Thổ Nhĩ Kỳ giỡn mặt Nga-Mỹ, tung quân can thiệp vào Libya

(Bình luận quân sự) - Bất chấp khả năng mâu thuẫn với Nga-Mỹ, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayip Erdogan đã quyết định điều quân sang Libya hỗ trợ GNA đánh LNA.

Mỹ muốn kéo dài thỏa thuận ngừng bắn ở Libya

Năm 2011, liên minh quốc tế do Hoa Kỳ và NATO lãnh đạo đã tiến hành một hoạt động quân sự ở Libya, dẫn đến vụ ám sát Đại tá Muammar Gaddafi và lật đổ chế độ đã tồn tại hơn 40 năm ở đất nước này. Sau đó, Libya bắt đầu xuất hiện một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng.

Ở phía đông, tại thành phố Tobruk, người dân bầu chọn ra Quốc hội. Cơ quan này được hỗ trợ bởi Quân đội Quốc gia Libya (LNA) do nguyên soái Khalifa Haftar đứng đầu. Ở phía tây, tại Tripoli có Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya (GNA) do Fayez Sarraj lãnh đạo, được thành lập với sự hỗ trợ của Liên hợp quốc và Liên minh châu Âu.

Tình trạng chính quyền kép và sự sụp đổ trong hệ thống an ninh của đất nước đã dẫn đến sự gia tăng hoạt động của các nhóm nổi dậy vũ trang và các tổ chức khủng bố. Trong khi đó cuộc chiến giữa LNA và GNA với sự hậu thuẫn cả các cường quốc châu Âu và Trung Đông như Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ, UAE, Saudi Arabia…, cũng bùng phát hết sức căng thẳng.

Hôm 14/01, Đức chính thức tuyên bố tổ chức hội nghị ở Berlin vào ngày 19 tháng 1 để ổn định tình hình Libya.

Đại diện Nga, Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, EU, Liên Hợp Quốc và một số nước khác đã được mời tham dự. Thủ tướng Chính phủ Đoàn kết Quốc gia (GNA) Fayez Sarraj và Tư lệnh Quân đội Quốc gia Libya (LNA) Khalifa Haftar cho biết là họ sẽ tham dự hội nghị Berlin.

Hôm 17/01, một đại diện cấp cao của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tuyên bố rằng, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo trong hội nghị về Libya họp ngày 19 tháng 1 tại Berlin sẽ cố gắng duy trì thỏa thuận ngừng bắn và rút “toàn bộ quân đội nước ngoài” ra khỏi nước này.

Theo vị đại diện này, Ngoại trưởng Pompeo sẽ trao đổi với lãnh đạo các nước và kiên trì đạt được ba mục tiêu: Thứ nhất là tiếp tục duy trì chế độ ngừng bắn, Thứ hai là rút toàn bộ các lực lượng nước ngoài, Thứ ba là đưa nước này trở lại tiến trình hòa bình, do chính người Libya dẫn dắt với sự hậu thuẫn của Liên Hiệp Quốc.

Vị quan chức nhận định, Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hỗ trợ các bên xung đột nội chiến ở Libya để đạt được giải pháp hòa bình lâu dài.

“Liên quan đến các nhân tố bên ngoài, chúng tôi ủng hộ việc không có sự hiện diện của các lực lượng nước ngoài hoặc sự can thiệp từ bên ngoài. Chúng tôi không muốn để cuộc xung đột này lan rộng ra ngoài phạm vi mà hiện nay nó đang lâm vào. Tình hình hiện tại khiến cho sự can thiệp của nước ngoài sẽ chỉ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo ở nước này" - đại diện Bộ Ngoại giao Mỹ nhận xét.

Tuy nhiên, ý định của Mỹ chưa chắc đã thực hiện được vì Thổ Nhĩ Kỳ đã quyết tâm can thiệp vào cuộc xung đột ở quốc gia Bắc Phi này.

Tho Nhi Ky gion mat Nga-My, tung quan can thiep vao Libya
Chiến sự giữa GNA và LNA, được các thế lực nước ngoài hậu thuẫn đang khiến đất nước Libya lâm vào tình trạng loạn lạc

Thổ Nhĩ Kỳ quyết chống ý định của Mỹ

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hôm 16/01 phát biểu tại Ankara trong hội nghị về kết quả phát triển kinh tế đất nước năm 2019 đã tuyên bố rằng, nước này sẽ gửi quân nhân đến Libya để hỗ trợ Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNA).

“Chúng tôi gửi quân đội đến đất nước này để đảm bảo sự hỗ trợ và ổn định cho chính phủ hợp pháp của Libya. Nhận thức được rằng vấn đề an ninh Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu vượt ra ngoài biên giới, chúng tôi sẽ tiếp tục huy động tất cả các khả năng chính trị, thương mại, nhân đạo, ngoại giao để đảm bảo sự ổn định ở miền Nam” – ông Erdogan cho biết.

Cuối tháng 11 năm 2019, các ông Erdogan và Fayez Sarraj, người đứng đầu Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya, kiểm soát một phần lãnh thổ phía Tây của đất nước, đã ký bản ghi nhớ về hợp tác quân sự và hiểu biết lẫn nhau trong khu vực trên biển.

Sáng ngày 20 tháng 12 năm 2019, Quân đội Quốc gia Libya (LNA) của nguyên soái Khalifa Haftar đã đe dọa GNA là sẽ bắt đầu các đợt ném bom nếu chính phủ này không rời khỏi thủ đô Tripoli và thành phố Sirte trong vòng 72 giờ.

Mấy ngày sau đó, Hãng thông tấn Reuters đưa tin dẫn nguồn đại diện chính phủ Tripoli cho biết, Thủ tướng Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya (GNA) Fayez al-Sarraj đã chính thức yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ trợ giúp quân sự “từ trên không, trên đất liền và trên biển”, để giúp đỡ Tripoli chống lại Tobruk.

Ngày 26 tháng 12, có tin Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan chuẩn bị đề nghị quốc hội nước này cho phép gửi quân đến Libya. Đồng thời ông cũng nói rõ rằng, nếu Ankara nhận được lời thỉnh cầu như vậy thì nước này sẽ đáp ứng yêu cầu.

Sau khi Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ phê chuẩn kế hoạch hỗ trợ quân sự cho Libya vào ngày 2 tháng 1 năm 2020, chính quyền Ankara đã tuyên bố vào ngày 6 tháng 1 rằng, họ đã phái quân nhân tới Libya để giúp chính phủ Sarraj chống lại LNA của nguyên soái Haftar.

Vào ngày 8 tháng 1, hai ông Putin và Erdogan đã chủ động tuyên bố lệnh đình chiến ở Libya vào ngày 12 tháng 1.

Hai nhà lãnh đạo của các lực lượng xung đột tại quốc gia Ả Rập này - Thủ tướng Faiz Saraj của Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya (được hỗ trợ bởi Liên hợp quốc và Ankara) và nguyên soái Khalifa Haftar của Quân đội Quốc gia Libya (LNA) - đã đồng ý ngừng bắn, nhưng ngay lập tức cáo buộc lẫn nhau vi phạm thỏa thuận.

Vào ngày 13 tháng 1, các bên đã đến Moskva để đưa ra thỏa thuận, nhưng nguyên soái Haftar đã rời khỏi thủ đô Nga mà không ký kết văn bản tài liệu nào. Theo Al Arabiya, nguyên soái không hài lòng khi dự thảo thỏa thuận đề xuất bỏ qua một số yêu cầu của LNA.

Hôm 14/01, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan tuyên bố rằng, Thổ Nhĩ Kỳ đã hoàn thành một phần nghĩa vụ của mình để bình thường hóa tình hình ở Libya, giờ đây, công việc còn là của ông Vladimir Putin. Nhà lãnh đạo Nga phải thuyết phục được LNA ngừng bắn.

Theo nhà lãnh đạo này, ông Haftar đã rút khỏi các cuộc đàm phán ở Moskva, nơi lẽ ra một thỏa thuận hòa bình phải được ký kết. Ông Erdogan lưu ý rằng, nếu cần thiết, có thể "dạy cho Nguyên soái Khalifa Haftar của Quân đội Quốc gia Libya một bài học", nếu ông không ngăn chặn được sự thù địch.

Như vậy, Thổ Nhĩ Kỳ quyết tâm hỗ trợ GNA đánh bại LNA, nước này đã tung khoảng 2000 tay súng phiến quân ở Syria và nhiều vũ khí hạng nặng sang Libya hỗ trợ GNA chống LNA và đang tích cực chuẩn bị triển khai quân trực tiếp tham chiến ở đất nước Bắc Phi này. Ý định của Mỹ và cả của Nga kéo dài lệnh ngừng bắn có lẽ sẽ không thể thực hiện được.

Huy Bình

Thứ Sáu, 17/01/2020 13:30

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện