Kỷ nguyên Biden, quan hệ Nga-Thổ sẽ rạn nứt?

(Quan hệ quốc tế) - Theo giới phân tích, khi ông Biden lên làm Tổng thống Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ lạnh nhạt hơn với Nga và quay sang bắt tay phương Tây

Giai đoạn xa lánh phương Tây, bắt tay với Nga

Theo đánh giá của các chuyên gia phân tích Selcan Hacaoglu và Firat Kozok trong một bài viết trên tờ Bloomberg của Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm cách hàn gắn quan hệ với các đồng minh phương Tây truyền thống và những cường quốc trong khu vực như Saudi Arabia vì sự rạn nứt trong quan hệ với Nga.

Thêm vào đó, chiến thắng trong cuộc bầu cử ở Mỹ của ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden hứa hẹn sẽ có thay đổi trong chính sách của Nhà Trắng và mối đe dọa từ các lệnh trừng phạt của châu Âu đã buộc Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayip Erdogan phải suy nghĩ lại về chính sách đối ngoại.

Sau khi tuyên thệ nhậm chức với quyền hành pháp sâu rộng hơn hai năm trước, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đã không còn theo đuổi mối quan hệ chặt chẽ hơn với phương Tây. Thổ Nhĩ Kỳ xích lại gần Moscow, xa lánh và chống đối các thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Việc Thổ Nhĩ Kỳ khoan thăm dò khí đốt ở Đông Địa Trung Hải cũng đã khiến các đồng minh trong NATO như Hy Lạp và Síp nổi giận, EU cũng nóng mắt. Ngoài ra, ông Erdogan đã tranh cãi với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về những bình luận của ông về Hồi giáo.

Ông Trump đã đình chỉ việc Thổ Nhĩ Kỳ giúp chế tạo máy bay chiến đấu F-35 sau thỏa thuận S-400 với Nga, nhưng Quốc hội Mỹ đang thúc đẩy các hình phạt khắc nghiệt hơn, xem xét các dự luật có thể buộc tổng thống Hoa Kỳ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Thổ Nhĩ Kỳ vì đã hợp tác với Moscow về mặt quân sự.

Tháng 12 năm ngoái, ông Biden đã chế nhạo Erdogan là kẻ chuyên quyền và cam kết ủng hộ sự phản đối của các lực lượng đối lập với ông này, trong khi hợp tác quân sự của Ankara với Nga đã cảnh báo các cường quốc NATO cần áp dụng các biện pháp cứng rắn đối với Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, có nhiều vấn đề cho thấy, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ nỗ lực hàn gắn mối quan hệ với Mỹ, điều này xuất phát từ những vấn đề nội tại của Thổ Nhĩ Kỳ, những mâu thuẫn trong quan hệ với Nga và niềm tin vào một sự thay đổi lớn sẽ đến trong chính sách của Hoa Kỳ.

Ky nguyen Biden, quan he Nga-Tho se ran nut?
Giới phân tích phương tây cho rằng, sau khi Trump ra đi, quan hệ Nga-Thổ sẽ lạnh nhạt đi

Theo bình luận của một số chuyên gia phân tích, những sự kiện gần đây xảy ra trên thế giới, đặc biệt là cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ có thể sẽ làm thay đổi chiến lược của Thổ Nhĩ Kỳ.

Những động cơ thúc đẩy Thổ Nhĩ Kỳ phải thay đổi

Trước hết, lợi ích của Ankara ngày càng trái ngược với lợi ích của Moscow. Nga và Thổ Nhĩ Kỳ ở hai phe đối lập trong cuộc chiến ở Libya và có mục tiêu trái ngược trong cuộc xung đột ở Syria. Sau đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến vào sân sau Caucasus của Nga bằng sự hỗ trợ cho Azerbaijan trong cuộc chiến kéo dài 44 ngày với lực lượng Armenia tại Nagorno-Karabakh.

Thứ hai, Hoa Kỳ có thể thay đổi chính sách với Thổ Nhĩ Kỳ. Tổng thống Donald Trump, người có mối quan hệ cá nhân không mấy tốt đẹp với ông Erdogan, đang rời Nhà Trắng. Khi ông Joe Biden lên làm Tổng thống Mỹ, hứa hẹn sẽ có thay đổi trong chính sách của Hoa Kỳ dưới thời đảng Dân chủ.

Thứ ba, Thổ Nhĩ Kỳ khong muốn nhận lệnh trừng phạt của châu Âu

Ở châu Âu, các nhà lãnh đạo EU sẽ thảo luận về việc trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ vì hành vi đơn phương thăm dò năng lượng ở vùng biển đang tranh chấp với Hy Lạp và đảo Síp ở Đông Địa Trung Hải, tại một cuộc họp của Liên minh châu Âu bắt đầu vào ngày 10 tháng 12.

Thứ tư, Thổ Nhĩ Kỳ đang gặp nhiều khó khăn

Các biện pháp trừng phạt sẽ kìm hãm sự phục hồi của nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ vốn đang suy thoái sau những hạn chế của đại dịch coronavirus, chỉ vài tuần sau khi một nhóm quan chức hàng đầu của Ankara đang tìm kiếm những biện pháp cứu đồng Lira đang sụp đổ.

Thứ năm, vấn đề muôn thủa là người Kurd

Tuy nhiên, việc hàn gắn các mối quan hệ cũng xuất phát từ sự ủng hộ của phương Tây đối với các chiến binh người Kurd ở Syria và các cáo buộc của Hoa Kỳ chống lại một ngân hàng lớn của Thổ Nhĩ Kỳ vì các lệnh trừng phạt. Ông Erdogan hy vọng rằng, Ankara có thể tìm ra cách giải quyết vấn đề người Kurd dưới thời ông Biden.

Ky nguyen Biden, quan he Nga-Tho se ran nut?
Ông Erdogan cho rằng, chính quyền Biden sẽ thay đổi quan điểm về Thổ Nhĩ Kỳ

Hãy xem ông Erdogan đang nói gì? "Chúng tôi không có vấn đề với bất kỳ quốc gia hoặc thể chế nào mà không thể giải quyết thông qua chính trị, đối thoại và đàm phán" – Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ nói hôm 22/11 khi kêu gọi EU giúp vượt qua những trở ngại khiến Thổ Nhĩ Kỳ nỗ lực gia nhập khối và tuân thủ các thỏa thuận về hải quan và du lịch miễn thị thực.

Ông nhấn mạnh thêm: “Thổ Nhĩ Kỳ bày tỏ mong muốn tương tự trong quan hệ với đồng minh của chúng tôi là Mỹ".

Những tín hiệu đã được gửi đi và những hành động cụ thể cũng đã được đưa ra. Dương như đã đến lúc quan hệ giữa Mỹ với Thổ Nhĩ Kỳ trở lại quỹ đạo của những đồng minh thân thiết trong khối NATO và điều đó cũng sẽ ảnh hưởng đến quan hệ của nước này với đối thủ Saudi Arabia.

Thổ Nhĩ Kỳ đã sẵn sàng gắn bó với Mỹ và Saudi Arabia?

Các quan chức đã ám chỉ rằng, Thổ Nhĩ Kỳ, trong nỗ lực ngăn chặn các lệnh trừng phạt của Mỹ, sẽ tìm cách hóa giải những xung khắc từ các hệ thống vũ khí của NATO và các tên lửa phòng không S-400 do Nga sản xuất mà nước này đã mua và thử nghiệm. Vừa qua, ông Erdogan đã cử đặc phái viên của mình tới Brussels để giảm leo thang căng thẳng với EU.

Một số học giả Mỹ đang bày tỏ sự tin tưởng về sự thay đổi trong định hướng chiến lược của Thổ Nhĩ Kỳ và chỉ ra những vấn đề hai bên cùng có lợi.

Ankara tin rằng, tân Tổng thống Mỹ Joe Biden có niềm tin lâu dài và bền vững vào các thể chế đa quốc gia và mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, sẽ giúp họ vá víu những lỗ hổng trong quan hệ với các đối tác NATO và cải thiện khả năng đạt được các thỏa thuận vũ khí lâu nay vốn bị đình trệ.

Ngoài ra, các chuyên gia cho biết thêm, sự can thiệp của Thổ Nhĩ Kỳ vào các khu vực chiến sự ở Trung Đông và mới đây nhất là ở Nagorno-Karabakh - sân sau của Nga ở Caucasus (Kavkaz) sẽ giúp liên minh tăng cường khả năng kiềm chế một nước Nga bành trướng.

Ky nguyen Biden, quan he Nga-Tho se ran nut?
Sau Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ bình thường hóa quan hệ với Saudi Arabia?

Theo giới phân tích phương Tây, Thổ Nhĩ Kỳ muốn phát triển ngành công nghiệp quốc phòng của mình, tốt nhất là thông qua hợp tác sản xuất xe tăng, tên lửa và máy bay chiến đấu với các đồng minh NATO.

Giới chức Ankara cho biết, họ đang thúc đẩy Canada chấm dứt lệnh cấm xuất khẩu đối với một số công nghệ máy bay không người lái và muốn Pháp đồng ý sản xuất chung tên lửa Eurosam.

Cho đến nay, Nga đã không đáp ứng được kỳ vọng của Thổ Nhĩ Kỳ về vấn đề chuyển giao công nghệ được sử dụng trong hệ thống phòng không S-400 Triumf hoặc tiến hành sản xuất chung. Những yêu cầu tương tự của Thổ Nhĩ Kỳ trước đây cũng đã đưa ra với các hệ thống tên lửa Patriot của Mỹ mà chưa được đáp ứng, nay có thể sẽ được Hoa Kỳ bật đèn xanh.

Một nguồn tin từ Riyadh cho biết, ông Erdogan đã gọi điện riêng cho quốc vương Saudi Arabia Salman bin Abdulaziz để bày tỏ mong muốn hàn gắn quan hệ với vương quốc.

Mối quan hệ giữa các nước gần như sụp đổ sau khi các đặc vụ Saudi Arabia sát hại nhà báo Jamal Khashoggi của tờ Washington Post, một nhà báo đối lập chuyên chỉ trích giới lãnh đạo của Vương quốc vùng Vịnh, tại lãnh sự quán Saudi Arabia ở Istanbul vào năm 2018.

Khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã buộc tội hai phụ tá hàng đầu của Thái tử Saudi Mohammed bin Salman vì đã ra lệnh giết người, đã làm tất cả những gì có thể để làm sáng tỏ vụ sát hại, nhưng giờ Ankara tin rằng, đây là lúc cần tập trung vào các vấn đề song phương, nguồn tin cho biết.

Các cuộc phỏng vấn tại các cửa hàng ở Riyadh cho thấy một cuộc tẩy chay không chính thức đối với hàng hóa Thổ Nhĩ Kỳ của giới chức lãnh đạo Riyadh đã được bật đèn xanh để xóa bỏ. Những dấu hiệu đầu tiên đã xuất hiện và người ta đang chờ đợi sự ấm lên trong quan hệ giữa Riyadh và Ankara.

Thiên Nam

Thứ Tư, 02/12/2020 13:40

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện