Dự báo chính sách đối ngoại Mỹ, nếu Biden vào Nhà Trắng

(Quan hệ quốc tế) - Nếu thắng cử, ông Biden có thể sẽ lật ngược nhiều quyết định mà Tổng thống Donald Trump đã thực hiện

Cùng với đó sẽ tiếp nối quan điểm chống Nga, Trung Quốc, Iran và tiếp tục hiện diện quân sự ở khắp nơi trên thế giới.

Theo các nhà quan sát, thông qua các tuyên bố rõ ràng đưa ra trong chiến dịch tranh cử, việc dự báo chính sách đối ngoại của chính quyền Joe Biden - người từng là Phó Tổng thống dưới thời Barack Obama, dễ dàng hơn so với ông Donald Trump.

Ứng viên đảng Dân chủ đã nhiều lần phàn nàn việc Tổng thống Donald Trump đã xây dựng chính sách đối ngoại của mình chủ yếu dựa trên việc phủ nhận những thành tựu của người tiền nhiệm Barack Obama.

Du bao chinh sach doi ngoai My, neu Biden vao Nha Trang
Chính sách đối ngoại của ông Biden dự kiến không có nhiều thay đổi so với ông Donald Trump

Đảo ngược các quyết định của ông Trump?

Theo các nhà phân tích, nhóm lãnh đạo chính sách đối ngoại của ông Biden, bao gồm Anthony Blinken, Nicholas Burns và Jake Sullivan, đại diện cho sự trở lại rõ ràng nhất của các nhà hoạch định chính sách đối ngoại thời Bush-Clinton và đặc biệt là thời Obama, nên định hướng chính sách đối ngoại của chính quyền Biden là rất dễ xác định.

Ông Biden từng tuyên bố rằng, cái gọi là “Lệnh cấm Hồi giáo” (“Muslim ban”, tức Sắc lệnh 13769 về “Bảo vệ quốc gia trước nguy cơ khủng bố nước ngoài nhập cư vào Hoa Kỳ”, ban hành ngày 27/1/2017) của ông Trump đối với người nhập cư từ các quốc gia mà Mỹ không thể kiểm tra hiệu quả các mối liên hệ với khủng bố, sẽ là chính sách đầu tiên của ông Trump bị đảo ngược.

Việc tái tham gia Hiệp định Khí hậu Paris cùng với “Thỏa thuận xanh mới” (Green New Deal); khôi phục tài trợ cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO), trở lại Hội đồng Nhân quyền; hỗ trợ cho Chính quyền Palestine và Cơ quan Cứu trợ và Công trình của Liên hợp quốc cho người tị nạn Palestine ở Cận Đông (UNRWA);

tiếp xúc lập tức với các nhà lãnh đạo châu Âu, quay trở lại Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)… sẽ là những ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự của ông Biden nếu ông thắng cử.

Ông Biden là người ủng hộ việc loại bỏ chính sách ngăn cấm nhập cư, tăng cường tái định cư cho “những người di cư bất hợp pháp”, hướng tới việc mở cửa biên giới hoàn toàn, nên việc loại bỏ tài trợ cho bức tường biên giới phía nam, xóa bỏ thỏa thuận giam chân người xin tị nạn ở Mexico và các nước Mỹ Latin cũng là những sáng kiến ​​chính của ứng viên đảng Dân chủ.

Viện trợ phát triển cho Nam bán cầu cũng thể hiện sự quay trở lại các phương pháp tiếp cận truyền thống của Mỹ.

Tuy nhiên, một số quyết định nhạy cảm mà ông Trump đã ban hành, mà trước đây chưa Tổng thống Mỹ nào dám làm, như công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel hay công nhận cao nguyên Golan là của Israel, có thể vẫn sẽ được ông Biden giữ lại, bởi điều đó phù hợp với lợi ích của Mỹ.

Quan điểm về Trung Quốc không thay đổi

Ông Joe Biden cam kết rằng, trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ sẽ vượt qua được “kỷ nguyên của bóng tối trong một thời gian dài” dưới thời ông Donald Trump.

Trong quan điểm về chính sách đối ngoại của ông Biden và ekip của ông, Trung Quốc là đối thủ nặng ký nhất về chính trị và kinh tế, nhưng chính sách đối với Bắc Kinh của ông Biden có thể chưa rõ ràng.

Hiện nay, ông Biden đang bị áp lực lớn từ giới cánh tả về nhiều vấn đề, bao gồm cả chính sách đối ngoại. Một số nhà dân chủ thậm chí còn cho rằng, hợp tác với Trung Quốc về biến đổi khí hậu còn quan trọng hơn vấn đề vi phạm nhân quyền của nước này. Nhiều cố vấn và các nhân vật hỗ trợ cho ông Biden vẫn kêu gọi tăng cường hợp tác, giảm bớt sự lên án Bắc Kinh.

Một vấn đề quan trọng là tâm lý chống Trung Quốc hiện rất phổ biến ở Hoa Kỳ. Theo số liệu của PEW, 73% người Mỹ có thái độ tiêu cực với Trung Quốc. Thực tế này không thể bị bỏ qua bởi bất kỳ ứng cử viên tổng thống nào.

Do đó, trong tương lai gần, Bắc Kinh vẫn là đối thủ cạnh tranh chính của Hoa Kỳ trên trường thế giới và thực tế này là điều không thể tránh khỏi.

Về công khai, ông Biden thường xuyên chỉ trích ông Trump về cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, mà đang tạo ra rất nhiều vấn đề cho nền kinh tế và cho nhiều bộ phận người dân lao động Mỹ, nhưng đây chỉ là những chỉ trích cá nhân, còn ông Biden vẫn thường xuyên kêu gọi trừng phạt và lên án hành động “đàn áp dân chủ” của Bắc Kinh.

Mặc dù không thay đổi quan điểm với Trung Quốc, nhưng chính quyền Biden có lẽ sẽ sử dụng những cách tiếp cận khác mềm mỏng hơn. Ông Biden có thể sẽ tránh xa việc quay trở lại “tư duy thời Chiến tranh Lạnh” với sự đối lập hai cực rõ ràng, để ủng hộ “cạnh tranh Trung-Mỹ” theo từng vấn đề cụ thể.

Đã xuất hiện những tuyên bố liên quan đến một “bộ công cụ cưỡng chế” mới để kiềm chế Trung Quốc, tạo thuận lợi trong việc ban hành các chính sách đối với Bắc Kinh, trong khi vẫn không thay đổi cơ bản các thỏa thuận kinh tế có lợi.

Tiếp tục chống Nga và Iran

Ứng viên đảng Dân chủ đã tuyên bố rằng, nếu ông thắng cử, tất cả mọi đối thủ của Hoa Kỳ nên hiểu là đã hết thời kỳ nước Mỹ phải lấy lòng họ (ám chỉ ông Trump lấy lòng Putin, Kim Jong-un, Erdogan…).

Ông Biden lưu ý rằng, ông sẽ không khoan nhượng, không nhắm mắt làm ngơ như ông Trump trước việc Nga treo thưởng để “lấy đầu binh sĩ Mỹ ở Afghanistan”. Ứng viên của đảng Dân chủ cũng cáo buộc Nga thao túng nền chính trị Mỹ, can thiệp vào “hoạt động dân chủ thiêng liêng nhất là bỏ phiếu bầu cử”.

Đồng thời, những cuộc “chiến tranh lai” của Nga đối với châu Âu (sáp nhập bán đảo Crimea của Ukraine; thao túng an ninh năng lượng châu Âu, âm mưu chi phối các nước các nước láng giềng…) và sự khiêu khích đối với NATO cũng sẽ phải chịu trừng phạt.

Đối với Trung Đông, ông Biden được coi là một người ủng hộ mạnh mẽ đối với Israel, tuyên bố khẳng định “cam kết chặt chẽ đối với an ninh của Israel”. Mặc dù đội ngũ cố vấn cũ của ông Obama có vẻ không ưa Tel Avip, nhưng với ảnh hưởng lớn của giới vận động hành lang Do Thái ở Washington, quan hệ với Israel chắc chắn vẫn sẽ không thay đổi.

Trước đây, ông Biden từng hứa hẹn quay trở lại Thỏa thuận Hạt nhân Iran 2015 (còn gọi là “Kế hoạch Hành động chung Toàn diện” – JCPOA). Nếu thắng cử, rất có khả năng chính quyền Biden sẽ ngồi vào bàn đàm phán với Tehran với thái độ mềm mỏng hơn về một Thỏa thuận hạt nhân Iran mới, nhưng vẫn đảm bảo “ngoại giao cứng rắn và cam kết hỗ trợ từ các đồng minh của Hoa Kỳ để đẩy lùi hiệu quả hơn các hoạt động gây bất ổn của Iran”.

Những thành công của ông Biden trong việc ký kết một JCPOA mới với Iran có thể sẽ mở đường cho một thỏa thuận tương tự với Triều Tiên.

Ngoài ra, ông Biden cũng có thể chấm dứt hỗ trợ cho các hoạt động của Saudi chống lại quân nổi dậy Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen và thoát hẳn ra khỏi “Cuộc chiến không hồi kết” (“forever war”) ở Afghanistan.

Tuy nhiên, những bước đi đầu tiên mà ông Trump vừa qua đã tiến hành không rõ có được ông Biden tiếp nối hay không.

Vẫn là nước Mỹ muôn thủa

Dù ông Donald Trump tiếp tục hiện diện ở Nhà Trắng hay ông Biden lên làm Tổng thống Mỹ thì họ vẫn có những vấn đề không thể tự quyết, hay nói cách khác, không có sự tái hiện đế chế Obama hay sự tiếp tục triều đại Donald Trump nào hết, dù bất cứ ai lên nắm quyền thì cũng vẫn chỉ có một khuôn mẫu của hệ thống chính trị Mỹ, mà các vị Tổng thống phải điều chỉnh các chính sách, cách tiếp cận và biện pháp tiến hành để phục vụ cho nó mà thôi.

Dù ông Biden được coi là “người đảo ngược các quyết định của ông Trump” thì đó cũng chỉ là những quyết định liên quan đến sự tham gia của Washington vào các cơ cấu thực thi trách nhiệm và nghĩa vụ quốc tế, gắn với quyền lợi của Mỹ mà thôi;

còn quan điểm với Nga, Trung Quốc, Iran, Triều Tiên… của ông Biden và đảng Dân chủ vẫn sẽ giữ nguyên như chính quyền Donald Trump, chỉ thay đổi cách tiếp cận mềm mỏng hơn thôi.

Vì vậy, dù ai lên lãnh đạo nước Mỹ cuối năm nay thì cuộc chiến tranh thương mại Trung-Mỹ vẫn sẽ còn tiếp diễn; sự bao vây, trừng phạt của Mỹ và đồng minh đối với Nga vẫn sẽ chưa được cởi bỏ, còn các vòng đàm phán mới với Iran về một JCPOA mới theo ý Mỹ có thể sẽ được mở ra.

Ngoài ra, ông Biden là người có quan điểm trái ngược với ông Trump trong việc “rút Mỹ khỏi các cuộc chiến bất tận và đưa những người lính Mỹ về nhà”. Ứng viên đảng Dân chủ là người ủng hộ các cuộc chiến tranh ở Serbia, Afghanistan, Iraq, Libya, Syria…

Do đó, nếu ông Biden lên nắm quyền thì cục diện thế giới những năm tới vẫn sẽ có những điểm nóng như hiện nay, thậm chí có nơi sẽ căng thẳng hơn thời Donald Trump.

Nguyễn Ngọc

 

Thứ Sáu, 25/09/2020 07:40

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện