Ba Lan nói lấy lại Crimea giúp Ukraine : Warsaw đang giúp Washington?

(Quan hệ quốc tế) - Trong bối cảnh Ba Lan mong muốn trở thành đồng minh chiến lược đặc biệt của Mỹ tại Châu Âu, thì việc Warsaw té nước theo Washington là tối ưu...

Tổng thống Ba Lan tuyên bố sẽ giúp Ukraine lấy lại Crimea từ Nga

Hãng tin UNIAN của Ukraine đưa tin, trong bài phát biểu nhậm chức sau khi tái đắc cử nhiệm kỳ 2, ngày 6/8, Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda đã tuyên bố Ba Lan sẽ tìm cách thay đổi quy chế bán đảo Crimea và khu vực Donbass của Ukraine.

Theo ông Duda, Ba Lan dựa trên vai trò Chủ tịch Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) vào năm 2022 để thực hiện điều đó, với phương châm hành động vì sự an toàn của Ba Lan cũng như toàn bộ lục địa già.

"Đây là một nhiệm vụ rất quan trọng, đó là khôi phục chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ cho nước láng giềng Ukraine", Tổng thống Duda nhận định như vậy khi đề cập ý định giành lại quyền kiểm soát đối với bán đảo Crimea và khu vực Donbass cho Ukraine.

Chính quyền Ukraine - cả nhiệm kỳ đầu tiên thời hậu Yanukovych cũng như nhiệm kỳ hiện nay - đã nhiều lần công bố kế hoạch cũng như các phương pháp nhằm giành lại bán đảo Crimea từ Nga.

Ba Lan noi lay lai Crimea giup Ukraine : Warsaw dang giup Washington?
Tổng thống Andrzej Duda được cho là sẽ làm mọi cách để biến Ba Lan thành đồng minh đặc biệt của Mỹ

Nhiều quốc gia, nhất là các nước phương Tây đang áp trừng phạt Nga sau "sự kiện Crimea", cũng nhiều lần kêu gọi Nga trả lại Crimea cho Ukraine và không công nhận quy chế cuối củng cho bán đảo chiến lược này.

Mặc dù vậy, cho đến nay chưa có quốc gia nào tuyên bố sẽ lấy bán đảo Crimea cho Ukraine từ Nga, vì vậy Ba Lan là nước đầu tiên tuyên bố điều này sau phát biểu của đương kim Tổng thống Duda.

Xin nhắc lại, Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu là một tổ chức an ninh liên chính phủ lớn nhất thế giới. Tổ chức ban hành các vấn đề về kiểm soát vũ khí, quyền con người, quyền tự do báo chí và bầu cử tự do.

OSCE là tổ chức hoạt động theo Hiến chương của Liên Hợp Quốc, các vấn đề quan tâm của tổ chức này liên quan gồm có cảnh báo và ngăn chặn xung đột, kiểm soát khủng hoảng và tái thiết thời hậu chiến.

Với tôn chỉ và chức năng của mình, OSCE đã nhiều lần có tác động làm thay đổi các thể chế chính trị tại nhiều quốc gia, nhất là sau các cuộc bầu cử bị cho là thiếu minh bạch, nhưng chưa bao giờ OSCE làm thay đổi quy chế của bất kỳ thực thể nào.

Chính vì vậy, với tuyên bố của Tổng thống Duda, không biết Ba Lan, khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch OSCE 2022, sẽ làm cách nào, sẽ sử dụng phương pháp gì để có thể giúp Ukraine giành lại Crimea và tái kiểm soát Donbass.

Ông Duda nói giúp Ukraine nhưng thực ra Warsaw đang giúp Washington?

Theo giới phân tích, tuyên bố của Tổng thống Duda rằng Ba Lan sẽ giúp Ukraine lấy lại Crimea và tái kiểm soát Donbass chỉ là một tuyên bố chính trị thiếu khả năng hiện thực hóa, nhưng nó không phải vô giá trị.

Nhà lãnh đạo Ba Lan không chỉ nói cho vui, mà tuyên bố của ông có chủ đích, song không phải giúp Kiev, mà thực ra Warsaw giúp Washington khai thác tối đa giá trị địa chính trị-địa chiến lược của cả Crimea lẫn Donbass.

Ba Lan noi lay lai Crimea giup Ukraine : Warsaw dang giup Washington?
Warsaw giúp Kiev chỉ về danh nghĩa, còn thực chất là giúp Washington

Cụ thể Warsaw đang giúp Washington biến vấn đề Crimea - và thậm chí cả vấn đề Donbass - trở thành công cụ đổi trao lợi ích trong chính sách ngoại giao nước với Moscow. Tại sao nhận định như vậy? 

Hẳn dư luận còn nhớ, từ tháng 1/2020 đến tháng 5/2020, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã có những phát biểu thể hiện quan điểm đầy mẫu thuẫn của Washington về vấn đề Crimea.

Trong chuyến thăm Ukaine hồi tháng 1/2020, cựu Giám đốc CIA Pompeo được cho là đã bất ngờ tuyên bố Ukraine thực sự mất Crimea vĩnh viễn, nên khuyên Kiev hãy chấp nhận thực tế này.

Theo đó, lời tuyên bố là câu trả lời của Ngoại trưởng Mỹ với nhà hoạt động chính trị Crimean-Tatar Emin Dzhaparova khi thúc giục Mỹ cố giữ vấn đề Crimea trong chính sách đối ngoại của mình và đề nghị giúp tổ chức hội nghị về Crimea ở Washington.

“Crimea đã mất. Các bên trên thế giới đều hiểu thực tế này. Ukraine đã trao Crimea đi, chứ Nga không phải là nước có thể lấy đi bất cứ cái gì của ai đó”, câu trả lời của ông Mike Pompeo.

Song sau lời của phát biểu Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky tại Hội nghị An ninh Munich, hôm 15/2, rằng Ukraine muốn tổ chức bầu cử địa phương, mà sẽ gồm cả bán đảo Crimea, thì người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ đã thay đổi lập trường.

Cụ thể, ngày 8/5, trong có cuộc điện đàm với người đồng cấp Ukraine, ông Pompeo đã thể hiện sự cứng rắn của Washington, trong đó bao gồm siết chặt và gia tăng các biện pháp trừng phạt Moscow, buộc Nga phải trả lại bán đảo Crimea cho Ukraine.

Không phải ngẫu nhiên Ngoại trưởng Pompeo lại có động thái ép Nga trả lại Crimea cho Ukraine chỉ một ngày trước khi Tổng thống Putin và Tổng thống Trump có điện đàm, khẳng định Nga-Mỹ luôn đi đầu trong đối phó với thách thức toàn cầu.

Có thể thấy, khi cựu Giám đốc CIA Mike Pompeo khuyên Kiev cần chấp nhận thực tế là Ukraine đã mất vĩnh viễn bán đảo Crimea, thì không khó nhận diện sự kiện đó sẽ tạo ra 2 hiệu ứng liên quan đến bán đảo chiến lược này.

Ba Lan noi lay lai Crimea giup Ukraine : Warsaw dang giup Washington?
Tuyên bố ủng hộ Kiev, nhưng thực chất Mike Pompeo đưa vấn đề Crimea - và cả Donbass - vào vòng xoáy ngoại giao nước lớn Mỹ-Nga

Thứ nhất, lời tuyên bố gây sốc của Mike Pompeo có thể được xem là dấu mốc phôi thai cho việc Mỹ và phương Tây sẽ khép lại vấn đề Crimea trong tương lai theo cách có lợi cho Nga.

Thứ hai, lời tuyên bố gây sốc của Mike Pompeo có thể được nhận diện là sự "đánh tiếng" của Washington với Moscow về việc biến vấn đề Crimea thành công cụ lợi ích đổi trao trong ngoại giao nước lớn Nga-Mỹ.

Cả hai hiệu ứng này đều có thể chấp nhận được với Moscow, vì nó tạo ra cơ hội cho Mỹ-phương Tây công nhận quy chế cuối cùng của Crimea. Ngược lại, Washington và đồng minh vẫn được hưởng lợi từ ý nghĩa địa chính trị của bán đảo chiến lược này.

Trong bối cảnh Crimea đã được tái sát nhập vào lãnh thổ nước Nga và Mỹ-phương Tây vẫn trừng phạt Nga vì Crimea, nên việc vấn đề quy chế cuối cùng cho bán đảo chiến lược này dù quan trọng nhưng không quá cấp thiết với Moscow.

Vì vậy, để tối đa hóa lợi ích từ ý nghĩa địa chính trị của Crimea khi bán đảo đã thuộc về Nga, thì điều quan trọng nhất với Washington rõ ràng là phải làm sao để Moscow chú tâm đến quy chế cuối cùng cho Crimea hay tối hóa thiệt hại từ vấn đề này.

Mà để làm được điều đó thì phức tạp hóa, nghiêm trọng hóa vấn đề là dễ dàng thực hiện và hiệu quả cao. Trong số những cách làm phức tạp hóa vấn đề quy chế cuối cùng cho Crimea thì yêu cầu Nga trả lại bán đảo này cho Ukraine là tối ưu nhất.

Khi Washington và Moscow cùng xác định vị thế đứng đầu của cả Nga và Mỹ trong việc đối phó những thách thức mang tính toàn cầu, nghĩa là khởi phát cho xu thế và xác lập cơ chế hợp tác, thì nêu vấn đề Crimea là rất "đúng lúc, đúng chỗ".

Ba Lan noi lay lai Crimea giup Ukraine : Warsaw dang giup Washington?
Vấn đề Crimea thực tế đã khép lại, Washington chỉ còn khai thác lợi ích từ vấn đề này thông qua ngoại giao nước lớn Mỹ-Nga

Như vậy, việc Ngoại trưởng Mike Pompeo yêu cầu Nga trả lại Crimea cho Ukraine rõ ràng không phải là vì Kiev, mà thực ra là vì lợi ích Mỹ có thể khai thác được từ ý nghĩa địa chính trị của bán đảo chiến lược này.

Do đó, có thể nhận định lời yêu cầu của Ngoại trưởng Mỹ về việc Nga phải trả lại bán đảo Crimea cho Ukraine đã chính thức biến ý nghĩa địa chính trị của bán đảo Crimea thành công cụ lợi ích đổi trao của ngoại giao nước lớn Mỹ-Nga.

Tuy nhiên, lời kêu gọi của Washington luôn lạc lõng khi các đồng minh bên bờ đông Đại Tây Dương lại có cách tiếp cận khác trong vấn đề Crimea - và cả Donbass - dù vẫn hưởng ứng lệnh trừng phạt của Washington đối với Moscow.

Vì vậy, để có sự đồng thuận cao để có thể tối đa hóa lợi ích có được từ Moscow thì việc Warsaw tận dụng vị thế và vai trò của Chủ tịch OSCE té nước theo Washington nghiêm trọng hóa vấn đề Crimea -và cả Donbass - là biện pháp tuyệt vời.

Trong bối cảnh Warsaw đang muốn từng bước trở thành đồng minh chiến lược đặc biệt của Washington tại Châu Âu, thì giúp Ukraine về danh nghĩa, còn thực chất giúp Mỹ về lợi ích trong vấn đề Crimea - và cả vấn đề Donbass - là nhất cử lưỡng tiện. 

Vì thế, theo giới phân tích, có lẽ Tổng thống Putin không quá bận tâm trước tuyên bố của Tổng thống Duda, bởi thực ra điều này chỉ giúp cho Moscow dễ xử sự hơn với Washington trong vấn đề Crimea và cuộc khủng hoảng Ukraine mà thôi.

Ngọc Việt

Chủ Nhật, 09/08/2020 13:53

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện