RAND nói về triển vọng Su-57 và ý kiến chuyên gia Nga

(Vũ khí) - Xin giới thiệu bài những nhận xét của các chuyên gia Trung tâm phân tích Mỹ RAND Corporation về dự án máy bay tiêm kích- ném bom thế hệ 5 Su-57

Bài viết do chuyên gia quân sự Nga quen thuộc Ryabov Kirill tổng hợp và quan điểm của ông về những nhận định này. Bài đăng trên “Bình luân quân sự” ngày 28/9/2020:  

RAND noi ve trien vong Su-57 va y kien chuyen gia Nga

Cách đây không lâu, Trung tâm Phân tích danh giá RAND Corporation của Mỹ đã cho đăng tải một bài báo với tiêu đề "Russia's Su-57 Heavy Fighter Bomber: Is It Really a Fifth-Generation Aircraft?" - "Máy bay tiệm kích- ném bom hạng nặng Su-57 của Nga:

Có đúng nó thực sự là máy bay thế hệ 5 không ?" (tạm dịch). Các tác giả của bài báo đã nghiên cứu dự án triển vọng này của Nga và đưa ra một số kết luận. Những kết luận của các tác giả RAND Corporation vừa rất đáng quan tâm, nhưng đồng thời cũng đặt ra một số câu hỏi lớn.

 Các vấn đề về thiết kế

 Những tác giả của RAND Corp. nói trên đã thu thập và nghiên cứu chi tiết những thông tin có thể tiếp cận được từ các nguồn mở và đưa ra quan điểm của mình về tình hình hiện tại quanh dự án Su-57.

Kết luận chủ yếu của RAND Corp.là: do gặp nhiều vấn đề khó khăn và do chậm tiến độ, máy bay tiêm kích mới của Nga khó có hy vọng được xuất khẩu trong nửa đầu thập kỷ này (trước 2025).

RAND nhắc lại rằng Su-57 được triển khai thiết kế từ năm 2002 và được (Nga) xác định là một thành tố chủ chốt trong cơ cấu xuất khẩu sản phẩm quốc phòng Nga.

Chuyến bay đầu tiên của máy bay này đã được thực hiện từ cách đây hơn 10 năm, nhưng đến thời điểm hiện tại nó vẫn chưa được đưa vào trang bị cho Không quân Nga hay không quân của bất kỳ một quốc gia nào khác.

Đã tiến hành nhiều thử nghiệm với Su-57, kể cả những thử nghiệm thực tế trên chiến trường Syria , nhưng những vấn đề tồn tại trong thiết kế và vụ tai nạn năm ngoái đã làm chậm thời điểm kết thúc quá trình hoàn thiện máy bay.

Theo RAND, Su-57 có thể sẽ bắt đầu trực chiến trong nửa sau của những năm 20. Nó cũng có khả năng tham gia thị trường vũ khí thế giới trong cùng khoảng thời gian đó.

Nhiệm vụ chủ yếu trong bối cảnh như hiện nay của Su-57 là thiết kế- chế tạo cái gọi là động cơ giai đoạn hai. Khi nào sẽ hoàn thành công đoạn này - hiện không ai biết.

Đồng thời, nhiều khả năng là ​​sẽ xuất hiện những tác động tiêu cực ảnh hưởng đến không chỉ việc thiết kế động cơ mà còn đối với toàn bộ chương trình.

RAND trích dẫn các đánh giá của một số chuyên gia am hiểu cho rằng lô 76 chiếc Su-57 đầu tiên sẽ được trang bị các động cơ mẫu trước đó (tức động cơ “giai đoạn một”- ND).

Theo tuyên bố của các công trình sư thực hiện dự án, máy bay tiêm kích Su-57 có khả năng quan sát toàn bộ không gian quanh nó bằng cách sử dụng một hệ thống cảm biến bố trí phân tán trên khắp thân máy bay.

Các tác giả của RAND Corp. cũng đã chỉ ra rằng máy bay tiêm kích thế hệ 5 không chỉ cần phải có khả năng tàng hình, mà còn phải được trang bị các thiết bị quan sát tiên tiến với góc quan sát 360 độ.

Các chuyên gia này cũng khẳng định rằng hiện mới chỉ có một máy bay được sản xuất hàng loạt duy nhất đáp ứng được cả hai tiêu chí này- đó là máy bay F-35 của Mỹ.

RAND noi ve trien vong Su-57 va y kien chuyen gia Nga
Mẫu Su-57 thử nghiệm với động cơ giai đoạn hai

RAND cho rằng công tác thiết kế- chế tạo các thiết bị điện tử hiện đại đã và vẫn đang là một trong những vấn đề chủ yếu (điểm yếu) của ngành công nghiệp hàng không Nga.

Trước đây, ngành này vốn đã tụt hậu so với các đối thủ nước ngoài, nhưng sau năm 2014, tình hình lại càng trở nên tồi tệ hơn - nó bị tác động bởi các lệnh trừng phạt, cấm vận và do bị đứt chuỗi quan hệ sản xuất với các doanh nghiệp nước ngoài.

Giới lãnh đạo Nga đã nhiều lần nói tới nhu cầu cấp thiết phải phát triển độc lập trong lĩnh vực điện tử, nhưng những kết quả đạt được trong lĩnh vực này hiện giờ của Nga vẫn còn rất khiêm tốn.

Các vấn đề về kinh tế

RAND cũng xem xét các khía cạnh tài chính và kinh tế khi chế tạo các phương tiện kỹ thuật mới, trong đó có tiêm kích Su-57. Hầu hết những vấn đề trong lĩnh vực này đều có liên quan đến những đặc thù trong “quy trình” cung cấp các khoản tài chính- tín dụng cho ngành công nghiệp và các dự án triển vọng của Nga.

Các dự án thiết kế mẫu (vũ khí- phương tiện kỹ thuật) mới đều do những tập đoàn lớn thực hiện- những tập đoàn này lại xin vay vốn từ các ngân hàng Nga.

Các dự án triển vọng liên tục gặp khó khăn, do đó các nhà thiết kế không thể trả hết các khoản vay và lâm vào tình cảnh khó khăn về tài chính. Sau đó, Chính quyền Nga phải ra tay “giải cứu” những doanh nghiệp quan trọng nhất.

RAND cũng chỉ ra rằng chi tiêu quốc phòng Nga gắn chặt với các khoản thu từ bán năng lượng. Những sự kiện xảy ra trong những năm gần đây, khi Nga phải cạnh tranh với Ả Rập Xê-út, đã dẫn đến hậu quả là các nguồn thu từ dầu khí giảm mạnh dẫn đến hậu quả là các khoản chi ngân sách cũng bị cắt giảm.

Và ngay sau khi vừa mới phục hồi được phần nào khoản thu cho ngân sách, Nga lại đã phải đối mặt với những thách thức mới do đại dịch COVID-19.

Các vấn đề với xuất khẩu

Để ổn định tình hình, giới lãnh đạo Nga có ý định sẽ bán những máy bay mới này cho nước ngoài, cũng như mời một số nước tham gia dự án.

Các tác giả RAND nhắc lại rằng kể từ năm 2007, Ấn Độ đã tham gia vào dự án thiết kế Su-57 với tính toán là sau đó sẽ đưa loại máy bay này vào trang bị cho Không quân nước mình.

Tuy nhiên, vào năm 2018, Ấn Độ đã rút khỏi dự án do có sự chậm trễ trong công tác thiết kế động cơ giai đoạn hai và một số bất đồng khác liên quan đến vấn đề chuyển giao công nghệ.

Những nỗ lực đưa Ấn Độ quay trở lại dự án đã không thành công. Ấn Độ tuyên bố sẽ tự mình chế tạo máy bay tiêm kích thế hệ 5. Vấn đề động cơ cho máy bay Ấn Độ dự kiến ​​sẽ được giải quyết bằng cách hợp tác với Pháp, Anh và Mỹ.

Tuy vậy, những động thái nói trên của Ấn Độ cũng không gây trở ngại cho việc hai bên tiếp tục hợp tác trong những lĩnh vực khác. Cụ thể là cách đây không lâu, Không quân Ấn Độ đã mua một số máy bay tiêm kích Su-30MKI và MiG-29 thế hệ trước của Nga.

RAND noi ve trien vong Su-57 va y kien chuyen gia Nga
Khả năng tương tác với các UAV bay kèm là một trong những tính năng đặc trưng của thế hệ máy bay tiêm kích mới.

Việc tìm kiếm các đối tác mới vẫn đang tiếp tục, những đối tác mới đó có thể là Trung Quốc, Algeria, Việt Nam hoặc Thổ Nhĩ Kỳ. Vào tháng 12 năm ngoái, đã có thông tin về việc Nga sẽ bán 12 chiếc Su-57 cho Không quân Algeria.

Nhưng RAND nhận định rằng thông tin trên tương đối khó tin do những khó khăn trong quá trình triển khai sản xuất. Rất ít có khả năng là Algeria có thể nhận Su-27 trước năm 2025.

