Kinh tế thế giới ra sao sau đại dịch coronavirus?

(Quan hệ quốc tế) - Các chuyên gia đã đưa ra rất nhiều dự đoán cho viễn cảnh của kinh tế thế giới hậu đại dịch COVID-19 (Coronavius).

Ba kịch bản của kinh tế thế giới

Theo ông Kairat Kelimbetov, Giám đốc Trung tâm tài chính quốc tế Astana (AIFC), nền kinh tế thế giới sau đại dịch coronavirus có thể phát triển theo ba kịch bản khác nhau.

Theo kịch bản thứ nhất, các nước có nền kinh tế lớn nhất sẽ tiếp tục duy trì chính sách tự cách ly ngay cả khi đại dịch coronavirus chấm dứt.

Chuyên gia giải thích rằng dịch bệnh đóng vai trò như một “yếu tố kích hoạt (trigger) đối với chủ nghĩa bảo hộ hiện nay”, tuy nhiên nguyên nhân của nó chính là sự gia tăng mạnh mẽ tiến trình toàn cầu hóa, trong đó các quốc gia lớn như Hoa Kỳ chịu nhiều thiệt hại.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục quan sát sự gia tăng của chủ nghĩa bảo hộ và xu hướng tăng cường thể chế nhà nước” - ông nhận định.

Kịch bản thứ hai dựa trên sự hỗ trợ quy mô lớn dành cho các ngân hàng và doanh nghiệp ở cấp độ nhà nước.

Theo ông Kelimbetov, điều quan trọng hiện nay là sử dụng tiềm năng kinh tế của các quốc gia, mà trước hết, là “tập trung vào việc sử dụng nguồn lực, thu hút đầu tư trực tiếp và thanh khoản quốc tế”.

Kịch bản thứ ba dự đoán sẽ hình thành các khối thương mại và phân chia thành một số khu vực vĩ mô độc lập.

“Sẽ có sự phân chia thành các khu vực vĩ mô, ở đây vai trò của trung tâm chúng tôi, cũng như hệ thống tài chính nói chung, là đặc biệt quan trọng - trước hết là trong việc kết nối các khu vực vĩ mô đó với nhau” - vị chuyên gia này giải thích.

Vào tháng 4, công ty tư vấn McKinsey đã công bố một nghiên cứu mô tả hai kịch bản theo xu hướng “tốt-xấu” của nền kinh tế toàn cầu sau đại dịch.

Với kịch bản lạc quan là các nước khống chế tốt đại dịch COVI-19, sau giai đoạn giảm phát kéo dài khoảng một quý - sự giảm phát có thể là nghiêm trọng nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới II, sẽ là thời kỳ phục hồi cũng mạnh mẽ không kém.

Kịch bản bi quan giả định dịch bệnh sẽ không được kiểm soát và hầu hết dân số thế giới sẽ bị nhiễm coronavirus. Mức độ nghiêm trọng về hậu quả đối với nền kinh tế toàn cầu sẽ tùy thuộc vào việc các biện pháp hỗ trợ kinh tế do các chính phủ áp dụng có hiệu quả đến đâu.

Ngoài những dự đoán này, giới chuyên gia cũng đưa ra nhiều xu hướng phát triển của nền kinh tế thế giới hậu COVID-19. Trong đó nổi bật là hai xu hướng sau:

Xu hướng “khu vực hóa, quốc gia hóa”

Theo đó, xu hướng nổi bật nhất là đại dịch COVID-19 sẽ tái định hình các chuỗi cung ứng, biến “toàn cầu hóa thành khu vực hóa, quốc gia hóa”.

Do sự xuất hiện của coronavirus, nhiều quốc gia phát triển trên thế giới không thể mau lẹ đảm bảo cung cấp cho nước mình những hàng hóa cần thiết, bởi chuỗi sản xuất-cung ứng toả rộng ở nhiều nước khác nhau.

Kinh te the gioi ra sao sau dai dich coronavirus?
Nền kinh tế thế giới đang lao đao vì đại dịch COVID-19

Sự ngắt quãng chuỗi này do coronavirus đã làm phát sinh không ít vấn đề ở nhiều quốc gia, khi họ không thể có được hàng hóa thiết yếu vào đúng lúc cần nhất.

Các doanh nghiệp thì thay vì chú trọng vào việc tối ưu hóa hiệu quả, sẽ chuyển sang tối ưu hóa khả năng phục hồi thông qua việc đa dạng hóa nguồn cung, bổ sung các mặt hàng trong kho dự trữ. Các quốc gia cũng sẽ phải tìm một sự cân bằng bền vững hơn giữa lợi ích của toàn cầu hóa và dựa vào sự tự lực cần thiết.

Coronavirus chính là động lực thúc đẩy các nước thiết lập hoặc tái thiết lập dây chuyền nội địa sản xuất các loại hàng hóa trong nước, giảm bớt độ lệ thuộc vào phân công lao động quốc tế.

Trong tương lai, “chủ nghĩa dân tộc kinh tế” sẽ dẫn đến thực tế là các quốc gia sẽ ngày càng tự cô lập các nền kinh tế của họ khỏi thế giới bên ngoài.

Điều đó dẫn đến hiện tượng nền kinh tế thế giới có thể sẽ chuyển động theo hướng từ “toàn cầu hóa” thu hẹp lại thành “khu vực hóa, quốc gia hóa”, sau đại dịch COVID-19.

Kinh tế số, thương mại điện tử là xu hướng tất yếu

Công nghệ hội nghị truyền hình từ lâu đã trở thành điều bình thường trong lĩnh vực học tập, y tế, cũng như tại các công sở và công ty thương mại. Tuy nhiên coronavirus đang biến giao tiếp từ xa trở thành một yêu cầu bắt buộc nếu chúng ta muốn tồn tại.

Trong tương lai, mô hình công ty làm việc tập trung sẽ bị lấn át bởi các công ty làm việc trên mạng máy tính, dẫn đến bùng nổ giao tiếp từ xa.

Một vấn đề khác là các biện pháp cách ly xã hội sẽ thúc đẩy mạnh mẽ sự tăng trưởng của thương mại điện tử, do người tiêu dùng buộc phải hạn chế tới các chuỗi cửa hàng bán lẻ, các nhà hàng và các quán bar, trong khi nhu cầu đối với một số loại mặt hàng như thực phẩm, thuốc men và các sản phẩm vệ sinh cá nhân tăng mạnh.

Sự bùng phát dịch SARS (Hội chứng hô hấp cấp tính nặng) năm 2003 được xem là sự thúc đẩy đối với lĩnh vực thương mại điện tử, sản sinh ra những gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc như Alibaba hay JD.com. Hiện nay, quy mô và mức độ ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 sẽ càng làm cho thương mại điện tử trở nên phổ biến rộng rãi hơn trên thế giới.

Theo các chuyên gia, một viễn cảnh khác có vẻ cũng đã sắp tới, đại dịch coronavirus đang mở ra cơ hội cho tự động hóa. Nhiều công ty lớn và nhỏ đang tăng cường sử dụng robot để giảm lượng lao động phải đến tận nơi làm việc, thực hiện các công việc mà nhân viên không thể làm tại nhà.

Trong bối cảnh các chuyên gia sức khỏe cảnh báo rằng, biện pháp giãn cách xã hội nên được kéo dài tới năm 2021, nhu cầu sử dụng các loại robot sẽ vẫn còn tăng cao. Covid-19 đã tạo cơ hội cho robot chiếm chỗ làm của con người nhanh hơn, ví dụ như 1/3 số lao động tại Mỹ có thể bị mất việc bởi robot sau 10 năm nữa.

Nhật Nam

Thứ Sáu, 22/05/2020 07:16

Sự Kiện