Khi nào EU hết lệ thuộc Mỹ trong quan hệ với Venezuela?

(Quan hệ quốc tế) - Trong vấn đề Venezuela, EU chọn "chống Nga, theo Mỹ" để hy vọng Mỹ sẽ nhẹ tay trong giảm hàm lượng "yếu tố Nga" có trong nền tảng lợi ích EU..

Caracas chỉ trích Brussels theo đuôi Washington trong vấn đề Venezuela

Ngày 19/7, Ngoại trưởng Venezuela Jorge Arreaza đã cáo buộc Liên minh Châu Âu đi theo con đường của Mỹ trong chính sách đối với quốc gia Nam Mỹ này, sau khi EU áp lệnh trừng phạt thêm 11 quan chức trong chính quyền Caracas.

Đề cập chính sách của Liên minh Châu Âu đối với Venezuela, người đứng đầu ngành ngoại giao Venezuela cho rằng Brussels có sự tương đồng với Washington, mà thực ra là "sự xâm lược", đi ngược lại luật pháp quốc tế và các công ước về ngoại giao.

Đặc biệt, Ngoại trưởng Arreaza tỏ ra thất vọng với Đại diện cấp cao về chính sách An ninh và Đối ngoại của EU Josep Borrell, người mà trong suốt thời gian làm Ngoại trưởng Tây Ban Nha đã liên tục kêu gọi Tổng thống Nicolas Maduro từ chức.

Venezueal từng kỳ vọng ông Borrell trở thành người đứng đầu các chính sách an ninh và đối ngoại của EU thì sẽ giúp cho quan hệ giữa Brussels và Caracas nồng ấm hơn, vì "trong lịch sử, bán đảo Iberia luôn có mối quan hệ tốt với các nước Mỹ Latinh".

Khi nao EU het le thuoc My trong quan he voi Venezuela?
Ngoại trưởng Venezuela Jorge Arreaza

Tuy nhiên, lập trường của nhà ngoại giao Tây Ban Nha không những không thay đổi mà còn cực đoan hơn, đưa Brussels đến gần hơn với Washington trong lối hành xử với vấn đề khủng hoảng ở Venezuela.

Ngoại trưởng Arreaza cho rằng, vị thế của Brussels đứng trên "sự tương đồng về ý thức hệ" giữa Mỹ với EU, nên không thể độc lập với Washington. Và đó không phải là thể hiện "quan hệ đúng đắn và văn minh giữa các quốc gia".

Đề cập đến các lệnh trừng phạt của EU đối với Venezuela, Ngoại trưởng Arreaza đã thể hiện sự bức xúc, vì "nó là hành động bất hợp pháp và gây tổn hại" rất lớn cho đất nước, chính quyền và người dân Venezuela.

Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Maduro vẫn thể hiện sự "cao thượng" trong quan hệ với Brussels, khi sẵn sàng chấp nhận "đại diện ngoại giao của Liên minh Châu Âu tại Venezuela ở mức cao nhất, với 14 đại sứ và đại diện thường trực".

"Mặc dù họ không công nhận Tổng thống Nicolas Maduro, nhưng nhà lãnh đạo vẫn cho phép họ ở lại Venezuela để phát triển quan hệ và thực hiện đối thoại, bất chấp điều đó là mạo hiểm và sẽ gây khó khăn cho chúng tôi", ông Arreaza nhấn mạnh.

Ngoại trưởng Venezueal hy vọng, với lối ứng xử "cao thượng" của Caracas, Brussels sẽ thay đổi và EU, xoay sở để "đóng một vai trò tích cực ở Venezuela", mà Brussels có thể tham gia giám sát cuộc bầu cử Quốc hội Venezuela vào ngày 6/12 tới.

Bình luận của Ngoại trưởng Arreaza được đưa ra trong bối cảnh mối quan hệ ngày càng xấu đi giữa Brussels và Caracas, sau khi Chính phủ Venezuela quyết định trục xuất Đại sứ EU tại Caracas Isabel Brilhante Pedrosa, nhằm đáp trả Brussels.

Đầu tháng 6, Tổng thống Maduro đã yêu cầu EU không can thiệp vào công việc nội bộ Venezuela, vì đây "không phải là sân sau" của EU, sau khi Hội đồng Châu Âu lên án Tòa án Tối cao Venezuela cải tổ Hội đồng bầu cử, khiến EU áp trừng phạt.

Song ngày 2/7, Venezuela thông báo đã hủy quyết định trục xuất Đại sứ EU Isabel Brilhante Pedrosa, mà theo Tổng thống Maduro là để thế giới hiểu được sự thật về những gì đang diễn ra tại đất nước Nam Mỹ này, và EU nhìn vào đó mà đổi thay.

Vậy nhưng, theo những bình luận mới nhất của Ngoại trưởng Jorge Arreaza, dường như Brussels vẫn không thay đổi, chấp nhận thấp hèn trước cách ứng xử cao thượng của Caracas.

Khi nao EU het le thuoc My trong quan he voi Venezuela?
Tổng thống Maduro thể hiện sự cao thượng với EU

Khi nào EU hết lệ thuộc Mỹ trong quan hệ với Venezuela?

Theo giới phân tích, không phải không EU không muốn độc lập trong chính sách đối ngoại, vì nó giúp nâng cao vị thế và chiếm lĩnh nhiều hơn mặt bằng sân khấu chính trị thế cho EU, song họ chưa thể làm điều đó, nhất là trong quan hệ với Venezuela. 

Thứ nhất, Châu Âu phát triển như ngày nay, EU có thể ra đời và khẳng định vị thế như hiện nay là hoàn toàn nhờ vào lợi ích Mỹ

Quả thật, Châu Âu điêu tàn sau Thế chiến II không thể “vươn mình đứng dậy sáng loà” chỉ sau hơn một thập kỷ, nếu không có nguồn lực khổng lồ từ đồng minh bên bờ tây Đại Tây Dương đổ vào lục địa già với Kế hoạch Marshall vĩ đại (1947 – 1951).

Có thể khẳng định, không có lợi ích Mỹ thì nguyên tắc liên hiệp tại Châu Âu không thể được hiện thực hoá dễ dàng như vậy. Bởi sau khi Thế chiến I kết thúc, năm 1916 Ngoại trưởng Pháp lúc đó là Aristide Briand đã đề xuất thành lập liên hiệp Châu Âu.

Tuy nhiên, ý tưởng vĩ đại của nhà chính trị kiệt xuất ấy đã không thể trở thành hiện thực trong thời đại của ông. Điều đó chứng tỏ việc liên hiệp tại Châu Âu phải có điều kiện đặc biệt, tạo ra nền tảng lợi ích và đó chính nguồn lực từ Kế hoạch Mashall.

Ngay sau khi Kế hoạch Marshall kết thúc, Hiệp ước Paris được ký kết cho ra đời Cộng đồng Than Thép châu Âu (ECSC) vào năm 1951, rồi Hiệp ước Rome 1958 cho đời Cộng đồng Kinh tế châu Âu và Cộng đồng Năng lượng Nguyên tử châu Âu.

Năm 1967, với Hiệp ước hợp nhất đã cho ra đời Cộng đồng châu Âu (EC), để rồi đến năm vào năm 1991 với Hiệp ước Maastricht cho ra đời Liên minh châu Âu (EU) và dần mở rộng, đưa EU trở thành 1 trong 3 trụ cột kinh tế lớn nhất thế giới hiện nay.

Trong số 17 nước nhận nguồn tài trợ trực tiếp từ khi Kế hoạch Marshall, hiện chỉ có Thụy Sĩ và Thổ Nhĩ Kỳ đứng ngoài EU. Như vậy, cốt lõi của EU là lợi ích Mỹ và nó khiến EU trở thành "độc nhất vô nhị", dù nhiều liên minh đã ra đời trên thế giới.

Hiện nay, dù sóng đang vỗ mạnh hai bên bờ Đại Tây Dương, thì lợi ích từ Mỹ vẫn là nguồn lợi lớn nhất của EU. Theo Cơ quan thống kê của EU - Eurostat, quan hệ kinh tế, thương mại Mỹ - EU có giá trị lớn nhất trên thế giới.