Ngoài ra, luật pháp Algeria cũng đòi hỏi phải thử nghiệm các phương tiện kỹ thuật mới tại các trường bắn của nước này trước khi quyết định có mua hay không. Phần lớn các chuyên gia phân tích nước ngoài đều cho rằng Nga sẽ không chấp nhận điều kiện này.

Sau khi phân tích hiện trạng của dự án, các tác giả của RAND Corp. cho rằng Su-57 khó có thể tham gia đầy đủ vào thị trường vũ khí quốc tế ngay trong thập kỷ này.

RAND cũng cho rằng sau khi hoàn thành quá trình thiết kế, máy bay chiến đấu này của Nga sẽ “dung hòa” cả các phẩm chất của các thế hệ 5 và 4+, và kết quả là nó sẽ có những tính năng tương đương cả với F-35 và cả F-15EX.

Các vấn đề về đánh giá

Cái nhìn của các chuyên gia nước ngoài từ một tổ chức rất nổi tiếng (RAND Corp.) này về một trong những dự án hiện đại quan trọng nhất của Nga chắc chắn là rất nên được quan tâm. Tuy nhiên, có những nhận định từ RAND Corp. đặt ra một số câu hỏi rất nghiêm túc.

Trước hết, cần lưu ý đến sự khập khễnh giữa tiêu đề và các chủ đề được đề cập tới trong bài viết. Các tác giả chỉ đề cập thoáng qua đến việc Su-57 có đáp ứng được các tiêu chí đối với máy bay tiêm kích thế hệ thứ 5 hay không, trong khi chủ đề được nói đến nhiều nhất lại là những khó khăn trong thiết kế và triển vọng xuất khẩu.

Do đó, câu hỏi từ tiêu đề đã không có được câu trả lời trực tiếp – rốt cuộc người đọc không hiểu là liệu Su-57 có thuộc thế hệ máy bay tiêm kích mới nhất hay không theo quan điểm của RAND.

Trong khi đó mọi người đều biết một điều hiển nhiên là Su-57, ngay cả trong cấu hình hiện tại (trang bị động cơ giai đoạn đầu), cũng đã đáp ứng những yêu cầu cơ bản và hoàn toàn có quyền được coi là máy bay tiêm kích thế hệ 5.

Nó được chế tạo theo công nghệ tàng hình, được trang bị một tổ hợp các hệ thống vô tuyến điện tử hiện đại, trong đó có các phương tiện quan sát vòng tròn, đồng thời có khả năng bay với tốc độ siêu âm ở chế độ bay hành trình và những tính năng đặc trưng khác của máy bay thế hệ 5.

Vì chỉ xoáy sâu vào những vấn đề khó khăn trong thiết kế, kể cả trong quá trình thiết kế động cơ giai đoạn hai, các chuyên gia phân tích của RAND đã lờ đi một thực tế là công tác thiết kế đã hoàn thành và máy bay đã được sản xuất hàng loạt.

Rất tiếc là chiếc máy bay sản xuất hàng loạt đầu tiên đã bị rơi- nhưng những chiếc khác sẽ sớm được xuất xưởng. Tất cả đã cho thấy những tiến bộ không thể tranh cãi.

Tình hình với các hợp đồng xuất khẩu hiện đúng là vẫn chưa rõ ràng, nhưng có nhiều lý do để đưa ra các dự báo sáng sủa.

Đặc biệt, các kế hoạch tự chế tạo máy bay tiêm kích thế hệ mới nhất của Ấn Độ có vẻ như lạc quan thái quá- và cuối cùng, nhiều khả năng là Ấn Độ sẽ vẫn phải mua Su-57 của Nga.

Một số quốc gia khác muốn có máy bay thế hệ 5 quả thực là không có một lựa chọn nào khác và cũng sẽ là khách hàng tiềm năng của các nhà sản xuất máy bay Nga.

Nhưng cũng cần phải thừa nhận rằng với máy bay tiêm kích Su-57 hiện không phải mọi thứ đều suôn sẻ và đơn giản, vẫn có những khó khăn trong một số vấn đề, và sự cần thiết phải tiếp tục cải tiến hoàn thiện máy bay vẫn còn nguyên đó.

Tuy nhiên, mọi vấn đề đều sẽ có giải pháp xử lý, và máy bay đã bắt đầu được sản xuất hàng loạt. Có đủ lý do để tin tưởng và vì thế mà những bài báo mới đây kiểu như "Russia's Su-57 Heavy Fighter Bomber: Is It Really a Fifth-Generation Aircraft?" nói trên sẽ không còn đáng tin nữa.

Các ảnh đã sử dụng: RAND Corp., Bộ Quốc phòng LB Nga, Tập đoàn hàng không thống nhất (Nga)

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)

Thứ Tư, 30/09/2020 07:39

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện