ukraine, Belarus và các nước cộng hòa Trung Á thuộc Liên Xô cũ. Ở thành phố Antalya, gần như một nửa dân số là người Nga. Còn tại đây, ở thị trấn Fethiye này, có 2.000 người Nga trong tổng số 100.000 dân.

SP ":  —Cách đây không lâu, tình hình quả là tương đối yên tĩnh, nhưng các sự kiện đang phát triển rất nhanh...

— Vâng, kể từ đêm qua chúng tôi đã bị khóa Facebook và các trang mạng xã hội khác. Bản thân tôi sử dụng VPN (mạng riêng) qua điện thoại. Lúc đầu, chúng tôi không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Nhưng khi mới đọc một cuộc trò chuyện của phụ huynh trên “WatsApp”nên đã biết rằng có vấn đề trên khắp lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ.

Các phụ huynh trên cũng viết rằng vào ngày 28/2 Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tuyên chiến với Syria. Họ khuyên nên rút tiền khỏi ngân hàng và cất giữ tại nhà.

'Tho da danh nhau voi Nga 16 lan va san sang...'

2/ Chuyên gia quân sự Boris Rozhin thấy trước rằng bất chấp sự kiềm chế của nhiều chính trị gia, chiến tranh dù sao vẫn có thể xảy ra.

 — Hiệnquan điểmchính thức củaThổ Nhĩ Kỳ là chính KhôngquânSyria đã không kích gây ra cái chết của cácquân nhân Thổ Nhĩ Kỳ.

Và Nga cũng đã chính thức nói rõ với Thổ Nhĩ Kỳ rằng Không quân Nga không ném bom (sát hại các binh sỹ Thổ Nhĩ Kỳ). Các bên đang làm như vậy để tránh xảy ra các kịch bản cuối cùng.

Nhưng bên cạnh đó, Bộ Quốc phòng của chúng ta (Nga) lại cũng công khai cho biết là các binh sỹ Thổ Nhĩ Kỳ đã chiến đấu trong đội hình các nhóm khủng bố. Những tài liệu và các clip được các chiến binh tải lên mạng cho thấy, họ (các chiến binh) được Thổ Nhĩ Kỳ chuyển giao các phương tiện kỹ thuật quân sự, pháo cối, được hỗ trợ hỏa lực pháo binh trong các chiến dịch tấn công.

Trong đêm đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã pháo kích các mục tiêu trên đất Syria và, có lẽ, các cuộc pháo kích này sẽ tiếp tục trong suốt cả ngày tới để báo thù cho những tổn thất lớn ngày hôm qua. Đương nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang đe dọa sẽ đóng cửa eo biển và không phận đối với Nga. Ankara đã triển khai một số biện pháp (để đóng cửa eo biển và không phận), phía Mỹ đã lên tiếng chỉ trích (Nga) ...

Nhưng để đóng các eo biển, theo Công ước Montreux, thì Thổ Nhĩ Kỳ phải chính thức công bố tình trạng chiến tranh, nhưng hiện đến thời điểm này-một lệnh như vậy  vẫn chưa được công bố. Để làm được điều đó, Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ phải họp kín để thảo luận vấn đề này với sự tham gia của các đảng đối lập.

"SP": - Có nghĩa là, các khinh hạm mới rời quân cảng Sevestopol của chúng ta vẫn có cơ hội đi qua eo biển Bosphorus?

—  Đã có thông tin mới nhất rằng những tàu này đang đi qua eo biển một cách bình thường. Chúng không bị gây bất cứ khó khăn nào. Cuộc biểu tình trước tòa nhà Đại sứ quán Nga đã bị giải tán. Để tránh các sự cố, người Thổ còn tăng cường cảnh sát bảo vệ các khu vực tiếp giáp với Đại sứ quán Nga. Mặc dù đang có một chiến dịch chống Nga trên các phương tiện truyền thông đại chúng, nhưng mọi việc mới chỉ dừng ở các tuyên bố đe dọa mồm.

"SP": - Có vẻ như các bên đang cố tránh vạch đỏ ...

 —  Ai cũng hiểu là cả Thổ Nhĩ Kỳ và cả Nga đều công khai tỏ ý muốn tránh đối đầu trực tiếp, nhưng lại có một câu nói rất nổi tiếng về Chiến tranh Thế giới Thứ nhất như thế này: “Không ai muốn chiến tranh, nhưng chiến tranh là không  tránh khỏi”.

Việc Erdogan tiếp tục thực thi đường lối của mình, (Thổ Nhĩ Kỳ) hăng hái bảo vệ các trận địa của (nhóm) “Hayat Tahrir al-Sham” tại Idlib, bảo vệ để giữ nguyên trạng ốc đảo khủng bố tại đó như đã thấy đang đẩy tình hình phát triển theo chiều hướng leo thang căng thẳng, theo một kịch bản ngày càng tồi tệ hơn.

Tất cả những hành động trên đều có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh trực tiếp giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Syria, và nếu tính tới vai trò của Nga tại Syria,- cuối cùng Nga sẽ buộc phải đối đầu với Thổ Nhĩ Kỳ.

Và còn nhân tố Iran, đồng minh quan trọng thứ hai của Assad nữa. Hiện giờ thì Iran còn đang giữ một quan điểm khá bình tĩnh, họ không hề bình luận gì về các tuyên bố đe dọa nhằm vào Assad, nhưng rõ ràng là, trong trường hợp tình hình phát triển theo một hướng nhất định nào đó, Tehran có thể rất nhanh chóng tăng cường sự hiện diện quân sự của mình tại Syria để hỗ trợ Assad.

 3/ Nhà khoa học chính trị, chuyên gia nghiên cứu nước Mỹ Sinelnikov-Orishak không tin là Thổ Nhĩ Kỳ sẽ thành công trong việc lôi kéo NATO về phía mình.

'Tho da danh nhau voi Nga 16 lan va san sang...'

— Không nên quên rằng Thổ Nhĩ Kỳ đang tiến hành các chiến dịch quân sự không chỉ ở Syria, mà còn cả ở Libya. Thổ Nhĩ Kỳ  đã đưa các đơn vị quân đội của mình đến lãnh thổ của các quốc gia khác mà lại còn cầu cứu NATO, và hét lên rằng mình đã bị tấn công ư? Chuyện này cũng na ná như kiểu một người chạy về đón đầu đoàn tàu và hét lên là “tao sẽ nghiền nát mày”.

Với NATO, mọi việc cần xử ký trong một tình huống như vậy đều được ghi chép rất rõ ràng - nếu một nước NATO lại chính lại là một quốc gia đi xâm lược, tấn công một ai đó, thì cái điều khoản về phòng thủ tập thể - tức Điều 5 của Hiến chương Liên minh (NATO) sẽ không có hiệu lực. Thêm nữa, các quốc gia NATO đều quá hiểu Erdogan là người như thế nào.

"SP": - Nhưng cho đến cách đây không lâu, giới quan chức cao cấp Nga luôn hùng hồn tuyên bố rằng Nga có quan hệ làm ăn rất tốt với Thổ Nhĩ Kỳ.

 —  Có thể tự mình ném rất nhiều đá vào trong khu vườn Nga. Kiểu như những cách nói đại loại như –giữa chúng ta (Nga- Thổ) có rất nhiều sợi dây liên kết chặt chẽ, chúng ta (Nga- Thổ) vừa mới chính thức khai trương “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ” vân vân và vân vân ... Nhưng, có lẽ, những chuyện vừa xảy ra thậm chí còn rất tốt cho chúng ta.

Bởi vì, suy cho cùng,trước đây chúng ta đơn giản là không có hành động đáp trả nào trước nhiều động thái không thiện chí các kiểu từ phía Erdogan. Còn bây giờ, tôi có cảm giác rằng đã có một mệnh lệnh nào đó từ trên đưa xuống- rằng- phải đáp trả ông ta (Erdogan). Cần phải tháo bằng được cái nút thắt này.

Bởi vì ông ấy (Erdogan) đã từng coi Idlib là lãnh địa của riêng mình. Khi cuộc nội chiến ở Syria bùng nổ, Thổ Nhĩ Kỳ quyết định chiếm lấy tỉnh này. Khi đó đã không có một ai, kể cả Erdogan, lại hình dung được là tình hình sau năm 2015 lại thay đổi nhanh đến thế.

Và sau đó (sau 2015) người ta (Nga) đã lấy đi của ông ta (Erdogan) những thứ mà ông ấy đã coi là của mình. Các quân nhân của chúng ta đã rất thiện chí với ông ta và tạo cơ hội để Thổ Nhĩ Kỳ rút quân một cách an toàn, nhưng ông ấy vẫn hy vọng đạt được mục tiêu của mình bằng cách lợi dụng các mâu thuẫn giữa Nga với Phương Tây.

“SP”: - Matxcova nói “stop” (với Thổ Nhĩ Kỳ), nhưng liệu như vậy có dẫn đến một cuộc chiến tranh lớn với Thổ Nhĩ Kỳ hay không?

—  Đã có nhiều thời kỳ khác nhau trong lịch sử. Ngày xưa, chỉ cần một người phụ nữ bị bắt cóc là đã có thể xảy ra chiến tranh (Cuộc chiến thành Troia chẳng hạn). Sau đó, người ta đánh nhau để bảo vệ lãnh thổ của mình. Sau đó nữa- để cướp lãnh thổ của người khác. Lại sau đó nữa, chiến tranh tranh là để tranh giành ảnh hưởng. Còn hiện  giờ, chưa đủ lý do để phát động một cuộc chiến tranh lớn (Nga- Thổ).

Thêm nữa, trong thời đại vũ khí  hạt nhân, một cuộc xung đột nhỏ có khi lại ngăn chặn được một cuộc chiến tranh lớn. Do đó, (Nga) mới quyết định đáp trả Erdogan. Và những phản ứng mang tính kích động của ông ta cho thấy rằng Erdogan chưa sẵn sàng cho một cuộc chiến tranh với Nga. Thành thử cái chúng ta có được chính là một nền hòa bình phức hợp (lai tạp- nguyên văn). Nếu như đã có hình thái chiến tranh phức hợp, thì tại sao lại không thể có một nền hòa bình cũng phức hợp chứ.

4/ Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông và Trung Á Semion Baghdasarov thì lại lên án chính quyền Nga trước nguy cơ xảy ra một cuộc đối đầu Nga- Thổ Nhĩ Kỳ.

'Tho da danh nhau voi Nga 16 lan va san sang...'

—  Phe đối lập, chủ yếu là Đảng Cộng hòa Nhân dân, cơ cấu đối lập Kemalist chủ yếu (những người theo Chủi nghĩa Kemal-ND), phản đối chiến dịch quân sự (của Thổ Nhĩ Kỳ) tại Syria và cho rằng phải rút quân đội Thổ Nhĩ Kỳ ra khỏi nước này.

 "SP": - Nhưng đây là quan điểm chính trị của họ (Đảng Nhân dân Cộng hòa) thôi. Liệu họ có mạnh đến mức áp đặt được quan điểm đó cho giới lãnh đạo thổ Nhĩ Kỳ không?

 - Đảng này đã thắng trong các cuộc bầu cử ở Istanbul, ở Izmir. Họ là phái đối lập lớn thứ hai trong Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ. Mặc dù, tất nhiên, liên minh do đảng Erdogan đứng đầu vẫn chiếm ưu thế.

 “SP”- Có nghĩa là, Erdogan sẽ có thể nhận được sự ủng hộ của Quốc hội về vấn đề Syria. Liệu có khả năng xảy ra một cuộc đụng độ quân sự giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ hay không? Dù sao thì cũng đã có hàng chục xác chết của các quân nhân Thổ Nhĩ Kỳ ...

—  Tôi đã nói về những khả năng này trong suốt hai năm nay. Và bây giờ những khả năng đó lớn hơn bao giờ hết. Thậm chí cả trong trường hợp đạt được một sự hòa giải nào đó, chuyện này (xung đột Nga- Thổ) chỉ là vấn đề thời gian.

 “SP”:- Ông đánh giá như thế nào về sự xích lại gần nhau giữa Matxcova và Ankara trong những năm gần đây?

 - Đó (sự xích lại gần nhau) là một (quyết định) sai lầm. Tất cả những việc làm trên đều hướng tới “đường ống” (“Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ”), hướng tới các khu nghỉ dưỡng (cho khách du lịch Nga tại Thổ Nhĩ Kỳ)... Sớm hay muộn gì, chúng ta (Nga) cũng phải chịu hậu quả. Những ai nghĩ rằng Nga cần phải làm như vậy để đảm bảo cho sự thành công của chiến dịch quân sự tại Syria, những kẻ đó có khả năng phân tích và dự báo quá kém.

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)

Chủ Nhật, 01/03/2020 13:53

Sự Kiện