Học thuyết Trump: 'Dị biệt' hay 'lọc lõi' chính trường?

(Quan hệ quốc tế) - Tổng thống Mỹ Donald Trump thường bị chê là “kẻ nghiệp dư” trong lĩnh vực chính trị và đối ngoại. Nhưng sự thật có phải vậy không?

Mặc dù lĩnh vực đối ngoại của Tổng thống Mỹ Donald Trump không được đánh giá cao bằng lĩnh vực đối nội, nhưng Báo cáo Quan điểm số 1.776, ngày 14 tháng 10 của Trung tâm BESA (Israel) đã có những đánh giá hết sức khác biệt về những thành tựu trong lĩnh vực đối ngoại của ông.

Bài viết này của Tiến sĩ Raphael G. Bouchnik Chen - một đại tá quân đội Israel nghỉ hưu, từng là nhà phân tích cấp cao của Cục Tình báo Quân sự Israel.

Góc nhìn mới về đối nội và đối ngoại của Tổng thống Trump

Hầu hết các học giả và chuyên gia truyền thông đều dự đoán rằng ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden sẽ được bầu làm tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ vào ngày 3 tháng 11 tới. Kết luận này dựa trên cuộc khảo sát thường xuyên cũng như các cuộc thăm dò dư luận xã hội khác. Theo những đánh giá này, đương kim Tổng thống Donald Trump được cho là đang ở giai đoạn cuối của sự nghiệp chính trị tại Nhà Trắng.

Việc ông Trump không thể chống lại đại dịch COVID-19 một cách hiệu quả và chính sách cố tình hạ thấp mức độ nghiêm trọng của căn bệnh, cùng với việc chính Tổng thống cũng bị mắc bệnh, được nhiều người coi là dấu chấm hết của Tổng thống Mỹ. Tổng thống Trump - người đã chỉ trích gay gắt đảng Dân chủ vì chính trị hóa đại dịch, đã có kết quả dương tính với Coronavirus vào thời điểm lòng tin của công chúng đối với cả giới truyền thông và chính phủ liên bang đang cực kỳ thấp.

Sự thất bại trong chẩn đoán COVID-19 của ông Trump và sự tái xuất nhanh chóng từ bệnh viện chỉ sau một thời gian ngắn điều trị chỉ là những sự kiện gần đây nhất trong số những sai lầm của Trump trong lĩnh vực đối nội. Chúng còn bao gồm cuộc khủng hoảng sâu sắc về khoảng cách xã hội và chủng tộc trong xã hội Mỹ, sự trỗi dậy của phong trào chống phân biệt chủng tộc Black Lives Matter và sự tham gia của những người vô chính phủ vào các cuộc bạo động tàn phá nhiều thành phố ở Mỹ.

Đầu tư của ông Trump vào các vấn đề đối ngoại ngày càng ít được chú ý hơn, mặc dù chúng có thể trở thành một yếu tố có ý nghĩa trong cuộc bầu cử. Điều này đặc biệt đúng trong thực tế là chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ hiện được giới phân tích xem như là “một chức năng được định hướng bởi tính cách tổng thống”, hơn là một chính sách được hoạch định kỹ lưỡng.

Tuy nhiên, Báo cáo Quan điểm của Trung tâm BESA số 1.776, ngày 14 tháng 10 đã đưa ra một góc nhìn khác.

Theo nhận định của chuyên gia Raphael G. Bouchnik Chen, mặc dù các cuộc khảo sát xã hội học và các phong vũ biểu xã hội khác liên tục dự báo rằng ông Joe Biden sẽ giành chiến thắng trước ông Donald Trump, nhưng còn quá sớm để chắc chắn về điều này. Người ta tương đối ít chú ý đến thành tích của ông Trump trong các vấn đề đối ngoại, mặc dù nó có thể trở thành một yếu tố có ý nghĩa quyết định trong cuộc bầu cử.

Hoc thuyet Trump: 'Di biet' hay 'loc loi' chinh truong?
Tổng thống Mỹ Donald Trump thường gây tranh cãi với các quyết định của mình

Ông Raphael G. Bouchnik Chen đã xem xét các yếu tố dị biệt nhưng có tác động xã hội lớn của Tổng thống Trump, sử dụng phương pháp tiếp cận "Người ủng hộ của ma quỷ" (Devil’s Advocate) để dự đoán cho một chiến thắng của ông Trump. Ngoài ra, việc ông Trump cũng đang nhận được đề cử cho Giải Nobel Hòa bình năm 2021 cũng có thể có tác động không nhỏ đến khả năng giành chiến thắng.

Cách tiếp cận của Tổng thống Donald Trump đối với chính sách đối ngoại chắc chắn là không bình thường và thường được mô tả là “sự hỗn loạn”. Mặc dù thường xuyên  bị chỉ trích nhưng “Học thuyết Trump” cũng đã đạt được một số hiệu quả tích cực và có thể cung cấp nền tảng cho phân tích theo hướng tiếp cận "Người ủng hộ của ma quỷ", trong đó, ông Trump mới là người chiến thắng vào ngày 3 tháng 11.

[“Người ủng hộ ma quỷ” (Devil’s Advocate) là một thuật ngữ được sử dụng trong lĩnh vực hoạt động tập thể, khi chúng ta chỉ định 1 người đóng vai phản biện, đưa ra những ý kiến trái chiều với cả nhóm để thảo luận, tránh hiện tượng tư duy thuận chiều số đông và trách nhiệm tập thể, làm triệt tiêu sự sáng tạo. Cách tiếp cận “Người ủng hộ ma quỷ” trong trường hợp này là chỉ những hành động của Trump thường trái ngược với số đông, gây ra sự chú ý rất lớn và trong nhiều trường hợp lại có hiệu quả lan truyền rất cao].

Cách tiếp cận chưa từng có, thậm chí còn được coi là “dị biệt” của ông Trump đối với các vấn đề quốc tế đã được thể hiện nổi bật trong suốt nhiệm kỳ của ông, ví dụ như trong cách tiếp cận của Washington trong thời gian qua đối với Nga, Trung Quốc và Triều Tiên; cũng như với các đồng minh của Mỹ ở châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ.

Chính sách đối ngoại dị biệt nhưng hiệu quả của ông Trump

Tổng thống Trump bắt đầu nhiệm kỳ của mình bằng cuộc nói chuyện qua điện thoại với người đứng đầu vùng lãnh thổ Đài Loan, một sự kiện khiến Bắc Kinh hoàn toàn bất ngờ.

Sau đó, ông Trump tiếp tục phát động một cuộc chiến thương mại quy mô lớn chống lại Trung Quốc, làm chao đảo nền kinh tế toàn cầu khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới áp đặt các lệnh trừng phạt trị giá hàng chục tỷ đô la lên nhau. Sau đó, ông Trump đã làm leo thang căng thẳng khi cáo buộc Bắc Kinh gây ra đại dịch COVID-19.

Chính sách Trung Quốc của Trump có giá trị ở chỗ, nó khiến Bắc Kinh chú ý  rằng mối quan hệ Mỹ-Trung cần được tái cấu trúc cơ bản và điều này được - Quốc hội cũng như các cuộc thăm dò dư luận ủng hộ. Ông Trump cũng kiên quyết chỉ ra rằng, Mỹ sẽ không dung thứ cho sự xâm lược của Trung Quốc ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, đặc biệt là tự do hàng hải ở Biển Đông.

Tổng thống Trump cũng có cách tiếp cận độc đáo với Triều Tiên. Những thông điệp ban đầu của ông đối với Kim Jong-un đầy thù địch và dường như đang leo thang theo hướng chiến tranh hạt nhân. Sau đó, ông Trump đảo ngược hoàn toàn và bắt đầu nói về ông Kim như một đối tác đáng ngưỡng mộ - một sự thay đổi không ai lường trước được.

Hoc thuyet Trump: 'Di biet' hay 'loc loi' chinh truong?
Dưới sự bảo trợ của Trump, Israel và UAE đã ký thỏa thuận lịch sử về bình thường hóa quan hệ

Mặc dù ông Trump dường như không quan tâm đến việc kiên trì buộc chính quyền Bình Nhưỡng phải phi hạt nhân hóa, nhưng ông có thể được ghi nhận công lao vì đã kiềm chế Triều Tiên, ít nhất là liên quan đến các vụ thử hạt nhân và ICBM.

Còn nhiều hơn thế, chính sách ngoại giao của Mỹ dưới thời ông Trump đã thành công trong việc là trung gian cho một thỏa thuận bình thường hóa lịch sử giữa Serbia và Kosovo, chấm dứt 21 năm xung đột. Chính quyền của ông Trump cũng đã thành công trong việc khuyến khích Belgrade và Pristina thiết lập mối quan hệ với Tel Avip.

Mặt khác, chính sách cứng rắn của ông Trump đối với Iran, việc ông rút khỏi JCPOA một cách ngoạn mục và khôi phục các lệnh trừng phạt phản ánh một quan điểm nhất quán.

Washington dưới sự lãnh đạo của Trump đã điều phối khá tốt cách tiếp cận vấn đề Iran giữa Israel với các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm cả Saudi Arabia, giúp mặt trận khu vực chống Iran tiếp tục phát triển nhờ những nỗ lực của chính quyền Hoa Kỳ.

Chỉ hai tuần trước khi ông Trump được xác định mắc COVID-19, Israel đã ký các thỏa thuận hòa bình và bình thường hóa quan hệ đầy ấn tượng với UAE và Bahrain. Các thỏa thuận đột phá được chính thức ký kết tại Nhà Trắng vào ngày 15 tháng 9 năm 2020, cũng như “Hiệp định Abraham”, sẽ đóng vai trò như một chiếc ô để mở rộng các mối quan hệ như vậy đối với các quốc gia vùng Vịnh khác.

Một yếu tố bên ngoài có thể gây ảnh hưởng lớn đến cuộc bầu cử là các đề cử ông Trump cho Giải Nobel Hòa bình năm 2021. Đề cử mới nhất đến từ các giáo sư luật người Úc trên cơ sở những thành công của "Học thuyết Trump" về chính sách đối ngoại. Giáo sư luật David Flynt gọi học thuyết này là "phi thường", nhất cách tiếp cận của Trump đối với hòa bình Trung Đông, với Hiệp định Abraham và việc bình thường hóa quan hệ giữa Israel với UAE, Bahrain và có thể là cả Saudi Arabia.

Lời kết:

Cuộc chạy đua vào Nhà Trắng vẫn chưa kết thúc đối với cả hai ứng cứ, nhưng xem xét số lượng và phạm vi của những thành tựu đối ngoại này của ông Trump, có thể nhận định rằng, chúng sẽ có tác động đến cuộc bầu cử.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Kayleigh McEnany cũng nói rằng, không ai có thể phủ nhận được những thành công của Tổng thống Trump, chính quyền của ông đã làm được những việc lớn và rất xứng đáng được tưởng thưởng.

Thiên Nam

Thứ Ba, 20/10/2020 07:37

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện