Erdogan mua S-400: Tỉnh ngộ vì bất lực trước F-16 đảo chính

(Quan hệ quốc tế) - Một nguyên nhân quan trọng khiến Thổ Nhĩ Kỳ mua S-400 Triumph Nga là do bất lực trước tiêm kích F-16 của phe đảo chính hồi tháng 7 năm 2016.

Gần đây, giới phân tích ngày càng cho rằng, động lực chính khiến Thổ Nhĩ Kỳ đã phải mua các hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 Triumph của Nga, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ Washington là để bảo vệ mình khỏi các máy bay của chính họ, trong trường hợp xảy ra một cuộc đảo chính khác.

Quan điểm Thổ Nhĩ Kỳ mua S-400 thuần túy vì muốn xây dựng khả năng phòng không quốc gia

Thực ra, Thổ Nhĩ Kỳ đã theo đuổi việc mua sắm các tên lửa phòng không phi phương Tây từ rất lâu trước cuộc đảo chính.

Vào năm 2013, Thổ Nhĩ Kỳ đã gạt bỏ Patriot 3 (PAC3) của Mỹ và SAM P/T Aster-30 của châu Âu và chính S-300 của Nga, để bày tỏ sự quan tâm đến việc mua hệ thống phòng không FD-2000, phiên bản xuất khẩu của hệ thống phòng không HQ-9 Trung Quốc, có tính năng được cho là tương đương, thâm chí là còn nhỉnh hơn S-300 Nga.

Nhưng Ankara đã trở nên vỡ mộng khi Bắc Kinh do dự về việc chuyển giao công nghệ, điều mà Thổ Nhĩ Kỳ luôn tìm kiếm khi mua thiết bị quân sự, cùng với những sức ép cực lớn từ những người anh em trong khối Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương, mà tiêu biểu là Mỹ.

Trước khi thỏa thuận sơ bộ đó bị hủy bỏ vào năm 2015, các đồng minh NATO của Thổ Nhĩ Kỳ đã cảnh báo rằng, Ankara không thể mua hệ thống phòng không này từ Trung Quốc, cũng như S-300 của Nga, vì lý do tương tự như những cảnh báo về hệ thống S-400 Triumph hiện nay.

Thổ Nhĩ Kỳ đã tìm kiếm một hệ thống phòng không tầm xa trong hơn một thập kỷ, Omar Lamrani - Chuyên gia phân tích quân sự cấp cao tại Stratfor, nói với hãng tin Ahval. Nhu cầu này được củng cố với sự bùng nổ của cuộc nội chiến ở Syria và nhận ra rằng Thổ Nhĩ Kỳ có rất ít khả năng phòng thủ trước các tên lửa đạn đạo mà chính phủ Syria sở hữu.

Lamrani cho biết, sự lựa chọn hệ thống phòng không của một quốc gia không thuộc NATO không liên quan gì đến nỗ lực đảo chính. Quyết định mua sắm S-400 của Nga chủ yếu liên quan đến việc chuyển giao công nghệ quan trọng đi kèm với thỏa thuận, cũng như mong muốn của Ankara để cải thiện mối quan hệ với Moscow.

Erdogan mua S-400: Tinh ngo vi bat luc truoc F-16 dao chinh
Bất chấp sự rạn nứt trong quan hệ với Mỹ-NATO, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn quyết tâm mua S-400 Triumph của Nga

Timur Akhmetov, một nhà nghiên cứu của Hội đồng các vấn đề quốc tế Nga, có trụ sở tại Ankara, đã xem việc mua S-400 như một phần của chính sách đối ngoại độc lập và hướng tới mục tiêu lâu dài là xây dựng một ngành công nghiệp quốc phòng nội địa vững mạnh.

Thổ Nhĩ Kỳ mong muốn có được các công nghệ phòng không tiên tiến để thúc đẩy khả năng phòng thủ của chính mình trong các lĩnh vực liên quan, ông Akhmetov nói với Ahval.

Còn ông Joseph Trevithick, một cây bút chuyên về quốc phòng của The War Zone, cũng nghi ngờ lý thuyết “động cơ thúc đẩy Thổ Nhĩ Kỳ mua S-400 là do cuộc đảo chính tháng 7/2016”.

Nhà phân tích này cảm thấy khó tin rằng, cuộc đảo chính tháng 7/2016 là yếu tố chính trong quyết định mua Triumph Nga của chính quyền Ankara, mà chủ yếu là xuất phát từ quan điểm của Thổ Nhĩ Kỳ về khả năng của S-400 trong việc xây dựng hệ thống phòng không quốc gia.

“Tất cả những gì bạn phải làm là nhìn vào số lần các thành viên NATO đã triển khai các hệ thống phòng không đến Thổ Nhĩ Kỳ kể từ năm 1990” - ông Trevithick nói với Ahval.

Chính quyền Ankara chưa bao giờ có một hệ thống phòng không tầm xa và do đó phải dựa vào các đồng minh NATO để triển khai tên lửa Patriot của họ trên đất Thổ Nhĩ Kỳ, như họ đã thực hiện nhiều lần trong 30 năm qua. Và do đó, quyết định của ông Erdogan mua S-400 là rất dễ hiểu.

Quan điểm Thổ Nhĩ Kỳ mua S-400 để đề phòng đảo chính của Mỹ

Tuy nhiên, Levent Özgül, một nhà phân tích của Diễn đàn quốc phòng và địa chính trị có trụ sở tại Ankara, đã đưa ra một quan điểm khác.

“Tôi là một trong những nhà phân tích bảo vệ mạnh mẽ lập luận rằng Thổ Nhĩ Kỳ mua S-400 là để bảo vệ mình trước một nỗ lực đảo chính khác có thể liên quan đến F-16 của Thổ Nhĩ Kỳ” - ông nói.

Vào đêm ngày 15 tháng 7 năm 2016, những phi công Thổ Nhĩ Kỳ đảo chính đã lái những chiếc F-16 do Mỹ sản xuất để ném bom vào quốc hội ở Ankara - lần đầu tiên thành phố bị tấn công quân sự kể từ năm 1402, và thậm chí cả chuyên cơ của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cũng đã nằm trong tầm ngắm của họ, nhưng nó đã không bị bắn rơi vì nhiều lý do.

Erdogan mua S-400: Tinh ngo vi bat luc truoc F-16 dao chinh
Lực lượng trung thành với ông Erdogan đã bất lực trước những chiếc F-16 của phe đảo chính trong không quân Thổ Nhĩ Kỳ

Trong cả quá trình tập hợp lực lượng để giành lại quyền kiểm soát tình hình ở Ankara và Istanbul, các lực lượng quân sự của chính phủ, đã thất bại trong việc đánh chặn hoặc bắn hạ một trong những máy bay phản lực của phe đảo chính, mà theo ông Erdogan, đã được tiếp liệu từ chính các máy bay tiếp dầu của căn cứ không quân Mỹ ở Incirlik.

Nhà phân tích chính sách đối ngoại của Ali Demirdas đã ghi nhận trên tờ The National Interest vào tháng trước rằng, khi Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu nhận được thông tin đầu tiên trong cuộc tấn công đảo chính năm 2016, nước này không có bất kỳ cơ chế phòng thủ hiệu quả nào.

Một số nguồn tin nói rằng, từ lâu ông Erdogan đã muốn sở hữu một hệ thống phòng không đáng tin cậy nhất chỉ để tự bảo vệ mình và khi nỗ lực đảo chính năm 2016 xảy ra, nó có thể đã thuyết phục Erdogan rằng, ông ta cần một hệ thống tên lửa phòng không phi NATO.

Trước đây, ông Özgül đã dự đoán rằng S-400 sẽ được đặt ở căn cứ không quân Murted, là cơ sở quan trọng để cũng cố giả thuyết này. Những chiếc F-16 đã ném bom quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ trong nỗ lực đảo chính tháng 7 năm 2016 đã cất cánh từ Murted, sau đó được gọi là Akinci.

Và quả nhiên, các thành phần đầu tiên của các tổ hợp S-400 Triumph được máy bay vận tải An-124 Nga vận chuyển sang Thổ Nhĩ Kỳ, chính là đến căn cứ không quân Murted ở Ankara.

Özgül dự kiến ​​Thổ Nhĩ Kỳ sẽ sử dụng các tổ hợp S-400 đầu tiên để bảo vệ Ankara và dinh tổng thống; tổ hợp thứ hai để bảo vệ chống lại các cuộc tấn công của Syria, Israel hoặc chính các đồng minh NATO; trong khi những tổ hợp thứ ba có khả năng đóng tại Istanbul và bảo vệ khu vực Aegean.

Özgül cũng không loại trừ giả thuyết rằng, bảo vệ chính quyền Erdogan chống lại một cuộc đảo chính có thể không phải là lý do duy nhất đằng sau việc Thổ Nhĩ Kỳ mua S-400 Nga.

Ông cho rằng, liên minh chống khủng bố của Washington ở Syria với Các Đơn vị Bảo vệ Nhân dân (YPG) do người Kurd lãnh đạo, mà Ankara coi là một nhóm khủng bố, đã khiến Đảng Công lý và Phát triển (AKP) cầm quyền ở Thổ Nhĩ Kỳ coi Hoa Kỳ là mối đe dọa tiềm tàng.

Do đó, AKP đã quyết định tiến tới một sự độc lập chính trị và tránh xa liên minh 70 năm của NATO.

Thiên Nam

Thứ Ba, 20/08/2019 07:22

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện