Biển Đông và những sóng ngầm

(Ý kiến) - Biển Đông năm 2017 yên bình hơn nhưng đó chỉ là trên bề mặt biển còn dưới đáy biển, biển Đông vẫn luôn cuộn sóng

Bên cạnh đó, những căng thẳng trong quan hệ Iran và Ả Rập Xê Út khiến giới quan sát lo ngại về khả năng xung đột, thậm chí đẩy an ninh vùng Vịnh tới “giới hạn đỏ”; Quyết định công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel mà Tổng thống Mỹ đưa ra vào đầu tháng 12 lại làm điểm nóng này trở nên khó lường hơn bao giờ hết. Thế giới Ả Rập sục sôi, bờ Tây và Dải Gaza liên tục xảy ra đụng độ, còn các nước lo ngại xung đột có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Năm 2017 cũng chứng kiến bất ổn ngày càng lớn tại bán đảo Triều Tiên. CHDCND Triều Tiên liên tục phóng tên lửa, thử hạt nhân với những tiến bộ đáng kể mà Mỹ cũng phải thừa nhận. Cuộc khẩu chiến không ngừng giữa hai bên làm thế giới lo ngại, thậm chí có thông tin Trung Quốc, nước láng giềng và đồng minh của Triều Tiên đã bắt đầu chuẩn bị cho những tình huống xấu có thể xảy ra và rất nhiều sự kiện nóng khác liên quan đến cuộc chiến chống IS ở Irac, Syrie và Lybia.

Trong bối cảnh đó, như tôi đã nói ở trên, TQ vẫn không ngừng tiến hành các hoạt động bồi đắp, xây dựng và quân sự hoá trên 7 đá mà Trung Quốc đang chiếm đóng trái phép trên quần đảo Trường Sa-chủ quyền của Việt Nam; vẫn ngang nhiên áp đặt lệnh cấm đánh bắt trên biển Đông, bao gồm cả ngư trường truyền thống của Việt Nam ở Hoàng Sa và khu vực vịnh Bắc Bộ từ 16/5 đến 01/8;

TQ vẫn tiến hành các hoạt động truy đuổi, tấn công, bắt giữ tàu cá của ngư dân Việt Nam đang đánh bắt trên các ngư trường truyền thống ở phía bắc Biển đông. Nguy hiểm hơn họ vẫn tiến hành các cuộc tập trận quy mô lớn trên biển Đông.

Do vậy có thể nói rằng, TQ luôn luôn lợi dụng tình hình thế giới để lấn tới. Họ vừa hô hào, kêu gọi hợp tác, hoà bình vừa ra sức củng cố, tăng cường các hoạt động đơn phương trên biển Đông để từng bước hiện thực hoá “tham vọng độc chiếm Biển Đông” của họ.

PV:- Thưa ông, phải chăng, sự khác biệt trong lập trường và nhận thức của các nước về lịch sử, các diễn biến trên thực địa cùng việc luật pháp quốc tế không được tuân thủ triệt để là nguyên nhân khiến tranh chấp trên Biển Đông trở nên căng thẳng?

TS Ngô Hữu Phước:- Đúng như vậy, như tôi đã nói ở trên, Biển Đông chỉ lặng mà không yên! Bởi lẽ, các quốc gia trong khu vực vẫn tồn tại nhiều bất đồng, khác biệt rất lớn về chủ quyền, quyền chủ quyền trong trên biển. Mặt khác, do luật pháp quốc tế nói chung và luật biển quốc tế nói riêng, trong đó có Công ước của Liên Hợp quốc về luật biển năm 1982 chưa được các quốc gia tuân thủ triệt để; vẫn còn hiện tượng hành xử theo kiểu “cá lớn nuốt cá bé”, “ỉ mạnh hiếp yếu”; đặc biệt các quốc gia thành viên của ASEAN vẫn chưa thật sự đồng sức, đồng lòng về vấn đề Biển Đông.

Chính vì vậy, các tranh chấp ở Biển Đông vẫn là những tranh chấp căng thẳng, phức tạp và không dễ để giải quyết dứt điểm trong một sớm một chiều mà phải cần rất nhiều thời gian, trí tuệ, nhất là sự tận tâm, thiện chí của các bên liên quan, đặc biệt là Trung Quốc thì các tranh chấp ở Biển Đông mới có thể được hoá giải một cách hoà bình.

PV:- Thưa tiến sĩ, một động thái rất đáng chú ý trong năm qua, là cả ASEAN và Trung Quốc đã đồng ý thông qua bộ khung của COC. Đây có phải là tín hiệu đáng lạc quan để tiến tới hóa giải mâu thuẫn tranh chấp ở biển Đông?

TS Ngô Hữu Phước:- Đúng, sự kiện ASEAN và Trung Quốc đồng ý thông qua bộ khung của COC đã chho thấy, ASEAN và Trung Quốc rất quyết tâm hợp tác để có được COC- khuôn khổ pháp lý quốc tế quan trong của các quốc gia trong khu vực Biển Đông. Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên kỳ vọng quá nhiều và cũng không nên quá lạc quan để cho rằng, COC là công cụ duy nhất, hiệu quả nhất để hoá giải các mâu thuẫn, tranh chấp ở Biển Đông. Bởi lẽ, có luật là một chuyện còn tuân thủ luật hay không lại là chuyện khác.

Chính vì vậy, COC chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ để hoá giải các mâu thuẫn, tranh chấp ở biển đông đó chính là sự tân tâm, thiện chí, hợp tác giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hoà bình trên cơ sở luật pháp quốc tế với quyết tâm cao nhất của các quốc gia trong khu vực. Khi có đủ hai điều kiện này thì các mâu thuẫn và tranh chấp ở Biển Đông mới có thể được hoá giải.

PV:- Hãng tin Reuters ngày 19/12/2017 đưa tin, Đô đốc John Richardson Hải quân Mỹ cho biết sẽ tăng tàu chiến đến châu Á-Thái Bình Dương, trong bối cảnh sự tiến bộ của hạt nhân và tên lửa CHDCND Triều Tiên ngày càng đe dọa, trong khi Mỹ còn phải đối phó sức mạnh quân sự Trung Quốc ngày càng tăng ở Biển Đông và các vùng khác của châu Á. Điều này có tác động thế nào đến Biển Đông, thưa ông?

TS Ngô Hữu Phước:- Theo quan điểm của tôi, mọi động thái của Mỹ liên quan đến khu vực Châu Á Thái Bình Dương mà tâm điểm là bán đảo Triều tiên luôn được các quốc gia trong khu vực và thế giới quan tâm đặc biệt. Do đó, việc Đô đốc Hải quân Mỹ cho biết sẽ tăng tàu chiến đến châu Á-Thái Bình Dương, trong bối cảnh chương trình tên lửa, hạt nhân của CHDCND Triều Tiên có những tiến bộ vượt bậc trong thời gian vừa qua là vấn đề đặc biệt nhạy cảm không chỉ đối với Triêu tiên mà đối với các quốc gia trong khu vực, nhất là Trung Quốc.

Thứ Năm, 01/03/2018 07:31

Van Kien Dai Hoi
Sự Kiện