Khi nao EU het le thuoc My trong quan he voi Venezuela?
Kế hoạch Marshall đã đảm bảo cho EU ra đời, tồn tại và phát triển

Tổng trị giá vốn đầu tư của Mỹ vào Liên minh Châu Âu gấp 3 lần đầu tư của Mỹ ở toàn châu Á, còn 1/3 giá trị thương mại xuyên Đại Tây Dương là luân chuyển nội bộ giữa Mỹ và EU. Đặc biệt, thặng dư mậu dịch luôn nghiêng về EU.

Rõ ràng, lợi ích kinh tế EU có được trong quan hệ với Mỹ luôn rất lớn, nên Brussels sẽ không thể mạo hiểm trong quan hệ với Caracas, nhất là Washington luôn thực hiện chiêu trò kinh tế hóa chính trị để trừng phạt những thực thể lệch pha Mỹ.

Thứ hai, hàm lượng "yếu tố Nga" có trong nền tảng lợi ích của EU và vai trò của Nga trong vấn đề Venzuela, khiến Brussels cực đoan với Caracas

Hiện nay, lợi ích của EU khai thác được từ Nga ngày một lớn, nhất là lợi ích có được trong vấn đề năng lượng, nhưng lại đối mặt với nguy cơ bị tước bỏ phần lớn bởi lệnh trừng phạt của Mỹ với lý do bảo vệ đồng minh trước nguy cơ từ nước Nga. 

Sau khi xảy ra cuộc khủng hoảng Ukraine, EU đã phải chiều lòng Mỹ khi thực hiện áp cấm vận kinh tế Nga và bán đảo Crimea, mà cho đến nay gây thiệt hại cho kinh tế của khối lên đến hàng trăm tỷ euro và vẫn vẫn chưa dừng lại ở đó.

Khi Nga và EU thực hiện các dự án năng lượng chung nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của EU, thì Mỹ đã tìm cách phá đám, trừng phạt những thực thể liên quan đến các dự án của Nga, trong đó đặc biệt là dự án Nord Stream-2 và TurkStream.

“Chúng tôi rất lo lắng về việc Mỹ áp dụng ngày càng tăng các biện pháp trừng phạt, hoặc đe dọa trừng phạt lên các doanh nghiệp và lợi ích của Châu Âu. Chúng tôi đã chứng kiến quá trình này, mà gần đây là dự án Nord Stream-2 và Turk Stream”.

Đại diện về chính sách An ninh và Đối ngoại của Liên minh Châu Âu Josep Borrell  đã tuyên bố như vậy trước nguy cơ lợi ích của EU bị tước bỏ bởi người bạn lớn bên bờ tây Đại Tây Dương liên quan tới "yếu tố Nga".

Ông Borrell nhấn mạnh rằng, EU phản đối việc áp dụng các biện pháp trừng phạt của Mỹ bởi các biện pháp đó vi phạm luật pháp quốc tế. “Chính sách của châu Âu phải được châu Âu quyết định chứ không phải bởi các nước thứ ba”.

Khi nao EU het le thuoc My trong quan he voi Venezuela?
Đại dện cấp cao về chính sách An ninh và đối ngoại của EU Josep Borrell thể hiện sự thất vọng với chính sách chèn ép của Mỹ

Tuy nhiên, nói là một chuyện, còn thực hiện lại là chuyện khác, nhất là lợi ích Mỹ vẫn là nền tảng và cốt lõi của EU. Trong khi đó, Nga lại đang đối đầu Mỹ trong vấn đề Venezueal, nên sẽ cực kỳ nguy hiểm cho EU nếu Brussels lệch pha Washington.

Rõ ràng, trong vấn đề Venezuela, chọn "chống Nga, theo Mỹ" là khả dĩ nhất với EU. Bởi hiệu ứng này sẽ giúp Brussels hy vọng Washington sẽ nhẹ tay hơn trong vấn đề giảm hàm lượng "yếu tố Nga" trong nền tảng lợi ích của EU.

Với thực tế như vậy, dù có chịu phận thấp hèn, Brussels vẫn không chọn hành động lệch pha với Washington. Vì vậy, câu hỏi khi nào EU hết lệ thuộc Mỹ trong quan hệ với Venezuela chưa thể có câu trả lời, ít nhất trong thời điểm hiện nay.

Ngọc Việt 

Thứ Năm, 23/07/2020 18:22

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện